39.Қарым-қатынас формалары.

Психология ғылымындағы негізгі ұғымдардың біреуі – қарым-қатынас. Қарым-қатынассыз жеке адамды түсіну, оның дамып-жетілуін талдау мүмкін емес.

Қарым-қатынас түрлері мен формалары бойынша әр алуан. Тура, жанама, тікелей, біреу арқылы (тікелей емес). Алғашқысы тікелей қарым-қатынас, соның негізінде тікелей емес қарым-қатынас пайда болады.

Тікелей емес қарым-қатынас – жазбаша түрдегі немесе техникалық құралдарды пайдалану негізіндегі толық емес психологиялық контакт.

Адамзат тәжірибесін игеруде жазудың, кітаптың, басқа әр түрлі техникалық құралдардың пайда болуы тікелей емес қарым-қатынас жасаудың жүйесін күрделендірді.

Қарым-қатынас ары қарай жеке  адамаралық және көпшіліктік қарым-қатынас болып бөлінеді.Жеке адамаралық қарым-қатынас – топтарда, жұптарда жеке дара ерекшеліктерін білу, қайғы-қуанышына ортақтасу, түсіну, бірігіп іс-әрекет ету негіздерінде қалыптасатын түрі.

Көпшіліктік қарым-қатынас – көпше түрдегі таныс емес адамдардың және көпшіліктік мәлімет құралдары арқылы қарым-қатынас жасау, осындай қатынастың үріне өнер, эстетикалық –қарым-қатынастарды да жатқызады.

Қарым-қатынаста адамдар өзін көрсетеді, өзі үшін және басқалар үшін психологиялық қасиетерін аша түседі. Сонымен бірге ол қасиеттері қарым-қатынаста қалыптасады да, адамдармен қарым-қатынаста адамның адамзаттық тәжірибені игеруі,

40.Ұйымдастыру жүйе ретінде.

Ұйымдастыру - ол жалпы мақсатқа жету үшiн бiр топ адамдардың iс-əрекеттерiн саналы түрде үйлестiрудi айтады. Бұл айтылған анықтама ресми (формальды) ұйымдар үшiн əдiлеттi анықтама. Ұйымдастыру--мекеменің құрамының құрылу процессі. Ол мақсатқа жету үшін адамдар бірігіп тиімді жұмыс істеу үшін жағдай жасайды.Ұйымдастыру -басқару функциясы ретінде өндірісті ұйымдастыру мен тығыз байланысты. Өндірісті ұйымдастыру қоғамдық өндірістің функциясы болып табылады. Өндірістік ұйымдастырудың функциясы ретіндегі мəні өндірістегі еңбек пен қаржының дəлдікпен қосылуында өндірістік процесстердің жүруінің қамтамасыз ету байланыстарының мəселесін жасау болып табылады. Мысалы‚ өндірістік аппараттың үйлесімді құрылымы‚ негізгі жəне айнымалы қорларды қолдануды тиімді ұйымдастыру‚ өндірістік техника мен технологияны толық жетілдіру жəне тағы басқалары жатады.Экономикалық тиімділіктер мыналарға байланысты; - қолда бар технологиядан‚ яғни керекті өнім шығаруды қамтамасыз ететін өндірістерге‚факторларға ресурстардың альтернативті араласуынан;

- керекті қорды сатып алуға болатын бағаларға байланысты болады. Жоғарыда айтылғандарымызды қорытсақ‚ ”Ұйым” деген ұғым‚ егер өндіріске қарасақ‚ оның нақты мазмұны бар‚ ал нарық жүйесінің талабынан қарасақ‚ ол менеджменттің атрибуты болып табылады.

Ұйымдастырудағы неізгі анықтамалар.

Əрекеттестік‚ ұйымдарды делегирлеу‚ жауапкершілік‚ өкілеттілік. Басқаруды тиімді қолдану‚ жалпы қойылымында‚ ұйыдастырудың негізгі элементтерінің үйлесімді үйлестірілуі болып табылады. Олар делегирлеу‚ жауапкершілік‚ өкілеттілік. Өкілеттілікті делегирлеу негізгі процесс болып табылады. Сол арқылы басшылар ұйымдарда адамдардың ресми қарым-қатынастарын анықтайды. Басқарудың классиктерінің бірі Мери Паркер Фоллет атап көрсеткендей‚ басқарудың мəнісінің ең маңыздысы болып оның басқаларға жұмысты орындата білу іскерлігінде‚ бұл басқару мəнін тұжырымдайды. Делегирлеудің тиімділігін терең түсіну үшін‚ соған байланысты жауапкершілік концепциясын жəне өкілеттілікті ұйыдастыруды түсіну қажет.

Соған қарамастан‚ фирмадағы жұмыстар үшін жəне қарамағындағы адамдар үшін жауапкершілікті басшылар өтейді. Басшылардың‚ оның ішінде ірі корпорацияның басшыларының тиісті жалақысының жоғары болуының себебі -жауапкершіліктің мөлшері. Өкілеттілік -ұйымның ресурстарын шектелген құқық ретінде қолдана алады‚ ұйымның кейбір қызметкерлерінің күш-жігерін белгілі-бір мəселені орындауға бағыттай алады.

Ұйымдастыру келесі процесстермен түсіндіріледі;

- еңбекті бөлістірудің ұтымды формаларын анықтау;

- жұмыскерлер‚ жұмыскерлер топтары жəне бөлімшелер арасында жұмысты бөлістіру;

- басқару органдарының құрылымын өңдеу;

- функциялар‚ қосымша функциялар‚ жұмыстар‚ операцияларды реттеу;

- басқару органдары мен қызметті тұлғалардың құқықтары мен міндеттерін белгіле

41.Курт Левин басшылық стилі мысалында Басқарушының өнерін аталған уақытта және аталған жерде, сондай-ақ аталған жұмысшылар тобы үшін топ жұмысына максималды тиімділікті қамтамасыз ететін басқарушылық ықпалдар кешенін таңдай білуінен көрінеді. Басқарушының өзіне «сүйікті» іс жүргізу тәсіліне деген жақындық туындайды. Міне, осыдан келіп әртүрлі жағдайда қол астындағылармен іс жүргізудің өзіндік сипатын қалыптастырады. Бұны басшылық жүргізу стилі деп атаймыз. Ең танымалы 30 жылдары Курт Левин (1890-1947) ойлап тапқан басшылық жүргізудің жеке стилі болып табылады. Бұл классикалық деген атқа ие болған типологияның ұзақ мерзімге тіршілік етуі, ең алдымен, оның қарапайымдылығы мен түсініктілігімен түсіндіріледі. Онда үш жетекші басшылық жүргізу стильдері көрсетілген: авторитарлық; демократиялық; бейтарап (немесе анархиялық). Бұл стильдерді бір-бірінен көптеген параметрлеріне қарап ажыратамыз: шешім қабылдау сипаты, өкілеттіліктерінің деңгейі, бақылау тәсілі, пайдаланылатын санкцияларының жиынтығы және т.б. Бірақ ең бастысы олардың арасындағы айырмашылық - таңдаулы басқару әдістері. Командалық әдістердің мұндай тобы басшылық жүргізудің авторитарлық стиліне сәйкес келеді, келісімдік және әлеуметтік-психологиялық әдістер көбінесе демократиялық стильге сәйкес келед