XviiIғ.Ғ. Батырлар

Қаракерей Қабанбай (1691-1769ж.ж.)

Қанжығалы Бөгенбай (1691-1775ж.ж.)

Шақшақұлы Жәнібек (1693-1751ж.ж.)

Шапырашты Наурызбай (1706-1781ж.ж.) және т.б.

Ұлы Отан соғысының батырлары

Ұлы Отан соғысына қатысқан жауынгерлерден 518 қазақстандық Кеңес Одағының батыры атағын алған.

Талғат Бигелдинов Ақмола облысының Майбалық ауылында дүниеге келген.Ол екі рет Кеңес Одағының батыры атағын алған.Ол жауға қарсы 305 рет ұшып,оның сегіз жүзден астам техникасын істен шығарды.

Мәншүк Мәметова Батыс Қазақстан облысы,Орал ауданында дүниеге келді.Кеңес Одағының батыры.

Әлия Молдағұлова Ақтөбе облысы,Қобда ауданында туылды.Ол-құралайды көзге атқан мерген,Кеңес Одағының батыры.

Мәншүк пен Әлия-Шығыс қыздары арасынан алғаш рет Кеңес Одағының батыры атағын алған арулар.

Тоқтар Әубәкіров - қазақ халқынан шыққан тұңғыш ғарышкер,ұшқыш,Кеңес Одағының батыры,Қазақстан Республикасының Халық Қаһарманы,қоғам қайраткері.

ҚАЗАҚ ХАНДЫҒЫ ДӘУІРІНДЕГІ ӘДЕБИЕТ

(Жыраулар әдебиеті)

XV-XVIIIғ.ғ.

Сыпыра жырау(XIV-XV)

Марғасқа жырау(туған,өлген жылы белгісіз)

Асан қайғы Сәбитұлы(XIV-XV)

Қазтуған жырау Сүйінішұлы(XV)

Доспамбет жырау(XVI)

Жиембет жырау Бортоғашұлы(XVII)

Қожаберген жырау Толыбайұлы(1663-1763)

Бұқар жырау Қалқаманұлы(1668-1781)

Шалкиіз жырау Тіленшіұлы(1465-1560)

Ақтамберді жырау Сарыұлы(1675-1768)

Үмбетей жырау Тілеуұлы(1706-1778)

Шал ақын(1748-1819)

XIX-XX ҒАСЫРДАҒЫ ҚАЗАҚ ӘДЕБИЕТІ

Дулат Бабатайұлы(1802-1871-=)

Махамбет Өтемісұлы (1803-1846)

Шернияз Жарылғасұлы(1807-1867)

Сүйінбай Аронұлы(1815-1898)

Шортанбай Қанайұлы(1818-1881)

Біржан сал Қожағұлұлы(1834-1897)

Майлықожа Сұлтанқожаұлы(1835-1898)

Жаяу Мұса Байжанұлы(1835-1929)

Шоқан Уәлиханов(1835-1865)

Базар жырау Оңдасұлы(1839-1911)

Ыбырай Алтынсарин(1841-1889)

Мұрат Мөңкеұлы(1843-1906)

Ақан сері Қорамсаұлы(1843-1913)

Абай Құнанбайұлы(1845-1904)

Жамбыл Жабаев(1846-1945)

Шәңкерей Бөкеев(1847-1920)

Мұса молда Байзақов (1849-1932)

Сара Тастанбекқызы(1853-1907)

Шәді Жәңгіров(1855-1933)

Әріп Тәңірбергенов(1856-1924)

Үкілі Ыбырай Сандыбайұлы(1856-1932)

Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы(1853-1907)

Шәкәрім Құдайбердіұлы(1855-1933)

Әбубәкір Шоқанов(1856-1924)

Нұржан Наушабаев(1856-1932)

Нарманбет Орманбетұлы(1857-1931)

Балуан Шолақ Баймырзаұлы(1857-1931)

Әлихан Бөкейханов(1866-1938)

Әсет Найманбаев(1867-1922)

Ахмет Байтұрсынов(1872-1929)

Ғұмар Қарашев(1872-1937)

Спандияр Көбеев(1876-1921)

Тұрмағамбет Ізтілеуов(1878-1956)

Кенен Әзірбаев(1882-1939)

Міржақып Дулатов(1885-1935)

Жүсіпбек Аймауытов(1889-1931)

Мағжан Жұмабаев(1893-1938)

Сұлтанмахмұт Торайғыров(1893-1920)

Сәбит Дөнентайұлы(1894-1933)

Ілияс Жансүгіров(1894-1938)

Бейімбет Майлин(1894-1938)

Сәкен Сейфуллин(1894-1938)

Сапарғали Бегалин(18951983)

Мұхтар Әуезов(1897-1961)

Бернияз Күлеев(1899-1923)

Иса Байзақов(1900-1946)

Сәбит Мұқанов(1900-1973)

Ғабит Мүсірепов(1902-1985)

Ғабиден Мұстафин(1902-1985)

Әбу Сәрсенбаев(1905-1995)

Әлжаппар Әбішев(1907-2001)

Хамза Есенжанов(1908-1974)

Әбділда Тәжібаев(1909-1998)

Бауыржан Момышұлы(1910-1982)

Қасым Аманжолов (1911-1955)

Жұмағали Саин(1912-1961)

Қалижан Бекхожин(1913-1990)

Саттар Ерубаев(1914-1937)

Баубек Бұлқышев(1916-1944)

Хамит Ерғалиев(1916-1999)

Қасым Қайсенов(1918)

Жұбан Молдағалиев(1920-1987)

Сырбай Мәуленов(1922-1993)

Тахауи Ахтанов(1923-1994)

Мұзафар Әлімбаев(1923)

Бердібек Соқпақбаев(1924-1992)

Зейнолла Қабдолов(1927-2006)

Ғафу Қайырбеков(1928-1994)

Әнуар Әлімжанов(1930-1993)

Мұқағали Мақатаев(1931-1976)

Шерхан Мұртаза(1932)

Сәкен Жүнісов(1934-2006)

Қалихан Ысқақ(1935)

Жұмекен Нәжімеденов(1935-1983)

Қадыр Мырза Әли(1935)

Тұманбай Молдағалиев(1935)

Қабдеш Жұмаділов(1936)

Олжас Сүлейменов(1936)

Сайын Мұратбеков(1936)

Төлеген Айбергенов(1937-1967)

Фариза Оңғарсынова(1939)

Әбіш Кекілбаев(1939)

Қарауылбек Қазиев(1939-1984)

Мұхтар Мағауин(1940)

Мұхтар Шаханов(1942)

Дулат Исабеков(1942)

Төлен Әбдіков(1942)

Оралхан Бөкеев(1943-1993)

ӘДЕБИЕТ ҚАЙРАТКЕРЛЕРІ

Қорқыт ата

(VIII-IХғ.)

Туған, өмір сүрген жері: Сыр бойындағы Жанкент қаласы мен Сарыарқа алабы.

Қызметі: қобыз атасы,күйші,композитор,жыршы,ақын,музыкант,қазақтың алғашқы ақыны.

«Қорқыт ата кітабы»

Бұл шығарма-ХV ғасырда жазылған Қорқыт туралы бірден-бір жазба дерек.Қорқыт ата кітабын тұңғыш зерттеуші-неміс ғалымы Н.Ф.Диц.

«Қорқыт ата кітабының» екі нұсқасы сақталған:

1.Дрезден нұсқасы 12 жырдан тұрады.

2.Ватикан нұсқасы 6 жырдан тұрады.

1999 жылы Қорқыт ата кітабының 1300 жылдығы дүниежүзілік көлемде атап өтілді.

Әбу Насыр Әл-Фараби

1870-950

Туған жері: Отырар қаласы

Бұхар мен Шашта,Бағдатта білім алған.

Қызметі: энциклопедист ғалым,ақын,әдебиетші.Шығыстың Аристотелі.

Еңбектері:

«Ғылымдар энциклопедиясы»

«Ғылымдардың шығуы»

«Өлең өнерінің қағидалары»

«Жұлдыз бойынша болжаулар»

«Ваккум туралы трактат»

«Риторика»

«Поэзия өнері туралы»

«Китаб аш-шеер»

«Музыканың ұлы кітабы»

«Ақылдың мәні туралы» т.б.

Әбу Райхан Әл-Бируни

1973-1050

Қызметі:астроном,математик,геогроф,геолог.философ,тарихшы,дәрігер,ақын

Еңбектері:

«Ежелгі халықтардың хронологиясы»

«Астрономияның кілті» т.б.

Жүсіп Баласағұн

(1050(16)-?)

Туған жері:Жетісу жеріндегі Баласағұн қаласы.

Қызметі:ойшыл,ғалым,білімпаз,ақын.

Махмұт Қашқари

Туған жері: Ыстықкөл маңайындағы Барысхан қаласы.Қашқарда өмір сүрген.

Қызметі: түркі тілдерінің тұңғыш сөздігін құрастырушы,энциклопедист-ғалым,атақты Диуанилұғат ат-түрік еңбегінің авторы.

Қожа Ахмет Яссауи

Туған жері:қазіргі Оңтүстік Қазақстан облысы Сайрам ауданы.Яссыда өмір сүрген.

Қызметі:ұлы ақын,пәлсапашы,ойшыл,ұстаз,түркі жұртына имандылық нұрын шашқан діни ағартушы,сопылардың пірі.

Ахмет Иүгнеки(Әдіб Ахмет Махмудұлы)

Туған жері:Яссы маңындағы Иүгнек деген қыстақ.

Араб,парсы тілдерін меңгерген.Хибатул-хақайқ дастаны 1985ж. қазақ тіліне аударылып,жарық көрді.

Рабғузи(ХІVғ.) «Қисасул-әнбия» кітабы 1370ж. Түркі тілінде жазылған.

МҰХАММЕД ХАЙДАР ДУЛАТИ

(1499-1551)

Қызметі: әйгілі тарихшы, әдебиетші, Моғолстан мен оған іргеліс елдердің тарихы жөнінде аса құнды деректер беретін «Тарихи Рашиди» кітабы мен «Жаханнама» дастанының авторы, Жетісу жеріндегі ежелгі Дулат тайпасы әмірлерінің ұрпағы.