- •4. Оқу пәндерінің деректемелері:
- •5. Оқу тәртібінің мінездемесі
- •5.3. Пәнді оқытудың міндеттері:
- •6. Негізгі және қосымша әдебиеттер тізімі.
- •6.1 Негізгі әдебиеттер
- •6.2 Қосымша әдебиеттер
- •7. Оқуды бақылау мен оның нәтижелік бағасы
- •8. Оқу пәніне қойылатын талап
- •Л.Н.Гумилев атындағы еуразия ұлттық университеті
- •«Экономикалық теория» бойынша дәрістік курс
- •Экономикалық теорияның пәні және әдісі. Экономикалық теория ғылым ретінде.
- •1.1. Сурет Экономикалық теорияның даму кезеңдері
- •1.2. Сурет Экономикалық теорияның басқа ғылымдармен байланысы. Қорытынды
- •Әдебиеттер
- •Тақырып бойынша талқылау сұрақтары:
- •Осөж және сөж тапсырмалары:
- •Тест тапсырмалары:
- •Қоғамдық өндіріс және оның тарихи нысандары
- •2.1. Сурет Қоғамдық өндірістің құрылымы
- •Техникалық еңбек бөлінісі
- •Қоғамдық еңбек бөлінісі
- •Салалық және территориялық еңбек бөлінісі
- •Түрлендіру
- •Мамандану
- •Әртараптандыру
- •2.3 Сурет Ұлғаймалы ұдайы өндірістің түрлері
- •Қорытынды
- •Әдебиеттер
- •Тақырып бойынша талқылау сұрақтары:
- •Осөж және сөж тапсырмалары:
- •Тақырып бойынша тест тапсырмалары:
- •Меншік қатынастары және олардың экономикадағы рөлі
- •3.1 Сурет Меншіктің қоғамдық қатынастар жүйесінде орны мен рөлі
- •Қорытынды
- •Әдебиеттер
- •Тақырып бойынша талқылау сұрақтары:
- •Осөж және сөж тапсырмалары:
- •Тақырып бойынша тест тапсырмалары:
- •Экономикалық жүйелердің типтері
- •Сызба Кез-келген экономикалық жүйенің жалпы мәселелері
- •4.2 Сурет Экономиканың негізгі үш мәселесі
- •Сызба. Институционалдық өзгерістердің үрдісі
- •Қорытынды
- •Әдебиеттер
- •Тақырып бойынша талқылау сұрақтары:
- •Осөж және сөж тапсырмалары:
- •Тақырып бойынша тест тапсырмалары:
- •Қоғамдық шаруашылықтың формалары. Тауар және ақша. Бағалар мен тарифтер
- •Сурет Натуралды шаруашылықтың негізгі белгілері.
- •5.2 Сурет Тауарлы шаруашылықтың негізгі белгілері
- •5.3 Сурет Құн заңының қызметтері.
- •5.4 Сурет Ақшаның қызметтері
- •Қорытынды
- •Әдебиеттер
- •Тақырып бойынша талқылау сұрақтары:
- •Осөж және сөж тапсырмалары:
- •Тақырып бойынша тест тапсырмалары:
- •Нарықтық шаруашылықтың мәні, қызметтері және элементтері. Сұраныс және ұсыныс теорияларының негіздері
- •6.1 Сурет Нарықтың мәні
- •Тауарлар мен қызметтер нарығы:
- •Қаржы нарығы: капиталдар нарығы немесе инвестициялық нарықтар, несие нарықтары, құнды қағаздар нарығы (акция, облигация, т.Б.), валюта, ақша нарықтары.
- •Қорытынды
- •Әдебиеттер
- •Тақырып бойынша талқылау сұрақтары:
- •Осөж және сөж тапсырмалары:
- •Тақырып бойынша тест тапсырмалары:
- •Бизнес және кәсіпкерлік
- •Қорытынды
- •Әдебиеттер:
- •Тақырып бойынша талқылау сұрақтары:
- •Осөж және сөж тапсырмалары:
- •Тақырып бойынша тест тапсырмалары:
- •Фирманың өндіріс шығындары мен табысы
- •Орташа өнім (ар) – көрсеткіш жалпы өнімді (q) өзгермелі фактордың санына бөлумен анықталады:
- •Қорытынды
- •Әдебиеттер
- •Тақырып бойынша талқылау сұрақтары:
- •Осөж және сөж тапсырмалары:
- •Тақырып бойынша тест тапсырмалары:
- •Ұлттық экономиканың қалыптасу заңдылықтары
- •Қорытынды
- •Әдебиеттер
- •Тақырып бойынша талқылау сұрақтары:
- •Осөж және сөж тапсырмалары:
- •Тақырып бойынша тест тапсырмалары:
- •Нарықтық экономикадағы мемлекет
- •Үкіметтің экономикалық қызметтері.
- •Құқықтық база және қоғамдық атмосфера.
- •Бәсекені қорғау
- •Табысты қайта бөлу
- •Тұрақтандыру
- •Халықты әлеуметтік қорғау жүйесінің басты бағыттары:
- •Қорытынды
- •Әдебиеттер
- •Тақырып бойынша талқылау сұрақтары:
- •Осөж және сөж тапсырмалары:
- •Тақырып бойынша тест тапсырмалары:
- •Қорытынды
- •Әдебиеттер
- •Тақырып бойынша талқылау сұрақтары:
- •Осөж және сөж тапсырмалары:
- •Тақырып бойынша тест тапсырмалары:
- •Қаржылық нарық және еңбек биржасы
- •Каржы негізінде төрт қызмет атқарады:
- •Несиенің түрлері келесідей жіктеледі:
- •Қорытынды
- •Әдебиеттер
- •Тақырып бойынша талқылау сұрақтары:
- •Осөж және сөж тапсырмалары:
- •Тақырып бойынша тест тапсырмалары:
- •Отбасы экономикасы
- •Қорытынды
- •Әдебиеттер
- •Тақырып бойынша талқылау сұрақтары:
- •Осөж және сөж тапсырмалары:
- •Тақырып бойынша тест тапсырмалары:
- •Экономикалық дамудың халықаралық аспектілері
- •Халықаралық экономикалық интеграция
- •Қорытынды
- •Әдебиеттер
- •Тақырып бойынша талқылау сұрақтары:
- •Осөж және сөж тапсырмалары:
- •Тақырып бойынша тест тапсырмалары:
- •Глоссарий
- •Мазмұны
Нарықтық экономикадағы мемлекет
Мемлекеттің экономикалық қызметтері
Экономиканы мемлекеттік реттеу
Әлеуметтік қорғау жүйесі
Мақсаты: Мемлекеттің экономикалық функцияларын ашып көрсету
Негізгі ұғымдар: тұрақтылық, мемлекеттік басқару, мемлекеттік басқарудың әдістері, макроэкономика, микроэкономика.
XX ғасырда ұлттық нарық тепе-теңдігінін қалыптастыруға маңызды әлеуметтік-экономикалық қызметтерді экономикалық және әкімшілік тетіктер кешенін пайдалана отырып атқарушы мемлекет белсенді қатысады. Мемлекеттің экономикаға белсенді араласуының басты идеологы Д.М.Кейнс екені белгілі.
Үкіметтің экономикалық қызметтері.
Үкіметтің экономикалық қызметтері көп және олар алуан түрлі. Нақты алғанда үкіметтің экономикалық рөлі кең масштабта жүзеге асырылады, сондықтан іс жүзінде оның экономикалық қызметтерінің толыққанды тізімін қалыптастыру мүмкін емес. Бұл жерде өз талдауымыз ретінде үкіметтің экономикалық қызметтерінің келесі формаларын олардың жартылай араласуын есепке ала отырып қарастырамыз.
Біріншіден, үкіметтің кейбір экономикалық міндеттері нарықтық жүйенің қызмет етуін қолдау және жеңілдетуді мақсат етіп алады. Осы салада үкімет қызметтерінің төмендегідей маңызды екі түрін көрсетеміз:
Нарықтық жүйенің тиімді қызмет етуіне ықпал ететін құқықтық базамен және қоғамдық атмосферамен қамтамасыз ету.
Бәсекені қорғау. Міндеттердің екінші тобын атқара отырып үкімет нарықтық жүйе қызмет етуін күшейтеді және түрлендіреді. Бұл жерде оның келесі үш қызметі маңызды рөл атқарады:
Табысты және байлықты қайта бөлу.
Ұлттық өнім құрылымын өзгерту мақсатында ресурстарды бөлуді түзету.
Экономиканы тұрақтандыру, яғни экономикалық коньюктура тербелістері арқылы туатын жұмысбастылық деңгейіне және инфляцияға бақылау жасау, сондай-ақ экономикалық өсуді ынталандыру.
Құқықтық база және қоғамдық атмосфера.
Үкімет құқықтық базамен қамтамасыз етуді және нарықтық экономиканың тиімді қызмет етуінің алғышарты болып табылатын кейбір маңызды қызмет көрсетулерді өз мойнына алады. Тиісті құқықтық база жеке кәсіпорындарға заңды статус беру, жеке меншік құқықтарын анықтау және келісім-шартты сақтау сияқты шараларды сипаттайды. Үкімет сонымен қатар, кәсіпорындар, ресурсты жеткізушілер және тұтынушылар арасындағы қатынасты реттейтін заңға сай «ойын ережелерін» бекітеді. Заңнамаға сәйкес үкімет экономикалық байланыстар саласында төреші (арбитр) қызметін атқарушы рөліне ие болуға, экономикалық агенттер іс-әрекетінің жалған жағдайларын анықтауға және сәйкесінше жаза қолдануға құзырлы болуға мүмкіндік алады. Үкіметпен қамтамасыз етілетін негізгі қызмет көрсетулер қоғамдық тәртіпті сақтау үшін сақшы (полиция) күштерін қолданумен, өнім көлемі мен сапасын өлшеудің стандарттарын жасаумен, тауар және қызмет көрсетуді жеңілдетуші ақша жүйесін қалыптастырумен сипатталады.