Хі модуль: адам және табиғат – егіз
1-сабақ Табиғатты аялайық
1-тапсырма Сұрақтарға жауап беріңіз
1. Табиғат байлықтарына не жатады?
2. Табиғат пен адам арасындағы байланыс?
3. Табиғи құбылыстарды ата?
4. Табиғат» ұғымына қандай құбылыстар енеді?
5. Халқымыз табиғатқа қандай атау берген?
6. Табиғатты қорғауда қандай ұлағатты сөздер айтқан?
7. Қазіргі дәуірде табиғатқа не зиян келтіруде?
8. Қазақстанның қандай қалаларында экологиялық мәселе бар?
2-тапсырма Сызба бойынша әңгімелеңіз. Табиғат деген сөзді топтастырайық
Табиғат
3-тапсырма Екі бағанды сәйкестіріңіз
|
Ауа Топырақ Өсімдік Жыл мезгілдері Жануарлар Ай, Күн Ағаш Таулар Құстар Су Қар, Жаңбыр |
птицы месяц, день воздух горы снег, дождь вода животные дерево времена года растение почва |
4-тапсырма Жаңа сөздерді есте сақтаңыз!
қоршаған орта – окружающая среда жан-жануарлар мен өсімдіктер – животные и растения
алыстағы жұлдыздар – далекие звезды
ажырамас бөлігі – неотделимая часть
ұғым –понятие
туған жер –родная земля
ыстық махаббат – пламенная любовь
ормандар – леса
тоғайлар – рощи
ерекше – особенный
үздіксіз өзгерістер – непрерывные изменения
жанартаудың атқылауы – извержение вулкана
найзағайдың жарқылы – сверканиемолнии
табиғат құбылыстары – явления природы
себеп-салдар –причина
5-тапсырма Мәтінді оқып, мазмұндаңыз
Табиғатты аялайық
Бізді қоршаған орта: жан жануарлармен өсімдіктер, жер мен ай, күн мен алыстағы жұлдыздар – осылардың барлығы да «табиғат» деген ауқымды ұғымды білдіреді. Адам- табиғаттың ажырамас бөлігі. Сондықтан халқымызда «Жер - Ана» деген ұғым қалыптасқан. Жерді өз анасындай, анасын күндей қастерлеу ата салтымыз. «Жер шоқтығы - Көкшетау», «Жер жаннаты - Жетісу» деп, бабаларымыз туған жерге, табиғатқа деген ыстық махаббатын білдірген. Сондықтан ормандарды, тоғайларды сақтап, қоршаған ортаның, өзен мен көлдердің ластанбауына ерекше мән берген. «Су ішкен құдығыңа түкірме», «Бұлақ көрсең, көзін аш» деп, жас ұрпақтың бойына табиғатты қорғаудың тәрбиесін сіңірген.
Адам мен табиғаттың жарасымы мен үйлесімі сақталғанда ғана, олардың өзара өмір сүру тепе-теңдігі сақталмақ. ХХ ғасырда осындай тепе-теңдік бұзыла бастады. Адамзаттың индустриялық кезеңге өтуі, қалалардың көбеюі – табиғатқа зақым келтіре бастады. Соның нәтижесінде, бүгін көп айтылатын экологиялық мәселе туындап, оны шешу жолдары ғаламдық мәселеге айналды. Мысалы, еліміздің Алматы, Өскемен, Қарағанды, Жаңаөзен, Балқаш, Теміртау сияқты қалалардағы экологиялық жағдай адамның денсаулығына зиян келтіруде.
6-тапсырма Мәтін бойынша сұрақ құрастырыңыз
7-тапсырма Табиғат туралы 10 мақал-мәтел жазу
2-сабақ Қазақстанның экологиясы
1-тапсырма Сұрақтарға жауап беріңіз
1. Экология дегеніміз не?
2. Экологиялық ұйымдардың мақсаты не?
3. Химиялық заттардың қоршаған ортаға зияны қандай?
4. Қазақстандағы ерекше орын алған табиғи құбылыстар?
5. Табиғи құбылыстардың алдын-алу шараларын ата?
6. Табиғатты жырға қосқан ақын- жазушыларымызды ата?
2-тапсырма Диаграмманы толтырыңыз