- •Kichik biznes sub’ektlari faoliyatini rivojlantirish
- •1.2. Kichik biznes sub’ektlari faoliyatini rivojlantirishning moliyaviy iqtisodiy manbalari.
- •1.3. Xorijiy mamlakatlarda kichik biznesni rivojlantirish uchun qo'llaniladigan moliyaviy va iqtisodiy imperativlar.
- •Rivojlangan mamlakatlarda korxonalar sektorlar bo'yicha o'sish (foizda)9
- •Rivojlangan mamlakatlarda kichik va o‘rta biznesni moliyaviy qo‘llab-quvvatlashning yillik hajmi17,
- •2024 Yil 1 yanvar holatiga (mlrd. AqSh dollari)
- •O'zbekiston Respublikasining 2014-2024 yillardagi iqtisodiy ko'rsatkichlari21
- •O‘zbekistonda kichik biznes sub’ektlarining iqtisodiy faoliyat turlari bo‘yicha tarkibi25
- •Kichik biznes va aholi uchun tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirish maqsadlari.
- •Oilaviy biznesni rivojlantirish dasturlari doirasida ajratilgan kreditlar.28
- •Kichik va mikro korxonalarning texnologik, marketing va tashkiliy innovatsiyalarga sarflagan xarajatlari to'g'risidagi ma'lumotlar31
- •Oilaviy biznesni rivojlantirish dasturlari doirasida ajratilgan kreditlar haqida ma'lumot (milliard so'm).34
- •O‘zbekistonda kichik biznes korxonalarida ishlab chiqarish va asosiy kapitalga kiritilgan investitsiyalar hajmi, mlrd. So‘mda
- •2.3. Kichik biznesni rivojlantirishda banklar tomonidan mikrokreditlashning hozirgi holatining tahlili
- •Ikkinchi bob bo‘yicha xulosa
- •3.2 Kichik biznes sub’ektlarining faoliyatini rivojlantirish imperativlaridan samarali foydalanish istiqbollari
- •3.3. Kichik biznesni qo'llab-quvvatlash sohasida munitsipal moliyaviy siyosatni amalga oshirish istiqbollari
- •Xulosa va takliflar
- •Adabiyotlar ro'yxati
- •37 Prezident Sh.Mirziyoyev 2022-yil 22-avgust kuni Xalqaro Kongress Markazida tadbirkorlar bilan ochiq muloqotdan chetlashtirildi.
1.2. Kichik biznes sub’ektlari faoliyatini rivojlantirishning moliyaviy iqtisodiy manbalari.
Korxonaning moliyaviy mustaqilligini mustahkamlash uchun boshqaruv hisobi va rejalashtirish tizimini takomillashtirish zarur. Daromad va xarajatlarni davriy tahlil qilish, investitsiya loyihalarini hisob-kitob bilan baholash hamda mavjud mablag‘larni ustuvor vazifalarga yo‘naltirish rahbariyatga moliyaviy oqibatlarni oldindan ko‘rish imkonini beradi.
Kichik tadbirkorlikning ijtimoiy natijasi ish o‘rinlari ko‘payishi, fuqarolarning iqtisodiy faoliyatga qo‘shilishi va o‘z daromadini mustaqil shakllantirish imkoniyatlarining ortishi bilan namoyon bo‘ladi. Mahalliy darajada huquqiy va tashkiliy sharoitlar barqaror bo‘lsa, xususiy mulkchilik mustahkamlanadi, mavjud resurslar iqtisodiy faoliyatga jalb qilinadi va aholi tashabbuslari qo‘llab-quvvatlanadi.
Tadbirkorlik samaradorligi bozor ehtiyojini anglash, mustaqil qarorlar qabul qilish va tavakkalchilikni boshqarish qobiliyatiga tayanadi. Tadbirkor moliyaviy hamda mulkiy mas’uliyatni o‘z zimmasiga olgan holda, cheklangan resurslardan maksimal natija olishga intiladi. Shu sababli faoliyat natijasi rejalashtirish sifati, xarajatlarni nazorat qilish va moliyaviy barqarorlikni saqlash qobiliyati bilan bevosita bog‘liq.
Tadbirkorlikni resurslarni mustaqil birlashtirish, iste’molchilar ehtiyojiga mos taklif yaratish va faoliyat natijalari uchun javob berish jarayoni sifatida tavsiflash mumkin. Uning mazmunida tashabbuskorlik bilan bir qatorda, kapital va mehnatni samarali birlashtirish hamda daromad olish imkoniyatlarini hisoblash muhim o‘rin tutadi. Korxonaning iqtisodiy natijasi tushum, xarajatlar, foyda va kelgusi o‘sish imkoniyatlarining nisbatida aks etadi.
Bozor iqtisodiyotida tadbirkor ishlab chiqarish usuli, mahsulot tarkibi va maqsadli mijozlarni tanlab, resurslarni ularga mos yo‘nalishga safarbar etadi. Bu jarayonda qarorlarning mustaqilligi moliyaviy va mulkiy javobgarlik bilan birga keladi. Moliyaviy manbalarni oqilona tanlash va xarajatlar ustidan nazorat o‘rnatish ushbu qarorlarning iqtisodiy natijasini belgilovchi omillardan hisoblanadi.
Daromad shakllanish usuliga qarab tadbirkorlik savdo yoki ishlab chiqarish faoliyati ko‘rinishida amalga oshishi mumkin. Savdo korxonasida natija xarid va sotuv qiymati o‘rtasidagi farq hamda aylanma tezligiga bog‘liq bo‘lsa, ishlab chiqarishda mahsulotni yaratish, resurslardan foydalanish va uni iste’molchiga yetkazish jarayonlari muhimdir. Turli mulkchilik shakllari esa xo‘jalik faoliyatini tashkil etishning bir necha modelini yuzaga keltiradi.
Tadbirkorlik yangi biznes tashabbuslarini yuzaga chiqarish, xo‘jalik yuritish usullarini takomillashtirish va innovatsion g‘oyalarni amaliyotda sinash uchun maydon yaratadi. Raqobat kuchaygan sari korxonalar xarajatlarni maqbullashtirish, mahsulot sifatini oshirish va mijoz talabiga moslashishga intiladi. Bu jarayonlar iqtisodiy tizimning moslashuvchanligini kuchaytirib, o‘sish manbalarini kengaytiradi.
Kichik korxonalarning muhim ustunligi bozor o‘zgarishlariga tez javob berish va yangi mahsulot yoki xizmatlarni nisbatan kam xarajat bilan sinab ko‘rish imkoniyatidir. Ular chakana savdo, maishiy xizmat va kichik ishlab chiqarish kabi yo‘nalishlar orqali mahalliy iqtisodiy aloqalarni faollashtiradi. Shu bilan birga, tadbirkorlik bandlikni oshirish va aholi mehnat salohiyatini iqtisodiy aylanmaga jalb etishga yordam beradi.
O‘zbekistonda iqtisodiy islohotlarning muhim yo‘nalishlaridan biri kichik biznes, jumladan qishloq hududlaridagi tadbirkorlik uchun shart-sharoitlarni yaxshilashdan iborat. Ishlab chiqarish infratuzilmasini yangilash, texnologiyalarni o‘zlashtirish va yangi mahsulot turlarini yaratish korxonalarning ishlab chiqarish salohiyatini oshirishi mumkin. Bunda mahalliy xomashyo, mehnat va moddiy resurslardan samarali foydalanish alohida ahamiyatga ega.
Tashqi iqtisodiy aloqalar kengaygani sari kichik biznes korxonalarining xalqaro bozordagi raqobatbardoshligi ham tobora muhimlashadi. Buning uchun investitsion loyihalarni moliyalashtirish, ishlab chiqarish quvvatini oshirish va innovatsion mahsulotlarni bozorga olib chiqish imkoniyatlari kengaytirilishi zarur. Davlat ko‘magining real ehtiyojlarga mosligi esa korxonalar o‘zgarayotgan talabga qanchalik tez javob berishiga ta’sir qiladi.
Qishloq joylarda kichik biznesning faollashuvi ish bilan bandlikni oshirish, mahalliy mehnat resurslaridan foydalanish va daromad manbalarini diversifikatsiya qilishga imkon beradi. Kichik korxonalar mahalliy xomashyo asosida raqobatbardosh mahsulot ishlab chiqarishi va eksport faoliyatini yo‘lga qo‘yishi orqali hududiy rivojlanishga hissa qo‘shishi mumkin.
Kichik biznesning funksiyalari bir nechta yo‘nalishda ko‘rinadi: u mahsulot va xizmatlar taklifini oshiradi, bozor raqobatini faollashtiradi va soliq tushumlarining shakllanishida qatnashadi. Ijtimoiy jihatdan sektor bandlik hamda daromad manbalarini kengaytiradi, institutsional jihatdan esa xususiy mulkdorlar qatlamining shakllanishi va iqtisodiy mustaqillikning kuchayishiga yordam beradi.
Kichik biznesni uzoq muddatli rivojlantirishda hududning ixtisoslashuvi, ishlab chiqarish resurslari, mehnat salohiyati va korxonalarning moliyaviy ehtiyojlarini birgalikda hisobga olish kerak. Davlat dasturlarini innovatsion moliyalashtirish vositalari bilan to‘ldirish va korxonaning bosqichiga mos kapital manbalarini taklif etish yordam samaradorligini kuchaytiradi. Bunda davlat, moliya institutlari va tadbirkorlar o‘rtasida muntazam axborot almashinuvi yo‘lga qo‘yilishi lozim.
Tadbirkorlikning iqtisodiy mohiyati bozor talabini qondirish, resurslardan maqsadga muvofiq foydalanish va xo‘jalik faoliyati natijasida daromad olishga intilishda namoyon bo‘ladi. Tashabbuskorlik, mustaqillik, tavakkalchilikni qabul qilish hamda moliyaviy va mulkiy javobgarlik shu faoliyatning asosiy belgilaridir. Ushbu tamoyillar mahsulotni tanlash, texnologiya va ishlab chiqarish hajmi bo‘yicha qarorlarda ko‘rinadi.
Kichik korxonaning barqaror ishlashi moliyaviy imkoniyatlar bilan bir qatorda qonunchilik va shartnomaviy talablarni bilish darajasiga ham bog‘liq. Soliq, bojxona, shartnoma tuzish va tadbirkorlik huquqi bo‘yicha amaliy seminarlar hamda maslahat xizmatlari huquqiy xatolarni kamaytirishi, ma’muriy xavflarning oldini olishi va ishbilarmonlik muhitiga ishonchni oshirishi mumkin.
Tadbirkorlik ko‘nikmalarini rivojlantirishda ta’lim muassasalarining imkoniyatlaridan foydalanish lozim. Qishloq xo‘jaligi, chorvachilik va xizmat ko‘rsatish kabi sohalarda kasbiy tayyorgarlik bilan birga biznesni rejalashtirish, xarajatlarni hisoblash va moliyaviy resurslarni boshqarish bo‘yicha amaliy bilimlar berilishi tadbirkorlarning mustaqil faoliyatini kuchaytiradi.
Kichik biznesni rivojlantirishga ko‘mak faqat pul mablag‘i ajratish bilan cheklanmaydi. Uning samarasi huquqiy himoya, davlat xizmatlarining qulayligi, maslahat yordami va tadbirkorlik infratuzilmasi bilan ham belgilanadi.
Hududlarda kichik biznesning o‘sishi ajratilgan moliyaviy va mulkiy yordamning amaliy natijasi, mahalliy dasturlarning izchilligi hamda mavjud iqtisodiy sharoitlarga mosligiga bog‘liq. Shu sababli ko‘makning hajmi bilan birga, uning ishlab chiqarish, bandlik va daromadlarga ta’siri ham baholanishi kerak.
Kichik biznesni qo‘llab-quvvatlashda davlat va nodavlat tashkilotlari o‘zaro to‘ldiruvchi vazifalarni bajaradi. Taraqqiyot jamg‘armalari, ixtisoslashgan agentliklar, tadbirkorlik uyushmalari va maslahat markazlari moliyalashtirish manbalariga kirishni yengillashtirish hamda biznesni tashkil etishdagi to‘siqlarni kamaytirishga xizmat qilishi mumkin.
Hududiy iqtisodiyotda innovatsion tadbirkorlikning rivojlanishi investitsiya jozibadorligini oshiradi, yangi moliyaviy xizmatlarga talabni yuzaga keltiradi va mahalliy ishlab chiqarish resurslaridan samaraliroq foydalanish imkonini beradi. Bunda moliya institutlari bilan texnologik hamkorlik o‘rtasidagi bog‘liqlik muhim ahamiyatga ega.
Moliyaviy infratuzilmaning alohida bo‘g‘inlari korxonalarning turli ehtiyojlariga javob beradi. Sug‘urta ayrim xatarlarning moliyaviy oqibatini yumshatadi, venchur kapitali esa yuqori o‘sish salohiyatiga ega, biroq tavakkalchiligi katta loyihalarga sarmoya jalb qilishga yordam beradi.
Davlat moliya institutlari salohiyatini kichik biznesning real ehtiyojlariga yo‘naltirish ko‘mak samaradorligini belgilaydi. Bunda moliyalashtirish shartlari, mablag‘ ajratish tartibi va kutilayotgan natijalar o‘zaro bog‘langan holda belgilanib, keyinchalik ularning ijrosi baholanishi lozim.
1. Moliyalashtirish shartlarini korxonaning rivojlanish bosqichiga moslashtirish. Kredit summasi, foiz stavkasi va qaytarish muddati biznesning pul oqimi hamda investitsiya rejasiga muvofiq belgilanishi zarur.
2. Mikrokredit olish tartibini soddalashtirish va innovatsion tashabbuslarni qo‘llab-quvvatlash. Arizalarni ko‘rib chiqish muddatlarini maqbullashtirish bilan birga, subsidiya va boshqa moliyaviy rag‘batlardan foydalanish mezonlari ochiq bayon etilishi kerak.
3. Ishlab chiqarish infratuzilmasi va moddiy-texnik bazaga kirishni yaxshilash. Uskunalar hamda texnologiyalarni yangilashni moliyaviy qo‘llab-quvvatlash, zarur ishlab chiqarish maydonlaridan foydalanish shartlarini yengillashtirish korxonalarning unumdorligini oshirishi mumkin.
4. Kredit va lizing operatsiyalaridagi xatarlarni sug‘urta orqali taqsimlash. Sug‘urta mexanizmlari kutilmagan yo‘qotishlarning bir qismini qoplashga yordam beradi va moliya tashkilotlari uchun loyihalarni moliyalashtirishni maqbullashtirishi mumkin.
5. Davlat kafilligi va grantlarga murojaat qilish jarayonini qulaylashtirish. Keraksiz hujjatlarni qisqartirish, tanlov mezonlarini oldindan e’lon qilish va qaror qabul qilish tartibini shaffoflashtirish ko‘makdan foydalanishni kengaytiradi.
1.1-rasm. Kichik biznes uchun moliyaviy va iqtisodiy imkoniyatlar6
6. Innovatsiya va intellektual mulk yaratishni rag‘batlantirish. Yangi texnologiyalarni ishlab chiqish, ilmiy natijalarni tijoratlashtirish va nomoddiy aktivlarni iqtisodiy muomalaga kiritish uchun mos grantlar, investitsiyalar va maslahat xizmatlari rivojlantirilishi lozim.
Davlat ko‘magi kichik korxonalarning moliyaviy imkoniyatlarini kuchaytirish bilan birga, infratuzilma va zarur xizmatlardan foydalanish shartlarini ham yaxshilashi mumkin. Uning uzoq muddatli samarasi mablag‘ ajratishdan tashqari, korxonalar olgan resurslardan qanday natija chiqarganiga qarab baholanishi kerak.
1.1-rasmda kichik biznesni moliyalashtirish manbalari va ularning asosiy tarkibi jamlangan. Tizimda davlat budjeti hamda maxsus jamg‘armalar mablag‘lari bilan bir qatorda, bank kreditlari, korxonaning o‘z mablag‘lari, lizing va investitsiya resurslari ham ishtirok etadi. Manbalar o‘rtasidagi nisbat biznesning turi va loyihaning xususiyatiga qarab farqlanishi mumkin.
Innovatsion loyihalarni moliyalashtirish resurslari respublika, hudud va korxona darajasida shakllanadi. Har bir darajada mablag‘ni boshqarish va taqsimlash tartibi aniq belgilansa, mablag‘ning ustuvor loyihalarga yo‘naltirilishi hamda natijalarni kuzatib borish imkoniyati kuchayadi.
1.2-rasm innovatsion va investitsion tashabbuslarni qo‘llab-quvvatlovchi qo‘shimcha moliyaviy manbalarni ko‘rsatadi. Ushbu manbalar kichik korxonalarga an’anaviy bank krediti bilan cheklanib qolmasdan, loyihaning mazmuni va xatarlari uchun mos resursni tanlash imkonini beradi.
Innovatsion moliyalashtirish manbalarini mulkchilik shakli bo‘yicha guruhlash ularning kelib chiqishi va boshqarilish usulini aniqlashtiradi. Davlat, xususiy investorlar va korxonaning ichki resurslari o‘ziga xos shartlarga ega bo‘lgani uchun, ularni birgalikda tahlil qilish moliyaviy modelni to‘g‘ri tanlashga yordam beradi.
1.2-rasm.
Kichik biznesda moliyalaviy-iqtisodiy imkoniyatlar7
Davlat investitsiyalari kichik biznesni qo‘llab-quvvatlashning muhim manbalaridan biridir. Ular budjet ajratmalari, davlat qarzlari, davlat aktivlari yoki boshqa shakllarda shakllanib, ustuvor deb topilgan iqtisodiy va infratuzilmaviy loyihalarga yo‘naltirilishi mumkin.
Kichik biznesni moliyalashtirish tizimi bir nechta manba va boshqaruv darajalarini birlashtiradi. Uning samaradorligi resurslar mavjudligi bilangina emas, balki ularni tanlash, taqsimlash, qaytarish va natijasini baholash mexanizmlarining uyg‘unligiga ham bog‘liq.
Milliy miqyosda kichik biznesga yo‘naltiriladigan mablag‘lar budjet dasturlari, davlat moliya institutlari, sug‘urta tizimi va ichki hamda tashqi qarz manbalari orqali shakllanishi mumkin. Ushbu vositalar turli muddat va maqsadlarga ega bo‘lgani sababli, ulardan foydalanish ustuvor vazifalar asosida rejalashtirilishi kerak.
Korxona darajasida innovatsion va investitsion faoliyatni moliyalashtirishning tayanch manbalaridan biri ichki resurslardir. Foydaning qayta investitsiya qilinishi, jamg‘arilgan mablag‘lar va amortizatsiya ajratmalari tashqi qarzga ehtiyojni kamaytirishi mumkin, biroq ularning hajmi ko‘pincha biznesning o‘sish sur’atini to‘liq qoplamaydi.
Innovatsion loyihalar uchun moliyaviy siyosat kapitalga kirish imkoniyatidan tashqari, istiqbolli tashabbuslarni tanlash, loyihalarning iqtisodiy asoslanganligini tekshirish va moliyalashtirish natijalarini nazorat qilishni ham qamrab olishi zarur.
Tadbirkorlarning resurslardan foydalanish imkonini kengaytirish uchun hududlarda bo‘sh yer maydonlari, ishlatilmayotgan bino-inshootlar, transport va ishlab chiqarish vositalaridan foydalanish shartlarini qayta ko‘rib chiqish mumkin. Bunday aktivlar mavjud talab va texnik holatiga qarab iqtisodiy aylanmaga qaytarilishi lozim.
Ishlab chiqarish yoki xizmat ko‘rsatishni boshlayotgan korxonalar uchun bino, yer va texnologik uskunalardan qulay shartlarda foydalanish boshlang‘ich xarajatlarni kamaytiradi. Bu, ayniqsa, o‘z aktivlari cheklangan, biroq faoliyatini kengaytirish imkoniyatiga ega tadbirkorlar uchun muhim.
Mahsulotni xalqaro standartlarga muvofiq sertifikatlash xarajatlarini qisman qoplash kichik korxonalar uchun tashqi bozorlarga chiqish to‘sig‘ini kamaytiradi. Sertifikat, xavfsizlik va sifat talablariga rioya qilinishi eksportga tayyorgarlikni oshiradi, lekin bu yordam aniq standartlar va tasdiqlangan xarajatlar asosida berilishi kerak.
Moliyalashtirishni kengaytirishda xususiy investorlar, davlat tashkilotlari va mahalliy hokimiyat resurslarini iqtisodiy jihatdan asoslangan loyihalarda birlashtirish mumkin. Bunday hamkorlik mablag‘ manbalarini diversifikatsiya qilib, infratuzilma va ishlab chiqarish loyihalarining boshlang‘ich moliyaviy yukini taqsimlashga imkon beradi.
Kichik biznesning innovatsion rivoji moliyaviy tartibga solish qoidalari, investitsiya jalb etish shartlari va xalqaro talablarga moslashish imkoniyatlari bilan chambarchas bog‘liq. Shu bois moliyaviy instrumentlar bilan bir qatorda, korxonalarning hisobot yuritish, texnologik yangilanish va standartlarga muvofiqlik salohiyatini ham rivojlantirish zarur.
Kichik biznesni davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlash jarayonida rivojlanishga yordam beruvchi omillar bilan birga, amaliyot samaradorligini pasaytiruvchi cheklovlar ham mavjud. Ularni aniqlash moliyaviy resurslarni yo‘naltirish va rag‘batlantirish choralarini takomillashtirish uchun zarur.
Moliyaviy ko‘makning yetarli bo‘lmasligi yoki mavjud mablag‘larning ehtiyojlarga mos taqsimlanmasligi innovatsion tashabbuslarning amalga oshishiga to‘sqinlik qilishi mumkin. Davlat va xususiy sektor o‘rtasidagi hamkorlik sust bo‘lsa, istiqbolli loyihalarni moliyalashtirishdagi bo‘shliq yanada kengayadi.
Nomoddiy aktivlarni yaratish, ro‘yxatga olish, baholash va tijoratlashtirishni tartibga soluvchi me’yorlarning aniqligi kichik biznesning innovatsion salohiyatiga ta’sir ko‘rsatadi. Huquqiy tartiblarning murakkabligi yoki aktivlarning qiymatini ishonchli aniqlash imkoniyatining cheklanganligi ulardan moliyaviy ta’minot sifatida foydalanishni qiyinlashtiradi.
Intellektual mulk va boshqa nomoddiy aktivlarga tayangan korxonalar uchun mos moliyaviy vositalarning yetarli emasligi alohida muammo hisoblanadi. Banklar bunday aktivlarning likvidligini baholashda qiynalishi mumkin; shu sababli ekspert baholash, kafillik va ixtisoslashgan investitsiya instrumentlari tizimini rivojlantirish lozim.
Nomoddiy aktivlar tarkibiga ixtirolar, sanoat namunalari, foydali modellar, kompyuter dasturlari, ma’lumotlar bazalari, tovar belgilari va boshqa intellektual mulk obyektlari kiradi. Ularning qiymati korxonaning texnologik salohiyati va kelgusidagi daromad olish imkoniyatini aks ettirishi mumkin, biroq amaliy baholashda aktivning huquqiy himoyasi va tijoratlashtirish istiqboli ham hisobga olinishi kerak.
Kichik biznesni rivojlantirish uchun mablag‘larni faoliyat yo‘nalishlari bo‘yicha ustuvorlik asosida taqsimlash va moliyaviy hamda moddiy resurslardan foydalanish natijasini baholash zarur. Bunda ishlab chiqarish hajmi, yangi ish o‘rinlari, eksport va texnologik yangilanish kabi natijalar muhim ko‘rsatkich bo‘lishi mumkin.
Moliya institutlari innovatsion mahsulotlarni ishlab chiqish, ilmiy natijalarni tijoratlashtirish va kichik korxonalarni texnologik yangilashga mablag‘ yo‘naltirish orqali iqtisodiy o‘sishga ko‘maklashadi. Bunday yordam samarali bo‘lishi uchun loyihaning bozor talabi, kutilayotgan tushumi va xatarlari oldindan baholanishi kerak.
Davlat ko‘magining kichik biznes rivojiga ta’sirini bir-biriga bog‘liq bir necha yo‘nalish orqali ko‘rish mumkin. Ular orasida moliyaviy resurslarga kirish, innovatsion salohiyatni rivojlantirish, huquqiy sharoitlarni yaxshilash va tashqi bozorlarga chiqish imkoniyatlarini kengaytirish alohida o‘rin tutadi.
Birinchi yo‘nalish qo‘shma ilmiy-tadqiqot va tajriba-konstruktorlik ishlarini qo‘llab-quvvatlash, loyiha xatarlarini hamkorlar o‘rtasida taqsimlash va investitsiyalarni samarali boshqarishdan iborat. Mazkur yondashuv kichik korxonalar uchun o‘z mablag‘i hisobidan amalga oshirish qiyin bo‘lgan innovatsion ishlarni bajarish imkonini kengaytiradi.
Soliq siyosati ham kichik biznesning moliyaviy imkoniyatlariga bevosita ta’sir qiladi. Tushunarli va prognoz qilinadigan soliq qoidalari tadbirkorning erkin pul oqimini rejalashtirishiga yordam beradi; maqsadli soliq yengilliklari esa texnologiyalarni yangilash va foydani qayta investitsiya qilishni rag‘batlantirishi mumkin.
Uchinchi muhim yo‘nalish kichik biznesni moliyalashtirishning huquqiy asoslarini mustahkamlash va moliyaviy manbalar tarkibini kengaytirishdir. Qoidalar aniq bo‘lsa, investor va kreditorlar tavakkalchilikni ishonchliroq baholaydi; muqobil moliyaviy instrumentlar esa korxonalarning bank kreditlariga haddan tashqari bog‘liqligini kamaytiradi.
Tadbirkorlikning kengayishi yangi texnologiyalarni joriy etish, ishlab chiqarishni modernizatsiya qilish va sanoat salohiyatini oshirishga turtki beradi. Bunday natijaga erishish uchun biznesning tashabbusi zarur, biroq uzoq muddatli moliyalashtirish va malakali kadrlar bilan ta’minlash ham muhim shart bo‘lib qoladi.
Savdo va eksport aloqalarining kengayishi, xalqaro standartlarga moslashish hamda tashqi iqtisodiy sheriklikni mustahkamlash milliy iqtisodiyotning raqobatbardoshligini oshiradi. Kichik biznes uchun bunday imkoniyatlar moliyaviy resurslar, sifat talablariga muvofiqlik va eksport bozorlariga oid axborotdan foydalanish osonlashganida kengayadi.
