Пределы последовательностей и функций. Учебно-методическое пособие
.pdfРешение |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Имеем неопределенность 00. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
Обозначим y (sin x)x , |
тогда ln y x lnsin x . |
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||
Находим |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ln sin x |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
lim ln y lim (x ln sin x) lim |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
|
|
x 0 |
|
|
|
|
x 0 |
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
x 0 |
1/ x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
cos x |
|
|
|
|
x |
2 |
cos x |
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
sin x |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
lim (ln sin x) lim |
|
|
|
|
|
|
lim |
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
x 0 |
|
|
x |
0 |
|
|
1/ x |
|
|
|
x |
0 |
|
|
sin x |
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
(1/ x) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
lim |
|
x |
lim x lim cos x 1 0 1 0 , |
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||
|
sin x |
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
|
x 0 |
|
x 0 |
x 0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
откуда lim (sin x)x |
e0 |
1. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
x 0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Здесь неопределенность типа 00 для функции y (sin x)x |
||||||||||||||||||||||||||||||||||
была |
преобразована |
в |
|
|
неопределенность типа |
0 |
|
для |
||||||||||||||||||||||||||
функции ln y |
и затем в неопределенность типа |
, потом |
||||||||||||||||||||||||||||||||
применялась теорема 5.2. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
Задача 5.12 |
lim (tg x)2cos x . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
Найти предел: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
Решение |
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
Имеем неопределенность типа 0 . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
Обозначим y (tg x)2cos x , |
тогда ln y 2cos x ln tg x . |
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
Находим |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ln tg x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
lim ln y lim (2cos x ln tg x) 2 lim |
|
|
2 lim |
(ln tg x) |
|
|||||||||||||||||||||||||||||
1/ cos x |
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||
x |
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
x |
|
1 |
|
|
||||||||
2 |
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
cos x |
|
|
|||
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
2 lim |
|
|
|
tg x |
cos2 x |
|
|
|
2 lim |
cos x |
|
|
0 , |
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
x 2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
( sin x) |
|
|
|
x |
2 |
sin |
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
cos2 x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
51
откуда
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
lim (tg x)2cos x e0 1. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Здесь неопределенность типа 0 |
для функции y (tg x) 2cos x |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
была преобразована |
|
в |
|
неопределенность |
типа |
|
0 |
для |
||||||||||||||||||||||||||||||||
функции |
ln y |
|
и затем в неопределенность типа |
, потом |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
применялась теорема 5.2. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
Задача 5.13 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
Найти предел: lim (1 x) ln x . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x 0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
Решение |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
Имеем неопределенность типа 1 . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||
Обозначим y (1 x) ln x , тогда ln y ln x ln (1 x) . |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Находим |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ln (1 x) |
|
|
|
|
|||||||
|
|
lim ln y lim (ln x ln (1 x)) lim |
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
x 0 |
|
|
|
|
|
x 0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
x 0 |
1/ ln x |
|
|
|
|
||||||||||
|
lim (ln (1 x)) lim |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x ln2 x |
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
1 x |
|
|
|
lim |
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
1 |
1 x |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
x 0 |
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
x 0 |
|
|
|
1 |
|
|
|
x 0 |
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ln2 x |
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
ln x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
2 |
x |
|
|
|
|
|
|
|
(ln |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 ln x |
1 |
|
|
|
|
|
ln x |
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
lim ln |
|
|
lim |
|
|
x) |
|
lim |
|
|
|
|
|
|
2 lim |
|
|
|||||||||||||||||||||||
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1/ x2 |
1/ x |
||||||||||||||||||||||||
x 0 |
|
|
|
|
|
|
|
x 0 |
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
x 0 |
x 0 |
|
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
1 x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
2 lim (ln x) |
|
2 lim |
|
|
1/ x |
|
|
2 lim x 0 , |
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||
|
|
1/ x2 |
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
x 0 |
|
1 |
|
|
|
|
|
x 0 |
|
|
|
|
x 0 |
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
откуда lim (1 x) ln x |
e0 |
1. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
x 0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Здесь |
|
неопределенность |
|
|
типа |
|
1 |
для |
|
функции |
||||||||||||||||||||||||||||||
y (1 x) ln x |
|
была преобразована в неопределенность типа |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
52
0 для функции ln y и затем в неопределенность типа |
0 |
, |
||||||||
потом применялась теорема 5.1. |
0 |
|
||||||||
|
|
|||||||||
Задача 5.14 |
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
x |
2 |
sin |
|
|
x sin x |
|
|
|
|
Найти пределы: а) lim |
|
x |
|
; б) lim |
. |
|
|
|||
|
sin x |
|
|
|
|
|
||||
x 0 |
|
|
|
x x sin x |
|
|
||||
Решение
а) Правило Лопиталя применять нельзя, поскольку не существует
|
|
|
2x sin |
1 |
x |
2 |
cos |
1 |
|
|
1 |
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
x |
|
x |
x |
2 |
|||||||
lim |
f (x) |
lim |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
g (x) |
|
|
cos x |
|
|
|
|
|
|
||||
x 0 |
x 0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
(п. 4 теоремы 5.1), так как lim cos |
1 |
не существует (отметим, |
|||||
x |
|||||||
|
|
1 |
x 0 |
|
|||
|
|
0 ). Вычисляем предел по-другому: |
|||||
что lim |
x sin |
|
|
||||
|
|||||||
x 0 |
|
x |
|
|
|
||
|
x2 sin |
1 |
|
x |
|
|
1 |
|
|
|
|
x |
lim |
lim |
1 0 |
0 . |
|||||
lim |
|
|
x sin |
|
|
|||||
sin x |
|
sin x |
x |
|||||||
x 0 |
|
x 0 |
x 0 |
|
|
|
|
б) Правило Лопиталя применять нельзя, поскольку не су-
|
|
|
|
|
|
|
1 cos x |
|
|
|
|
|
|
|||
ществует |
lim |
f (x) |
lim |
|
(п. 4 |
теоремы 5.2), так как |
||||||||||
|
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
1 cos x |
|
|
|
|
|
|
||||||
|
x |
g |
(x) |
x |
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
не существует lim cos x . Вычисляем предел по-другому: |
||||||||||||||||
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
x sin x |
|
|
1 |
sin x |
|
|||||
|
|
|
lim |
|
lim |
|
x |
|
1, |
|||||||
|
|
|
|
x sin x |
|
|
sin x |
|||||||||
|
|
|
x |
x |
1 |
|
||||||||||
так как |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
||
|
|
|
|
|
sin x |
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
lim |
x |
|
lim |
|
|
sin x |
0 . |
||||||
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
x |
|
x x |
|
|
|
|
|
|
|||||
53
6. ЭКВИВАЛЕНТНЫЕ ФУНКЦИИ
6.1. ОСНОВНЫЕ ОПРЕДЕЛЕНИЯ
Определение 6.1
Пусть f(x) и g(x) удовлетворяют условию 5.1.1 (или
5.2.1) в некоторой окрестности точки x0 (конечной или беско-
нечной), за исключением, быть может, самой точки x0 и либо обе функции бесконечно малые, либо обе бесконечно большие. Тогда функции f(x) и g(x) называются эквивалентны-
ми при x x0 (обозначаются f(x) g(x) при x x0), если
lim |
f (x) |
1. |
(6) |
|
g(x) |
||||
x x0 |
|
|
Определение 6.2
Функция f(x) является бесконечно малой более высокого
порядка, чем g(x) при x x0 (обозначается |
f(x) = о( g(x) )), |
|||
если выполняется условие |
f (x) |
|
|
|
lim |
0. |
(7) |
||
g(x) |
||||
x x0 |
|
|
||
Условие (6) эквивалентно условию |
|
|||
f(x) = g(x) + о( g(x) ) |
при x x0. |
(8) |
||
Свойства символа “о – малое”, часто используемые при вычислении пределов:
а) если с = const 0, то о(сf(x) ) = о( f(x) ) при x x0;
б) о( f(x) )+ о( f(x) ) = о( f(x) ) при x x0; |
|
||
в) если m > n > 0 |
(не обязательно целые), то |
|
|
при x 0 |
x m o(x n ), o(x m ) o(x n ) . |
|
|
Замечание 6.1 |
|
|
|
Следует обратить внимание, что равенство |
o(f) = o(g) |
||
неперестановочно. Например, |
o(x2 ) o(x) , при |
x 0, но |
|
утверждение, что o(x) o(x2 ) |
при x 0 — неверно. Пока- |
||
жем это. |
|
|
|
54
1. Равенство o(x2 ) o(x) , следует понимать следующим образом: пусть известно, что f(x) = o(x2 ) (т.е. f(x) удовлетво-
ряет условию: |
f (x) |
— бесконечно малая при x 0), тогда |
|||||||||||||||
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
x2 |
|
|
|
|
f(x) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
f(x) удовлетворяет условию: |
|
— бесконечно малая. Дей- |
|||||||||||||||
|
|
||||||||||||||||
|
f (x) |
|
f (x) |
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
||||
ствительно, |
|
x — бесконечно малая при x 0 как |
|||||||||||||||
|
|
||||||||||||||||
|
x |
|
x2 |
|
|
|
|
f(x) |
|
|
|
|
|
||||
произведение двух бесконечно малых |
и x. |
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x2 |
|
|
||||
2. Пусть f(x) = x |
x . При |
x 0 |
f(x) = o(x), но f(x) не удо- |
||||||||||||||
влетворяет условию f(x) = o(x2 ) , |
так как |
f (x) |
|
1 |
— не |
||||||||||||
|
x |
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x2 |
|
|||
есть бесконечно малая при x 0.
Поэтому утверждение o(x) = o(x2 ) при x 0 неверно.
Замечание 6.2
Обращаем внимание на то, что утверждение типа f(x) = o(g(x)) не имеет смысла, если не указать, в окрестности какой точки мы рассматриваем функции (т.е. без указания
x x0). Например, |
x3 = o(x) при x 0, но x3 o(x) при x , |
||
так как lim |
x3 |
0. |
|
x |
|
||
x |
|
|
|
Правило
При вычислении предела произведения (или отношения) каждый из сомножителей можно заменить на эквивалентную функцию. При вычислении предела суммы (а также во всех остальных случаях) — слагаемые заменяем на равные им слагаемые по формуле (8).
55
Пример 6.1
При x 0 функция ex 1 — бесконечно малая. Из равенства (4) следует, что
|
|
|
ex 1 x при x 0. |
|
|
(9) |
|||
Пример 6.2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Покажем, что при x 0 |
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
(1 x) 1 x |
|
|
(10) |
|||
(где — заданное число), или, что то же самое, |
|
|
|||||||
Решение |
|
(1 x) 1 x o (x). |
|
(11) |
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
||
lim |
(1 x) 1 |
lim |
e ln (1+x) 1 |
[1] |
lim |
ln (1 x) |
1. |
|
|
x |
x |
|
x |
|
|||||
x 0 |
|
x 0 |
|
x 0 |
|
|
|||
Здесь равенство [1] имеет место, |
так как если x 0, то |
||||||||
z(x) = ln(1 + x) 0 |
и, |
следовательно, |
ez(x) 1 z(x); |
по- |
|||||
следнее равенство — из равенства (3). |
|
|
|
||||||
6.2.ОСНОВНЫЕ ЭКВИВАЛЕНТНОСТИ
ИСООТВЕТСТВУЮЩИЕ ИМ РАВЕНСТВА
Используя равенства (1), (2), (3), (4), (10), запишем основные эквивалентные функции и соответствующие равенства.
Все формулы записаны для x 0: |
|
|
sin x x, |
sin x = x + o(x), |
(12) |
ln (1 + x) x, |
ln (1 + x) = x + o(x), |
(13) |
ex 1 x, |
e x 1 x o(x), |
(14) |
(1 x) 1 x, |
(1 x) 1 x o(x), |
(15) |
где — число. |
|
|
6.3. ЗАДАЧИ И ИХ РЕШЕНИЯ
Задача 6.1
Найти предел:
lim 3 1 3x 4 1 x2 . x 0 x
56
Решение
|
|
|
|
|
|
|
3 |
1 |
|
3x |
4 |
1 |
x |
2 |
[1] |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
lim |
|
|
|
|
|
|
|
= |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
x |
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
1 |
|
|
|
3x o(3x) |
1 |
|
|
|
|
x2 |
o(x2) |
|
|
||||||||||||||||||||
|
3 |
4 |
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
lim |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= |
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
x 0 |
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
x |
2 |
o(3x) o(x |
2 |
) |
[2] |
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
lim |
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= |
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
x 0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
3o(3x) |
|
|
|
|
|
|
o(x2 ) |
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
x |
1 |
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4 |
|
|
|
3x |
|
|
|
|
|
|
|
|
x2 |
|
|
|
|
|
|
|||||||
lim |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= |
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
x 0 |
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
1 |
|
|
|
x 3 (x) x (x) |
|
[3] |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|||||||||||||||||||||||
lim |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= |
|
lim |
|
|
, |
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
x 1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
x 0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
0 x 1 |
|
||||||||||||||
где (x) и (x) — бесконечно малые при x 0. |
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
Равенство |
[1] |
верно, |
так как |
если |
x 0, |
то |
3x 0 и |
||||||||||||||||||||||||||||
x2 0, и можно применить формулу (15); в равенстве [2] — слагаемое o(3x) означает некоторую функцию (x), такую,
что lim |
(x) |
0, аналогично для o(x2); большее слагаемое в |
x 0 |
3x |
|
числителе — это x, выносим его (аналогично задаче 5.3); в равенстве [3] использовано следствие из свойства 5.5.
Ответ
Если = 1, то предел равен 1, если < 1, то предел равен 0, если > 1, то предел равен .
Задача 6.2
Найти предел:
lim 3 1 3x 4 1 4x . x 0 x
57
Решение
|
3 |
1 3x 4 1 4x |
[1] |
||||||
|
lim |
|
|
|
|
|
|
|
= |
|
|
|
x |
|
|
|
|||
|
x 0 |
|
|
|
|
|
|||
lim |
1 1/ 3 3x o(x) (1 1/ 4 4x o(x)) [2] |
||||||||
|
|
|
x |
|
|
|
|
= |
|
x 0 |
lim o(x) |
|
o(x) |
|
|
|
|||
|
lim |
|
x1 . |
||||||
|
x |
||||||||
|
x 0 |
x |
x 0 |
|
|
||||
Отношение o(xx) — бесконечно малая по определению
o(x). Поэтому, если 1 0, то предел равен 0. Если же
1 < 0, то имеем неопределенность вида 0 , и нужно другое решение (см. ниже).
При решении данной задачи в равенстве [1] в числителе вместо слагаемых o(3x) и o(4x), которые следуют из равенства (15), написаны слагаемые o(x). Поясним, почему это можно сделать. Слагаемое o(3x) означает некоторую функ-
цию (x), удовлетворяющую условию lim |
(x) |
|
0 . |
|||||
|
(x) |
|
|
(x) |
x 0 |
3x |
|
|
Рассмотрим lim |
|
lim |
3 3 0 |
0, |
т.е. (x) = |
|||
x 0 |
x |
|
x 0 |
3x |
|
|
|
|
=о(x). Таким образом, o(3x) = o(x). Аналогично, o(4x) = o(x).
В равенстве [2] сумма двух слагаемых o(x) + o(x) замене-
на на o(x), так как слева стоит сумма 1(x) 2(x) , причем каждая функция i (x) удовлетворяет условию: xi — бесконечно малая при x 0, но тогда 1 2 также удовле-
творяет условию: |
|
|
1 |
|
2 |
— бесконечно малая при |
|
x |
|
x |
|
x |
|
x 0. Таким образом, o(x) + o(x) = o(x).
При > 1 предел “элементарными” методами вычисляется более громоздко:
12 |
(1 3x)4 |
12 (1 4x)3 |
lim |
A(x) B(x) |
|
(16) |
|
lim |
|
|
|
|
, |
||
|
|
x |
x |
||||
x 0 |
|
x 0 |
|
|
|||
где
58
A(x) 12 (1 3x)4 , B(x) 12 (1 4x)3 , lim A(x) lim B(x) 1,
x 0 |
x 0 |
|
|
|
A12 B12 |
(1 3x)4 |
(1 4x)3 |
6x2 (108 64)x3 |
81x4, |
A12 B12 (A B)(A11 A10B ... B11),
второй сомножитель состоит из 12 слагаемых, каждое из которых стремится к 1 при x 0. Вся скобка стремится к 12.
Продолжим равенство (16) следующим образом:
lim |
|
A12 B12 |
|
|
|
lim |
|
A12 B12 |
|
1 |
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
x 0 x A11 A10 B ... B11 |
x 0 |
|
x |
12 |
|
|||||||||
|
1 |
|
|
6x 2 44x 3 81x 4 |
|
1 |
|
|
|
6 44x 81x 2 |
||||
|
|
lim |
x |
|
lim |
|
x 2 |
|
. |
|||||
|
|
|
|
|
||||||||||
|
12 x 0 |
|
|
12 x 0 |
|
|
||||||||
Отсюда, используя следствие из свойства 5.5, получаем, что если:
< 2, то предел равен 0 (так же, как при ≤ 1);
= 2, то предел равен 126 21;
> 2, то предел равен .
Отметим, что более естественно данную задачу решать, используя формулу Тейлора (которую будем изучать позже). В этом случае имеет место следующее равенство, более точное, чем равенство (16):
|
|
(1 x) 1 x |
|
1 |
( 1)x2 |
o x2 |
при x 0. |
|||||||||||||
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
2! |
|
|
|
1 и |
|
1 |
|
||||||
Применим это равенство для |
|
. |
||||||||||||||||||
4 |
||||||||||||||||||||
|
|
|
1 |
|
1 |
|
|
|
2 |
|
|
3 |
|
|
|
|
||||
3 |
1 |
3x 1 x |
|
|
|
2 |
o x |
2 |
; |
|
|
|
||||||||
|
2 |
3 |
|
(3x) |
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
4 |
|
|
1 |
|
1 |
|
|
3 |
2 |
o x |
2 |
; |
|
|
|
|||||
|
1 |
4x 1 x |
|
|
|
|
|
|
|
(4x) |
|
|
|
|
||||||
|
2 |
4 |
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
59
|
3 |
1 3x 4 1 4x |
|
|
|
|
|
|
|
|
1 1 |
|
2 |
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||
lim |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
lim |
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
o x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
x 0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x 0 |
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 , |
|
|
|
если |
2 ; |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
x |
2 |
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
lim |
|
|
|
|
|
|
|
|
o(1) |
|
|
|
|
, |
|
|
|
если |
2; |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
x |
|
|
2 |
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||
x 0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
, |
|
|
|
если |
2. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Задача 6.3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
sin x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
Найти предел: lim |
|
|
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x sin 6x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
Решение |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 . |
|||||||||
Задача представляет собой неопределенность типа |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
Поскольку x x0 = 0, |
|
|
то |
|
сделаем замену |
переменных |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
x x0 = y, |
|
|
т.е. |
|
x = y + . |
При |
|
этом |
sin |
|
|
x = sin y, |
sin 6x = |
||||||||||||||||||||||||||||||||||
= sin 6y. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
sin x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
-sin y |
|
|
|
|
|
|
-y |
|
1. |
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
lim |
|
|
|
lim |
|
|
|
lim |
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
x |
sin 6x |
|
|
|
y |
0 sin 6y |
y |
0 6y |
|
6 |
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||
Здесь мы воспользуемся тем, |
что |
при |
y 0 |
функции |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
6y 0, sin y y, sin 6y 6y. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||
Задача 6.4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
sin x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
Найти предел: |
lim |
|
|
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x /2 sin 6x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
Решение |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
sin x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
при x |
|
||||||||||
lim |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
lim |
sin x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
, |
так |
как |
|
|
|
|||||||||||||||||||
sin 6x |
|
|
sin 6x |
2 |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
x |
/2 |
|
|
x /2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||
функция |
|
sin 6x 0, |
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
— |
|
|
бесконечно |
большая, |
|
а |
||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
sin 6x |
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
lim |
|
sin x sin |
|
|
= 1 0 |
|
|
(см. свойство 5.1.Г). |
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
x /2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
60
