Қан қысымын өлшеу

Мақсаты: қан қысымының көрсетілімдерін анықтау және зерттеу нәтижесін бағалау; жүрек қан-тамырлар жүйелерінің функционалды ерекшеліктерін анықтау.

Қолдану көрсетілімдері: науқастың жағдайын бағалау. Мүмкін болатын асқынулар: қолдағы артерияны ұзақ қысқаннан ауру сезімі болады.

Қажеттілерді дайындау: тонометрді, фонендоскопты, қағазды, қаламсапты, қызу парағын.

Іс-әрекет алгоритмі:

1.Науқасқа емшараның мақсатын түсіндіріңіз, алдымен осындай емшара жүргізілгенін анықтаңыз.

2.Науқасқа ыңғайлы қалып беріңіз, отыру немесе жату салмақты босаңсыған қалыпта, науқастың қолы жазылған қалыпта жатады (алақанмен жоғары) аппаратпен бір деңгейде. Артериальды қысымды әдетте 1-2 рет арасына 2-4 минут салып өлшейді.

3.Тонометрдің манжеткасын науқастың жалаңаштанған иығына, шынтақтың иілген жерінен 2-3 см жоғары жүрек деңгейінде, оның арасына 1 саусақ өтетіндей қылып қондырады; манжетканы иыққа ілмек көмегімен (ілмек, жабысқыш лента) жұмсақ ұлпаны қыспай бекітіңіз.

4.Манометрді манжеткамен бекітіңіз, оны манжеткаға бекітіп, тілдің қалпын (сынап бағанасы) шкаланың нөл белгісімен турасын тексертіңіз.

5.Шынтақ шұңқыры аймағындағы шынтақ артериясынан тамыр соғуды анықтаңыз, фонендоскопты осы жерге қондырыңыз (фонендоскоптың басының қысуы бірқалыпты болуы керек, онда мәліметі басқаша көрсетіледі).

6.Алмұрт тәрізді баллоншадағы вентилді жауып, манжеткаға баллоншамен ауаны толтырыңыз. Шынтақ артериясындағы пульсация жоқ болып кеткенше және манометр қалыптан жоғары (немесе осы пациентте) 20-30 мм сынап бағанасын көрсеткенше.

7.Вентильді ашыңыз және ақырын манжеткадан ауаны жаймен босатып қоя беріңіз. Бағананың немесе тілдің жылдамдығының түсірілуін қараңыз, көрсеткіштер жылдамдығы 2 мм сынап бағанасынан өзгеріп отырады. Бір мезгілде көңіл қойып артериядағы дыбысты тындаңыз және манометрдің көрсеткішін қадағалаңыз.

8.Бірінші дыбыс пайда болған мезгілде манометрдің көрсеткішін белгілеңіз (жүрек жиырылған мезгілдегі артериальды қысымның көлемі) - систольдық қан қысымы және дыбыс жойылған мезгілде (жүректің босаңсыту мезгілдегі артериальды қысым) - диастольдық қан қысымы; манжетадан толығымен ауаны шығарыңыз.

9.Науқастың қолынан тонометрдің манжеткасын шешіңіз.

10.Мәліметті сандық жазу түрінде бақылау парағына және бөлшек түрінде қызу парағына жазыңыз (алымы-систолдық қысым, бөлімі-диастолдық қысым).

12.Емшараны қайталап, алынған мәліметті салыстырыңыз.

13.Фонендоскоптың басын 2 рет 70% спиртпен зарарсыздандырыңыз.

14.Науқасқа өлшенген қан қысымының нәтижесін хабарлаңыз.

Ескерту:

Артериальды қысымды екі қолдан өлшейді, алынған сандарды салыстырады.

Артериальды қысымды науқастың өзі өлшейді. Науқасқа қан қысымын өлшеу ережесін

және алынған мәліметке талдауды жүргізуге үйретіңіз.

-қалыптағы АҚ 120/80 мм с.б. 130/85 мм с.б.

-артериальды гипертензия (гипертония ) қан қысымы жоғары АҚ 140/90 мм с.б.;

-артериальды гипотензия ( гипотензия) қан қысымы төмен АҚ 90/60 мм с.б.

Дем алу қозғалысының жиілігін есептеу

Мақсаты: дем алу қозғалысының жиілігін анықтау әдісіне үйрету және алынған нәтижені бағалау.

Қолдану көрсетілімдері: тыныс алу мүшелерінің функционалды жағдайын бағалау.

Қажеттілерді дайындау: секунді тілі бар сағатты, қызу парағын, көк стерженді қалапсапты.

Іс-әрекет алгоритмі:

1.Науқасқа емшара барысын түсіндіріңіз.

2.Қолыңызды жуып тазартыңыз.

3.Науқасқа ыңғайлы қалып беріңіз (жату). Сізге оның кеуде торының жоғарғы бөлігін және ішін көруі қажет.

4.Бір қолмен науқастың қолын алыңыз, кәржілік артериясынан тамыр соғуды зерттегендей, (оның көңілін аударуға).

5.Екінші қолыңызбен науқастың кеудесіне (кеуде түрімен дем алуда) немесе эпигастрин (төс шеміршегі мен кіндік аралығы) аймағына (іш түрімен дем алуда) қойыңыз.

6.Секундомерді қолдана отырып, бір минуттағы демді ішке алу немесе демді шығару санын есептеңіз.

7.Дем алу қозғалысының жиілігін, тереңдігін және ритмін бағалаңыз.

8.Дем алу қозғалысының жиілігін есептегенін науқасқа түсіндіріңіз.

9.Қолыңызды жуып, кептіріңіз.

10.Қызу парағына мәліметті тіркеңіз.

Ескерту:

-дем алу қозғалысының жиілігін науқасқа байқалмайтындай есептеңіз;

-1 минуттағы дем алу қозғалысының саны - дем алу қозғалысының жиілігі деп аталады (ДҚЖ);

-дені сау ересек адамның қалыптағы дем алу қозғалысының жиілігі қозғалыссыз күйде минутына 16-20 санды құрастырады;

-тыныс алу қозғалысының жиілігі жүрек соғу жиілігімен орташа 1:4 қатынысында;

-дене температурасы 1°С жоғарлағанда, дем алу қозғалысы 4 санға жиеленеді;

-Брадипноэ - 1 минуттағы дем алу жиілігі 16 саннан кем, сирек.

-Тахипноэ - 1 минутта 20 көбірек жиілік жие дем алу жиеленеді.