1.1 Сурет: а-жотасына жүктемені әр түрлі (сол жақта) және бірқалыпты (оң жақта) бөлу;

б — ауырды көтергендегі дененің дұрыс (штрихтелмеген) және дұрыс емес (штрихтелген) қалпы.

Омыртқа жотасының остеохондрозы пайда болу және қайталау себептері

Омыртқа жотасы остеохондрозы (грек сөзі osteon — сүйек және chondros — шеміршек) және оның екіншілік белгілері — түбіршіктер ауруы — медбикелік қызметкерлерінің арасында жиі кездесетін аурулардың бірі. Онымен тіпті жастар да ауырады. Остеохондрозбен ауыратын адамдардың 10%-на дейін мүгедек болады. Аурудың осыншама жиі кездесуі алдыменен адамның вертикальды қалпына байланысты, жануарларға қарағанда адамдарда омыртқаларға және омыртқа аралық дискілерге түсетін жүктеме анағұрлым жоғары.

Омыртқалар өзара байламалар мен омыртқа аралық дискілермен байланысқан. Омыртқа жотасын игенде иілген жақтағы диск тығыздалады, ал оның пульпозды ядросы қарама-қарсы жаққа ығысады. Ось бойымен берілетін статикалық және динамикалық жүктемелерде дискілер амортизатор рөлін атқарады да омыртқаға түсетін қысым әсері жеңілдейді.

Омыртқа жотасына түсетін күш неғұрлым жоғары болса, соғұрлым адамның оған дайындығы кем және остехондроз болу қаупі жоғары.

Омыртқа жотасының остеохондрозы дамуына және қайталамасы пайда болуына макро-микро жарақаттар, статикалық және динамикалық жүктемелер, сол сияқты вибрациялар ықпал етеді. Бұл жағдай кеуде қалпын жиі өзгертетін жұмысқа байланысты болуы мүмкін – еңкею және шалқаю, бұрылу, әртүлі қимылдар, ауыр жүкті көтеру, отырғанда, тұрғанда, жтқанда және ауыр нәрселерді тасмалдағанда дененің қалпы дұрыс болмауы.

Отырған кезде арқа бұлшық еттері керілуін азайту қажет. Ол үшін отырғыш арқалығына сүйену керек. Үстел мен отырғыштың белгілі бір талаптарға сай келуі өте маңызды.

1.2-сурет . Омыртқа жотасына жүктемені азайтатын дене қалпы

• отырғыштың отыратын жері тым жұмсақ және иілмеуі тиіс;

• отырғыш биіктігі сирақ ұзындығына тең болуы тиіс (егер аяқ еденге жетпесе, аяк басы астына тірек қою қажет);

• отырғыш тереңдігі сан ұзындығынан ²/₃ көп болмауы тиіс;

• отырғыш арқалығы артқа карай 3—5 °С-қа шалқақ болғаны, ал оның жоғарғы деңгейі жауырын асты тұсында орналасуы тиіс;

• дене массасы негізінен шонданай төмпегіне түсу тиіс;

• үстел биіктігі адам бойына сәйкес болуы тиіс (үстел қақпағы шамамен иілген қолдың шынтағы деңгейінде, үстел астында аяқтарға жеткілікті орын болуы тиіс).

Ұзақ отырған кезде омыртқа жотасының белі тұсына қосымша тірек болғаны дұрыс.

Есте сақтау: тамақтану тиімді болуы тиіс, толыспау керек, себебі шамадын тыс салмақ омыртқа жотасына қосымша қысым көрсетеді және оны ұстап тұру үшін арқа бұлшық еттерінің айтарлықтай керілуі қажет болады.

Қосымша көтеру құралдары және көтеру құрылғылары

Соңғы кезде қолданыста қарапайым Easyslide кұрылғылары пайда болды.

25 жыл бүрын норвегиялық дәрігер Хель Рёйсет денесі ауыр пациентті орнынан ауыстыру кезінде омыртқа жотасының жарақатын алды. Осы жағдай аурулар орнын ауыстыру мәселесі тура- лы ойлануға мәжбүр етті. Тәрт жыл бойы жүргізілген зерттеулер мен экспериментер нәтижесінде, уникальды синтетикалық материалдан жасалған, үйкелу коэффициенті төмен кұрал ойлап тапты. Осы мате- риал теңдесі жок дана жаңалық — Easyslide негізіне алынды.

Осы қарапайым жаңалык, айтарлықтай қиындыксыз пациентті кереуеттен каталкаға, каталкадан кереуетке, ота жасау, массаж жасау, таңу-байлау, рентгендік үстелге ауыстыруға, сол сияқты пациентті күтімді орындау үшін кереуетте қозғауға және т.б. мүмкіндік берді және осы қимылдарда пациентті көтерудің қажеті жоқ.

Easyslide-нің бірнеше түрлері бар.

• Стандартты — бір беткейден екіншісіне ауыстыру үшін.

• Turn-slide — модель көмегімен пациентті төсекте тұрақты аударуға болады.

• Minislide — біршама қозғала алатын пациенттерге арналған.

Өздігінен кереуеттен креслоға, отырғышқа, автомобильден — кресло-каталкаға ауыстыруға мүмкіндік береді

1.3-сурет. Minislide көмегімен ауыстыру