1.Методыка навучання беларускай мове як навука. Прадмет і задачы курса методыкі беларускай мовы ў пачатковых класах. Прынцыпы і метады навучання беларускай мове ў пачатковай школе.

Методыка мовы як навука алносіцца да разраду педагагічных навук. Як і педагогіка, яна ставіць і вырашае пытанні адукацыі і выхавання моладзі. Аднак розніца ў тым, што педагогіка ставіць і вырашае адукацыйна-выхаваўчыя задачы ў агульным плане, а методыка мовы больш канкрэтна- на матэрыяле свайго вучэбнага прадмета і сваімі ўласнымі сродкамі.

Методыка мовы- самастойная навука, таму што яна мае свій аб’ектдаследвання, свае спецыфічныя задачы і свае метады даследвання. Аб’ект даследвання методыкі мовы- заканамернасці, шляхі і сродкі навучання школьнікаў мове. Прызначэнне методыкі мовы як навукі-вывучыць заканамернасці засваення ведаў, уменняў, навыкаў ў галіне мовы, таму што без ведання гэтых заканамернасцей яна не змагла б стаць навукай і назаўсёды засталася б на ўзроўні збору рэкамендацый, выведзеных з жыццёвага вопыту.

Агульная задача методыкі мовы – на аснове пазнаных заканамернасцей выпрацаваць аптымальную сістэму навучання школьнікаў мове. Задача гэта падраздзяляецца на шэраг прыватных, асноўнымі з якіх з’яўляюцца: 1)вызначыць змест і аб’ём курса мовы ў школе,г.зн. адказаць на пытанне, што трэба вывучыць на занятках па мове; 2) вывучыць і апісаць найбольш рацыянальныя і эфектыўныя метады і прыёмы навучання мове, г.зн.паказаць, як трэба навучаць дзяцей мове; 3) абгрунтаваць выбар тых або іншых метадаў і прыёмаў навучання, фарміравання ведаўі навыкаў вучняў, г.зн., пераканаць, чаму трэба навуцаць так, а не інакш.

Як самастойная навука методыка мовы мае не толькі свой прадмет і задачы даследвання, але і свае метады. Найбольш ўжывальныя з іх:

1)Эмперычны метад. Даны метад уяўляе сабою сукупны вопыт навучання роднай мове, які перадаецца старэйшымі пакаленнямі настаўнікаў малодшым.

2)Тэарэтычны аналіз і абагульненне перадавога вопыту і вынікаў навуковага пазнання (аналізу і сінтэзу, індукцыі і дэдукцыі, параўнання, сістэматызацыі і інш.). у тэарэтычным метадзе праяўляюцца такія магутныя фактары развіцця навукі, як творчасць, фантазія, прадбачанне.

3)Навукова-метадычны эксперымент- дослед у дакладна вызначаных умовах. З яго дапамогай правяраецца рацыянальнасць і эфектыўнасць прапаноўваемых метадаў і прыёмаў навучання, высветляюцца ўмовы, якія спрыяюць павышэнню ўзроўню ведаў па мове і г.д.

Галоўнымі мэтамі методыкі мовы з’яўляюцца:

1)Стратэгічныя (на далёкую перспектыву)-фарміраванне моўнай асобы, авалоданне школьнікамі мовай, як інструментам зносін і пазнаныя рэчаіснасці, адлюстраванне свайго ўнутранага свету, інтэлектуальнае развіццё і этна-культурнае выхаванне сродкамі вучэбнага прадмета.

2)Тактычныя (на блізкую перспектыву) накіраваныя на асэнсаванне моўнага матэрыялу, выпр. Уменняў і навыкаў выкарыстання моўных адзінак і маўленчай дзейнасці, авалоданне культурай мовы і маўлення.

Змест моўнай адукацыі павінен суадносіцца са зместам і структурай моўнага ядра асобы. Моўнае ядро асобы- функцыянальная сістэма адзінак мовы, моўных ведаў, этнакультурных маўленчых узораў, моўных уменняў і маўленчых навыкаў, якія забяспечваюць свабоднае карыстанне маўленнем, як суразмоўніцкім сродкам. Для адлюстравання свайго ўнутранага свету у працах, актыўных сацыяльных дзейнасцях.

Структурная мадэль моўнага ядра асобы складаецца з трох сігментаў: лінгвакагнетыўны(веды), працэсуальны(уменні), практычны(навыкі). Фарміраванне моўнага ядра асобы можа быць дасягнута на аснове ведання заканамернасцей засваення мовы. Заканамернасць засваення мовы- залежнасць засваення мовы ад ступені развіцця маўленчай сістэмы чалавека, яго інтылекту, памяці, эмацыянальнай сферы і сацыянальнага асяродзя. З заканамернасцей вынікаюць прынцыпы навучання- тэарэтычныя палажэнні, кіруючыся якімі настаўнік мэтанакіраванна арганізоўвае вучэбную дзейнасць школьнікаў.

1)Мова засвойваецца, калі набываецца здольнасць кіраваць мускуламі моўнага аппарата.

2)Мова засвойваецца, калі набываецца здольнасць разумець слова.

3)Мова засвойваецца, калі набываюцца здольнасці разумець адценні моўных значэнняў.

4)Мова засвойваецца, калі набываецца здольнасць запамінаць традыцыі, моўныя спалучэнні(нормы мовы).

5)Пісьмовая мова засвойваецца, калі яна супастаўляецца з вывучанай вуснай мовай.

Асноўныя прынцыпы:

• Прынцып увагі да матэрыі мовы.

• Прынцып разумення моўных значэнняў.

• Прынцып выразнасці мовы.

• Прынцып здольнасці запамінаць.

• Прынцып чуцця мовы.

• Прынцып апераджэння вывучання вуснай мовы над пісьмовай.

• Федарэнка: тэмп узбагачэння і актывізацыі моўных адзінак паскараецца па меры паскарэння моватворсай сістэмы навучання.

Такім чынам, методыка мовы- гэта навука аб заканамернасцях навучання мове, аб змесце і метадах навучання, аб умовах засваення вучнямі ведаў і навыкаў па мове (граматычных, арфаграфічных, пунктуацыйных і інш.).