44. Науқастардың операция алды дайындық. Операциядан кейінгі кезең. Асқынулар. Ерте және кеш асқынулар.

Бұл науқастарда көп мөлшерде микробты флора болады, сол себепті операцияға дейін ісікті жарақаттамау үшін және қан кетуді болдырмау үшін, қынапты мұқият тазалап, ісікті перекись водорода мен шайып, фурацилин ерітіндісімен 1:5000 және сульфаниламид препараттарының порошоктарын себеді (стрептоцид). Анемиясы бар және әлсіз науқастарға қайталанып қан және плазма құйылады 150-200 мл ден.

Дайындықтың әйелдер консультациясынан бастап, стационарда аяқтаймыз. Әйелді операцияға да, жансыздандыруға да дайындауымыз керек. Науқастардың өміріне қауіп төніп тұрғандай операция алдына қорқыныш, үрей, ауырсынулар болады, операциядан кейінгі кезеңді ойлайды. Осы сезімдер кері әсерін тигізуі мүмкін, сол себепті науқаспен психопрофилактикалық мақсатта сұхбат жүргізу керек.

Операция жасар алдында бір күн бұрын түнде ұйықтататын (барбамил 0,1-0,2 г, люминал 0,1 г), ал ауырсыну болса, промедол 1 мл 1 пайыз, немесе анальгин 0,5г.

Операциядан кейінгі кезең: операция көлеміне байланысты науқас стационарда бірнеше күннен бірнеше аптаға дейін болады. Бірнеше күннен кейін дәрігер тігісті шешеді. Жазылу уақыты науқастың физиологиялық ерекшеліктеріне байланысты. Егер операция глобальды болса, лимфа түйіндері мен барлық байламдар алынса, кіші жамбас астауда өзгерістер болады, яғни қалыпқа келу уақытының созылуы. Тамақтану рационында дұрыстап қадағалау керек.

Асқынулар: 1. Урологиялық асқынулар – несеп жолын байлап тастау, несеп жолын зақымдау, қуықты зақымдау, несеп жолды-қынаптық саңылаулар, қуықты-қынаптық саңылаулар, қуықтың ұзақ атониясы, уақытша несепті ұстай алмау;

2. Аяқтардың лимфастаздары; 3. Операциядан кейінгі шарбы артындағы лимфакисталар, олардың іріңдеуі

45. Инвазивті жатыр мойны обырының сәулелік емі. Көрсеткіштері. Қосарлас сәулелік ем. Асқынулары.

Жатыр мойны обырында сәулелік терапияны барлық стадияларында қолданады, бирақ көбіне 2 және 3 стадияларында қолданады. Сәулелік ем көбіне радикальды әдіс ретінде. Ол ісіктің өсуін тежеу үшін қолданылады. Симптоматикалық терапия ретінде ауырсынуды және қан кетуді тоқтатады.

2б және 3 стадияларында және Т1а, Т1б, Т2а кезінде операцияға қарсы көрсеткіштер болған кезде, сәулелік емді толық қосарланған ем қабылдау керек. Қосарланған сәулелік ем кіші жамбастың сыртқы дистанциондық сәулеленуінен және қуыс ішілік радиактивті препараттарды енгізумен жүреді. Дистанционды сәулелену гамма-терапевтикалық жағдайда жүргізіледі. Қуысішлік сәулелену аппараттар көмегімен жүзеге асады.

Операциядан кейінгі сәулеленудің негізгі мақсаты- біріншілік ісікті алып тастағандағы операция аймағында ісіктік клеткалардың өлуін қамтамасыз етеді.

Жатыр мойыны рагының сәулелік терапиясының негізіне анатомиялық аймақтың концепциясы жатады, ол бойынша ісік әсерге аймақтық лимфа түйіндерімен және лимфа қайту жолдарымен бірге ұшырауы керек. Бірінші ретті ісікке жеткізілетін сәуле шығарудың терапиялық мөлшері қуысішілік гамма-терапиямен орындалады. Бірақ, жамбастын аймақтық лимфа түйіндер мен жатырдың дәнекерлеуші аппаратының латералді бөлімдері орналасатын қабырға маңайындағы бөлімдеріне терапиялық мөлшердің аздаған бөлігі ғана тиеді. Бірінші ретті ісіктегі және лимфогенді метастаздану аймағындағы терапиялық мөлшерлердің деңгейлерінің арасындағы диспропорцияны жою үшін қуысішілік сәулелендіру дистанциялық сәулелік терапиямен біріктіледі. Сәулелік терапиядағы асқынулар: -Жергілікті реакциялар – сәулеленген бөліктің эритемасы, жаралы өзгерістер де болатын цистит, ректит, жынысты-несеп жолдарының тыртықты жіңішкеруі, жынысты-несептік саңылаулар. -Жалпы реакциялар – орталық жүйке жүйесі қызметінің бұзылуы, лейкопения, лимфоцитопения, анемия (қан өндіру қызметінің бұзылуы). 

1. Жатыр мойыншасы обырының химия-сәулелік емі. Неоадъюванттық (операция алдындағы химия-сәулелік емнің мүмкіндіктері.

2. Жатыр мойыншасының обыры және жүктілік.Жүктіліктің мерзіміне байланысты науқастарды жүргізу тактикасы.

3. Жатыр денесінің обыры. Эпидемиологиясы. Этиологиясы және патогенезі. Патогенетикалық варианттары. Қауіпті факторлары.

47. Жатыр мойны обыры жүктілік кезінде немесе жүктілік жатыр мойны обыры фонында дамуы мүмкін. Кездесу жиілігі жалпы жүктілер санына есептегенде 0,05% құрайды. Науқастардың орташа жасы 28 жас. Жүктілердегі жатыр мойны рагы клиникасының ерекшеліктері жоқ. Регионарлы метастаздардың кездесу жиілігі жоғары болып келедеі. Жүктілік ісіктің өсуін күшейтеді. Жүктілерде ісіктен қан кетуді көбіне түсік қаупімен немесе қалыпты орналасқан плацентаның мерзімінен бұрын ажырауымен шатастырып алады. Жүктіліктің кез келген мерзімінде диагностика мақсатында колпоскопиялық, цитологиялық, морфологиялық зерттеу әдістері, пункционды немесе пышақтық биопсияларды жасауға болады. Урологиялық,ренгтгенологиялық, радионуклеидтізерттеу әдістері ұрыққа әсері болғандықтан оларға шектеу қойылады.

Жүктілік пен жатыр мойны рагы қосарланғанда оны емдеу әдісі мен уақыты процесстің стадиясына, жүктілік мерзіміне, оны сақтауына, жпсына байланысты.

Жатыр мойны рагнының 0 стадиясында және жүктіліктің 1 ші триместрінде жүктілікті үзіп оны ары қарай еммен жалғастыру керек ( жатыр мойны конизациясы) , 2 ші және 3 ші триместрде балалы болғысы келген жағдайда босанғаннан кейін 6 айдан кейін емдеуді бастайды.

Жатыр мойнының микроинвазивті рагын емдеу ( А1 және 1А2)

Егер жүктілік кезінде жатыр мойны рагы анықталса 1А1 және әйел жүктілікті сақтайм деген жағдайда емдеуді босанғаннан кейін бастайды.Егер науқас болашақта репродуктивті функциясын сақтағысы келсе босанғаннан кейін 4-8 аптадан кейін жатыр мойнының кең конизациясы жасалады. Әйел қалауымен кесере тілігімен қоса гистерэктомия жасалады. Жүктілердегі жатыр мойны рагы диагнозы 1А2 жатыр мойны рагы жоспары бойынша емделеді.

Жатыр мойны рагы емдеу 1В және 2 стадия.

Жатыр мойны рагын емдеудің альтернативті әдісі 1В және 2 стадияларды хирургиялық пен сәулелік әдіс және олардың комбинациясы.Жас науқастарда хирургиялық емді сәулелік еммен қосарлап жүргізеді, соңғы жылдары химиотерапиямен. Жүктілікпен қосарланғанда жатыр мойны рагының емі 1 этапы оперативті болып табылады,2В стадия болса да. Операция алдындағы сәулелік ем тератогендік әсері болғандықтан жасалмайды.

Жүктіліктің ерте кезеңдерінде жатыр мойны рагының 1В және 2 стадияларында радиакльды гистерэктомия ( жатырды ұрықпен қоса алып тастау) және мықын аймағының лимфаденэктомиясын жасауды ұсынады. Жүктіліктің 20 шы аптасына дейінгі науқастарға осы әдіске жүгінгені жөн. Егер жүктілік 20аптадан көп болса оны 28 аптаға дейін немесе 32 аптаға дейін ұазртуға болады. Науқас жүктілікті сақтап қалған жағдайда жатыр мойнындағы процессті 2аптада 1 рет бақылап отырады. Босану абдоминальды жолмен басталып кейін радикальды гистероэктомиямен аяқталады.

Жатыр мойнын рагын емдеу 3 және 4 стадия

Жергілікті жайылған жатыр мойны рагынде стандартты ем қосарланған сәулелік ем, соңғы жылдары химиотерапиямен. Емді тез арада бастап кеткен жөн. Егер ұрық өмірге қабілетті болса кесар тілігі жүргізіліп ,2-3 аптдан кейін сәулелік ем басталады. 1 және 2 триместрде жүктілікті үзбей сыртқы сәулелендіруді бастай береді.

48. Жатыр денесі рагы патогенезінде нейро-эндокринді алмасу бұзылыстары негізгі болып келеді және эндометрия рагы гормонтәуелді болып келеді. Жатыр миомасымен, жыныс мүшелерінің эндометриозымен, аналық без тінінің гиперплазиясымен қосарланып келед.

1 ші ( гормонтәуелді) патогенетикалық нұсқа 60-70 % атипиялық гиперплазиясы және эндометрий рагы бар науқастарда байқалады және гиперэстрогения май және көмірсу алмасуының бұзылысымен қосарланып жүреді, қатерлілігі төмен болып келеді. Бұл науқастарда тека тканьдердің гипеплазиясы гормон-активті ісіктер анықталады.

2 ші патогенетикалық вариант 30-40 % кездеседі, эндокрниді-зат алмасуы айқын емес, төмен және орташа дифференциальды рак формалары көп кездеседі. Ісік аналық без стромасы мен эндометрий атрофиясы фонында, полип түзілумен жүреді. ЛИмфогенді матастаздану басым болады.

Эндометрий рагының даму қауіп топтары (1 патогенетикалық вариант)

1. менопаузанын кеш басталуы -50 жастан жоғары

2. анамнезінде келесі мәліметтер немес аурулар болса:

• эндокринді генезді бедеулік немесе соңғы жүктілік пен климакс арасындағы уақыттың ұзақ болуы

• ановуляторлы қан кету

• эндометрийдегі гиперпластикалық процестер немес жиі жатыр қуысын қыру

• эндометрий гиперпластикалық ропцестердің семіздікпен немес қант диабетімен қосарлану

• синдром поликистозных яичников, Иценко-кушинго, гипоталамический нейроэндокринді синдром

• аналық бездің феминизациялаушы ісіктері ( текомалар және гранулездфклеткалы)

• жатыр миомасы сәулелік кастрация , аналық без стромасының гиперплазиясына әкеледі

• климакс кезінде қан кету

• бауыр аурулары

• эстрогендерді ұзақ уақыт қабылдау

• дене салмағының жоғарлауы және май алмасу бұзылысы

• қант диабеті және орталық генезді гиперттония

• туыстарында онкологиялық аурулары болса

• а"қын андрогенизация 60-70 жаста

2 патогенетикалық вариант

• менструальды және жыныс функциясының бұзылысы

• аналық без аурулары кезіндегі операциялар

• созылмалы стресстік жағдайлар

• гипотиреоз

• менопаузадағы айқын андрогенизация

• май алмасуының бұзылысы ,гиперхолистеринемия

• бауырдың созылмалы аурулары 10 жылдан артық

• эндометрийдегі қабыну-дигенеративті өзгерістер

• онкоауруларға жанұяның бейім болуы.