Добавил:
Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
Магистрская диссертация 2.docx
Скачиваний:
0
Добавлен:
08.11.2026
Размер:
1 Мб
Скачать
☆

Kichik va mikro korxonalarning texnologik, marketing va tashkiliy innovatsiyalarga sarflagan xarajatlari to'g'risidagi ma'lumotlar34

YILLAR

2017-yil

2018-yil

2019-yil

2020-yil

2021-yil

2023-yil

2024-yil

Kichik korxonalar va mikrofirmalarning texnologik, marketing va tashkiliy innovatsiyalariga sarflangan xarajatlar (milliard so'm)

211.4

725.8

1156.8

1939.9

1041.6

1189.4

2006.1

korxonaning o'z mablag'lari

181

500.2

771.7

1077.6

716.2

878

1246.6

Xorijiy investitsiyalar

6.1

144.7

26.3

191.2

79.3

97.9

151.9

Tijorat banklari kreditlari

23.6

36.6

345.3

596.4

171.2

170.2

554

Boshqa mablag'lar

0.7

44.3

13.5

74.7

74.9

43.3

53.6

2.6-jadval

Kichik va mikrofirmalarning asosiy kapitalga investitsiyalari bo'yicha moliyalashtirish manbalari

bo'yicha ma'lumotlar (milliard so'm)35

YILLAR

2017-yil

2018-yil

2019-yil

2020-yil

2021-yil

2023-yil

2024-yil

Asosiy vositalarga investitsiyalar

8442.4

14076.7

33111.9

70650.9

77487.9

85221.1

99981

Shu jumladan:

korxonaning o'z mablag'lari

4702.7

7358.5

14130.5

14080.4

28572.6

26130.8

28011.8

Xorijiy investorlar fondlari

862.4

886.3

3940.8

33641.8

19582.8

26888

31791.6

Xorijiy kreditlar

185.1

497.2

1657.8

10680.2

18427.2

19873.8

25689.6

Boshqa kreditlar

2159.1

4699.2

12369.1

11144.1

10411.4

11700.3

12401

Boshqa manbalar

533.1

635.5

1013.5

1103.7

493.7

628.2

2087-yil

Bank krediti olishdagi cheklovlar kichik biznesning kundalik xarajatlarini qoplashiga va pul oqimlarini rejalashtirishiga ta’sir qilishi mumkin. Muammoni yumshatish uchun kredit mahsulotlarini korxona daromad tushumlarining davriyligiga moslashtirish, to‘lov jadvalini prognoz bilan bog‘lash va kichik hajmdagi kreditlar bo‘yicha tranzaksiya xarajatlarini pasaytirish zarur.

2.5-rasmdagi ma’lumotlar 2022–2024-yillarda “Poytaxt Bank” AJ doirasida davlat dasturlari bilan bog‘liq mablag‘larning ajratilishi va qaytarilishini kuzatish imkonini beradi. Ushbu raqamlarni tahlil qilishda berilgan kredit hajmi, qaytgan mablag‘lar va muddati o‘tgan qarzdorlikni ajratib ko‘rish kerak, chunki ularning har biri dastur natijadorligining turli jihatini ifodalaydi.

Tijorat banklari kesimida kredit hajmi va shartlari bir xil bo‘lmasligi kichik biznesning moliyaviy resurslardan foydalanish imkoniyatiga ta’sir ko‘rsatadi. Ayrim tarmoqlarda garov va pul oqimi barqarorligi yuqori bo‘lsa, boshqalarida mavsumiylik yoki uzoq ishlab chiqarish sikli kredit riskini oshiradi. Shu bois kredit siyosati tarmoq xususiyatlarini hisobga olishi lozim.

“O‘zbekiston–Yaponiya kichik biznesni qo‘llab-quvvatlash dasturi (J-USBP)” doirasidagi kredit liniyasi bo‘yicha keltirilgan portfel va daromad ko‘rsatkichlari ushbu dastur bank amaliyotida muayyan o‘rin tutganini ko‘rsatadi. Dastur natijasini baholashda faqat portfel hajmi emas, mablag‘larning qaytishi, kreditlardan foydalangan korxonalar faoliyati va investitsiya natijalari ham ko‘rib chiqilishi kerak.36

2.5-jadvaldagi ma’lumotlar kichik va mikro korxonalarning texnologik, marketing hamda tashkiliy yangilanishlarga sarflagan xarajatlari vaqt o‘tishi bilan oshganini ko‘rsatadi. Bunday xarajatlar innovatsion salohiyatning muhim belgisi bo‘lsa-da, ularning natijasi yangi mahsulotlar, ishlab chiqarish unumdorligi va bozordagi raqobatbardoshlik orqali ham baholanishi kerak.

2.7-jadval