- •Kichik biznes sub’ektlari faoliyatini rivojlantirishning moliyaviy-iqtisodiy imperativlari
- •1.3. Xorijiy mamlakatlarda kichik biznesni rivojlantirish uchun qo'llaniladigan moliyaviy va iqtisodiy imperativlar.
- •Rivojlangan mamlakatlarda korxonalar sektorlar bo'yicha o'sish (foizda)12
- •2024 Yil 1 yanvar holatiga (mlrd. AqSh dollari)
- •O'zbekiston Respublikasining 2014-2024 yillardagi iqtisodiy ko'rsatkichlari24
- •O‘zbekistonda kichik biznes sub’ektlarining iqtisodiy faoliyat turlari bo‘yicha tarkibi28
- •Kichik biznes va aholi uchun tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirish maqsadlari.
- •Oilaviy biznesni rivojlantirish dasturlari doirasida ajratilgan kreditlar.31
- •Kichik va mikro korxonalarning texnologik, marketing va tashkiliy innovatsiyalarga sarflagan xarajatlari to'g'risidagi ma'lumotlar34
- •Oilaviy biznesni rivojlantirish dasturlari doirasida ajratilgan kreditlar haqida ma'lumot (milliard so'm).37
- •O‘zbekistonda kichik biznes korxonalarida ishlab chiqarish va asosiy kapitalga kiritilgan investitsiyalar hajmi, mlrd. So‘mda
- •2.3. Kichik biznesni rivojlantirishda banklar tomonidan mikrokreditlashning hozirgi holatining tahlili
- •Ikkinchi bob bo‘yicha xulosa
- •3.2 Kichik biznes sub’ektlarining faoliyatini rivojlantirish imperativlaridan samarali foydalanish istiqbollari
- •3.3. Kichik biznesni qo'llab-quvvatlash sohasida munitsipal moliyaviy siyosatni amalga oshirish istiqbollari
- •Xulosa va takliflar
- •Adabiyotlar ro'yxati
- •Oʻzbekiston Respublikasi qonunlari, oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari va qarorlari, Vazirlar Mahkamasining qarorlari va boshqa meʼyoriy hujjatlar.
- •II. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining asarlari va nutqlari
- •III. Asosiy adabiyot
- •IV. Monografiya, ilmiy maqola, patent, ilmiy to'plamlar
- •40 Prezident Sh.Mirziyoyev 2022-yil 22-avgust kuni Xalqaro Kongress Markazida tadbirkorlar bilan ochiq muloqotdan chetlashtirildi.
Kichik va mikro korxonalarning texnologik, marketing va tashkiliy innovatsiyalarga sarflagan xarajatlari to'g'risidagi ma'lumotlar34
YILLAR |
2017-yil |
2018-yil |
2019-yil |
2020-yil |
2021-yil |
2023-yil |
2024-yil |
Kichik korxonalar va mikrofirmalarning texnologik, marketing va tashkiliy innovatsiyalariga sarflangan xarajatlar (milliard so'm) |
211.4 |
725.8 |
1156.8 |
1939.9 |
1041.6 |
1189.4 |
2006.1 |
korxonaning o'z mablag'lari |
181 |
500.2 |
771.7 |
1077.6 |
716.2 |
878 |
1246.6 |
Xorijiy investitsiyalar |
6.1 |
144.7 |
26.3 |
191.2 |
79.3 |
97.9 |
151.9 |
Tijorat banklari kreditlari |
23.6 |
36.6 |
345.3 |
596.4 |
171.2 |
170.2 |
554 |
Boshqa mablag'lar |
0.7 |
44.3 |
13.5 |
74.7 |
74.9 |
43.3 |
53.6 |
2.6-jadval Kichik va mikrofirmalarning asosiy kapitalga investitsiyalari bo'yicha moliyalashtirish manbalari bo'yicha ma'lumotlar (milliard so'm)35 |
|||||||
YILLAR |
2017-yil |
2018-yil |
2019-yil |
2020-yil |
2021-yil |
2023-yil |
2024-yil |
Asosiy vositalarga investitsiyalar |
8442.4 |
14076.7 |
33111.9 |
70650.9 |
77487.9 |
85221.1 |
99981 |
Shu jumladan: |
|
|
|
|
|
|
|
korxonaning o'z mablag'lari |
4702.7 |
7358.5 |
14130.5 |
14080.4 |
28572.6 |
26130.8 |
28011.8 |
Xorijiy investorlar fondlari |
862.4 |
886.3 |
3940.8 |
33641.8 |
19582.8 |
26888 |
31791.6 |
Xorijiy kreditlar |
185.1 |
497.2 |
1657.8 |
10680.2 |
18427.2 |
19873.8 |
25689.6 |
Boshqa kreditlar |
2159.1 |
4699.2 |
12369.1 |
11144.1 |
10411.4 |
11700.3 |
12401 |
Boshqa manbalar |
533.1 |
635.5 |
1013.5 |
1103.7 |
493.7 |
628.2 |
2087-yil |
Bank krediti olishdagi cheklovlar kichik biznesning kundalik xarajatlarini qoplashiga va pul oqimlarini rejalashtirishiga ta’sir qilishi mumkin. Muammoni yumshatish uchun kredit mahsulotlarini korxona daromad tushumlarining davriyligiga moslashtirish, to‘lov jadvalini prognoz bilan bog‘lash va kichik hajmdagi kreditlar bo‘yicha tranzaksiya xarajatlarini pasaytirish zarur.
2.5-rasmdagi ma’lumotlar 2022–2024-yillarda “Poytaxt Bank” AJ doirasida davlat dasturlari bilan bog‘liq mablag‘larning ajratilishi va qaytarilishini kuzatish imkonini beradi. Ushbu raqamlarni tahlil qilishda berilgan kredit hajmi, qaytgan mablag‘lar va muddati o‘tgan qarzdorlikni ajratib ko‘rish kerak, chunki ularning har biri dastur natijadorligining turli jihatini ifodalaydi.
Tijorat banklari kesimida kredit hajmi va shartlari bir xil bo‘lmasligi kichik biznesning moliyaviy resurslardan foydalanish imkoniyatiga ta’sir ko‘rsatadi. Ayrim tarmoqlarda garov va pul oqimi barqarorligi yuqori bo‘lsa, boshqalarida mavsumiylik yoki uzoq ishlab chiqarish sikli kredit riskini oshiradi. Shu bois kredit siyosati tarmoq xususiyatlarini hisobga olishi lozim.
“O‘zbekiston–Yaponiya kichik biznesni qo‘llab-quvvatlash dasturi (J-USBP)” doirasidagi kredit liniyasi bo‘yicha keltirilgan portfel va daromad ko‘rsatkichlari ushbu dastur bank amaliyotida muayyan o‘rin tutganini ko‘rsatadi. Dastur natijasini baholashda faqat portfel hajmi emas, mablag‘larning qaytishi, kreditlardan foydalangan korxonalar faoliyati va investitsiya natijalari ham ko‘rib chiqilishi kerak.36
2.5-jadvaldagi ma’lumotlar kichik va mikro korxonalarning texnologik, marketing hamda tashkiliy yangilanishlarga sarflagan xarajatlari vaqt o‘tishi bilan oshganini ko‘rsatadi. Bunday xarajatlar innovatsion salohiyatning muhim belgisi bo‘lsa-da, ularning natijasi yangi mahsulotlar, ishlab chiqarish unumdorligi va bozordagi raqobatbardoshlik orqali ham baholanishi kerak.
2.7-jadval
