- •Kichik biznes sub’ektlari faoliyatini rivojlantirishning moliyaviy-iqtisodiy imperativlari
- •1.3. Xorijiy mamlakatlarda kichik biznesni rivojlantirish uchun qo'llaniladigan moliyaviy va iqtisodiy imperativlar.
- •Rivojlangan mamlakatlarda korxonalar sektorlar bo'yicha o'sish (foizda)12
- •2024 Yil 1 yanvar holatiga (mlrd. AqSh dollari)
- •O'zbekiston Respublikasining 2014-2024 yillardagi iqtisodiy ko'rsatkichlari24
- •O‘zbekistonda kichik biznes sub’ektlarining iqtisodiy faoliyat turlari bo‘yicha tarkibi28
- •Kichik biznes va aholi uchun tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirish maqsadlari.
- •Oilaviy biznesni rivojlantirish dasturlari doirasida ajratilgan kreditlar.31
- •Kichik va mikro korxonalarning texnologik, marketing va tashkiliy innovatsiyalarga sarflagan xarajatlari to'g'risidagi ma'lumotlar34
- •Oilaviy biznesni rivojlantirish dasturlari doirasida ajratilgan kreditlar haqida ma'lumot (milliard so'm).37
- •O‘zbekistonda kichik biznes korxonalarida ishlab chiqarish va asosiy kapitalga kiritilgan investitsiyalar hajmi, mlrd. So‘mda
- •2.3. Kichik biznesni rivojlantirishda banklar tomonidan mikrokreditlashning hozirgi holatining tahlili
- •Ikkinchi bob bo‘yicha xulosa
- •3.2 Kichik biznes sub’ektlarining faoliyatini rivojlantirish imperativlaridan samarali foydalanish istiqbollari
- •3.3. Kichik biznesni qo'llab-quvvatlash sohasida munitsipal moliyaviy siyosatni amalga oshirish istiqbollari
- •Xulosa va takliflar
- •Adabiyotlar ro'yxati
- •Oʻzbekiston Respublikasi qonunlari, oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari va qarorlari, Vazirlar Mahkamasining qarorlari va boshqa meʼyoriy hujjatlar.
- •II. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining asarlari va nutqlari
- •III. Asosiy adabiyot
- •IV. Monografiya, ilmiy maqola, patent, ilmiy to'plamlar
- •40 Prezident Sh.Mirziyoyev 2022-yil 22-avgust kuni Xalqaro Kongress Markazida tadbirkorlar bilan ochiq muloqotdan chetlashtirildi.
Oilaviy biznesni rivojlantirish dasturlari doirasida ajratilgan kreditlar.31
milliard so'mlik
Davr
|
Ajratilgan kreditlarning umumiy hajmi |
Shu jumladan |
|||||||||
"Har bir oila tadbirkor" dasturi asosida. |
Fermerlar, fermer xo'jaliklari va xususiy tomorqa egalarini qo'llab-quvvatlash jamg'armasi hisobidan. |
Hunarmandchilikni rivojlantirish |
Mahalliy hokimiyat organlari va Bandlikka ko'maklashish jamg'armasi tasarrufidagi mablag'lar hisobidan. |
|
|||||||
raqam |
miqdor |
raqam |
miqdor |
raqam |
miqdor |
raqam |
miqdor |
raqam |
miqdor |
|
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
|
2022-yil |
424 538 |
9,893.3 |
410 719 |
9 379.9 |
12 011 |
411.0 |
1670 ta |
85.4 |
138 |
17.0 |
|
Yanvar |
2,602 |
83.9 |
2466 |
74.4 |
40 |
2.9 |
74 |
2.7 |
22 |
3.9 |
|
Fevral |
14 440 |
351.9 |
14,241 |
342.6 |
100 |
5.2 |
87 |
3.1 |
12 |
1.0 |
|
Mart |
32 108 |
861.8 |
29 348 |
774.3 |
2670 ta |
82.8 |
84 |
3.7 |
6 |
1.0 |
|
Aprel |
44 385 |
1 101.9 |
39 755 |
991.7 |
4,560 |
105.6 |
53 |
2.9 |
17 |
1.8 |
|
Balki |
38 472 |
918.7 |
37,303 |
878.2 |
1068 |
35.0 |
92 |
4.6 |
9 |
0.9 |
|
Iyun |
44 521 |
1089.2 |
43 815 |
1061.1 |
511 |
17.9 |
180 |
8.9 |
15 |
1.3 |
|
Iyul |
31 398 |
707.3 |
30 981 |
682.1 |
302 |
19.5 |
113 |
5.6 |
2 |
0.2 |
|
Avgust |
58 937 |
1,229.4 |
58 119 |
1 181.8 |
563 |
33.8 |
243 |
12.6 |
12 |
1.3 |
|
Sentyabr |
39,039 |
863.1 |
38 404 |
823.2 |
424 |
29.6 |
207 |
9.7 |
4 |
0,5 |
|
Oktyabr |
42 049 |
937.4 |
41 226 |
898.9 |
574 |
25.9 |
242 |
11.8 |
7 |
0.8 |
|
Noyabr |
41 313 |
919.2 |
40 616 |
885.8 |
548 |
23.9 |
136 |
8.0 |
13 |
1.6 |
|
Dekabr |
35,274 |
829.5 |
34 445 |
785.9 |
651 |
28.9 |
159 |
11.8 |
19 |
2.9 |
|
2.4-jadvaldagi ma’lumotlar oilaviy tadbirkorlik dasturlari orqali imtiyozli kredit resurslari ajratilganini ko‘rsatadi. Mazkur yordamning natijasi ajratilgan mablag‘ hajmi bilan birga, undan foydalangan oilalarning faoliyatni yo‘lga qo‘yishi, daromad manbalarini shakllantirishi va kredit majburiyatlarini bajarish ko‘rsatkichlari orqali baholanishi maqsadga muvofiq.
Tadbirkorlik tashabbuslarini qo‘llashda ijtimoiy reyestrda ro‘yxatga olingan fuqarolarga kreditlar bo‘yicha kafillik yoki ta’minot yordami ko‘rsatish mexanizmi qo‘llanilishi mumkin. Bunday yordam moliyalashtirishga kirishni kengaytiradi, biroq arizachining biznes-rejasi, kutilayotgan pul oqimi va kreditni qaytarish imkoniyati ham baholanishi lozim.
Kichik biznesni rivojlantirish davlat iqtisodiy siyosatining dolzarb yo‘nalishlaridan biri bo‘lib qolmoqda. Sektorning kengayishi ish o‘rinlari va daromadlar sonini ko‘paytirishi mumkin; shu bilan birga, bu natija tadbirkorlarning moliyaviy xizmatlardan foydalanishi, texnologik salohiyati va bozor imkoniyatlariga bog‘liq.
Bank tizimi kichik biznesni investitsiya va aylanma mablag‘ bilan ta’minlashda muhim vositachidir. Kredit mahsulotlarining muddati, ta’minoti va qiymati korxona faoliyat turiga moslashtirilsa, moliyalashtirishning amaliy samarasi oshadi. Shu sababli kreditlash siyosati ishlab chiqilganda kichik korxonalarning risk profili va pul oqimi alohida e’tiborga olinishi kerak.
Kichik biznesning moslashuvchanligi va kapitalga bo‘lgan nisbatan kamroq boshlang‘ich ehtiyoji bozor talabidagi o‘zgarishlarga tez javob berish imkonini yaratishi mumkin. Lekin iqtisodiy beqarorlik, resurslar tanqisligi yoki kredit shartlarining yomonlashuvi bu afzalliklarni cheklaydi. Shuning uchun moliyaviy yordamning uzluksizligi va shartlarining tushunarliligi muhim.
So‘nggi yillarda kichik biznesga kredit va mikromoliyaviy xizmatlar ko‘rsatish hajmi bo‘yicha ijobiy o‘zgarishlar qayd etilgani ushbu yo‘nalishga e’tibor kuchayganidan dalolat beradi. Biroq jami hajmning oshishi xizmatlarning barcha hudud va korxonalarga teng yetib borayotganini avtomatik anglatmaydi; qamrovni hudud, tarmoq va korxona hajmi bo‘yicha ajratib tahlil qilish zarur.32
Yuqori likvidli garov talabining qat’iyligi kichik korxonalarning kredit olish imkoniyatini cheklashi mumkin. Ko‘plab tadbirkorlar barqaror tushumga ega bo‘lsa-da, bank talab qiladigan hajmda ko‘chmas mulk yoki boshqa likvid ta’minotni taqdim eta olmaydi. Bunday holatda kafolat fondlari, pul oqimiga asoslangan kredit baholash va lizing kabi alternativ vositalarni rivojlantirish muhim.
2.5- rasm . Davlat dasturlari bo'yicha kichik biznes sub'ektlariga “Poytaxt Bank” AJ tomonidan berilgan kreditlarning qaytarilishi (milliard so'm)33
Kichik biznesga investitsiya xarajatlari uchun kreditlar berish amaliyotida hal qilinishi kerak bo'lgan yana bir muammo - bu xorijiy kredit liniyalari orqali jalb qilingan investitsiya kreditlarining yuqori narxidir.
2.5-jadval.
