36. Аднаўленне і арганізацыя выдавецкай справы Беларусі пасля Вялікай Айчыннай вайны. Стварэнне новых выдавецтваў

У пасляваенны час аднаўленне выдавецкай дзейнасці ішло ў складаных умовах. Была амаль знішчана паліграфічная база Беларусі. З 200 даваенных прадпрыемстваў часткова ўцалелі Дом друку (Мінск), некаторыя абласныя і гарадскія друкарні. З 1944 г. у Мінску аднавілі работу Дзяржаўнае выдавецтва БССР (з 1963 г. выдавецтва “Беларусь”), Выдавецтва АН БССР (1947, з 1963 г. “Навука і тэхніка”). У 1945–1948 гг. было прынята шэраг пастаноў ЦК партыі па рабоце кніжных выдавецтваў, у якіх выдавецкая справа разглядалася як дзейсны сродак, зброя камуністычнага выхавання народных мас і арганізацыі іх на хутчэйшае ўзнаўленне і далейшае развіццё народнай гаспадаркі краіны. Галоўнае месца адводзілася выданню твораў класікаў марксізму-ленінізму. З 1950 г. назіраецца павелічэнне выпуску навукова-тэхнічнай, эканамічнай, сельскагаспадарчай і мастацкай літаратуры, асабліва перакладаў з рускай мовы. Былі заснаваны такія серыі, як “Бібліятэчка стаханаўца”, “Бібліятэчка калгасніка”. Аднак дзейнасць шэрагу выдавецтваў крытыкавалася з боку партыі. Недахопам заставаўся запознены выхад з друку, асабліва са значным спазненнем друкаваліся падручнікі. У 1951 г. створаны і новыя выдаецтвы – Вучэбна-педагагічнае выдавецтва БССР (1951, з 1963 г. “Народная асвета”), Выдавецтва БДУ (1953, з 1984 г. “Універсітэцкае”). Пасля ХХ з’езду КПСС (у лютым 1956 г.), які развянчаў “культ асобы”, галоўным кірункам у выдавецкай дзейнасці стала прапаганда рашэнняў з’езду. У 1957 г. у сувязі з 40-годдзем Кастрычніцкай рэвалюцыі выходзіць значная колькасць зборнікаў дакументаў, масавай і папулярнай літаратуры па вызначанай тэме. З’яўляюцца такія папулярныя серыі, як “Бібліятэчка наватара”, “Бібліятэчка рабочага-машынабудаўніка”, “Бібліятэчка старшыні калгаса” і інш. У 1960-я гады працуюць такія выдавецтвы, як “Звязда” , “Выдавецтва сельскагаспадарчай літаратуры ”, “Вышэйшая школа” (1961). У 1956 г. быў адкрыты Паліграфічны камбінат імя Я.Коласа – буйнейшае паліграфічнае прадпрыемства БССР. У адпаведнасці з загадамі Міністэрства культуры СССР (1956 г.) павялічваецца выпуск кніг для дзяцей; нотна-музычнай літаратуры. У 1950–1960-я гг. масавымі тыражамі выходзілі не толькі кнігі грамадска-палітычнай тэматыкі, але быў пачаты выпуск шматтомных збораў твораў мастацкай літаратуры, якой у беларускім кнігавыданні стала адводзіцца даволі значная роля. Так, Дзяржаўным выдавецтвам БССР (“Беларусь”) было ажыццёўлена шэраг выданняў твораў В. Быкава (“Жураўліны крык”, 1960), І. Шамякіна (“Трывожнае шчасце”, 1960), І. Мележа (“Людзі на балоце”, 1962), Я. Брыля (“Птушкі і гнёзды”, 1964), У. Караткевіча (“Каласы пад сярпом тваім”, 1968). Пачынаецца рэарганізацыя сеткі рэспубліканскіх выдавецтваў і ўстанаўліваецца іх падпарадкаванне Дзяржкамітэту СМ БССР па друку, вызначаецца іх спецыялізацыя: “Беларусь” – універсальнае выдавецтва, арыентаванае на выданне таксама палітычнай літаратуры; “Навука і тэхніка” – навуковая і тэхнічная; “Народная асвета”, “Вышэйшая школа”, “Выдавецтва БДУ” – вучэбная літаратура; “Ураджай” – сельскагаспадарчая; “Полымя” – рэкламная прадукцыя; “Звязда” – газетнае і часопіснае выдавецтва. На канец 1963 г. у БССР існавала 8 дзяржаўных выдавецтваў