8 Тәжірбиелік сабақ

Тақырыбы: Дезинфекциялық ерітінділерді дайындау әдістері.

Сабақтың мақсаты: 1. Дезинфекциялық ерітінділерді дайындауға арналған бөлмелерге қойылатын талаптар. 2. Формалиннің құрамындағы формальдегидтің массалық үлесін аньқтау. 3. Жұмысшы ерітінділерді дайындауда олардың пайыздық мөлшерін есептеу.

Керекті реактивтер мен құрал жабдықтар: 0,0I Н натрий бисульфит ерітіндісі, 0,I Н йод ерітіндісі, 10% күкірт қышқылы, 0,1 Н калий перманганаты. 100 мл 7 колба, 250 мл 1 колба, пипетклар (10 мл, 5мл, 1 мл), мензурка,

Дезинфекциялық ерітінділерді дайындау үшін арнайы бөлмелер қарастырылады. Ол бөлмелер гигиеналық – санитариялық талаптарға сай болғаны жөн: қабырғалары кафель немесе әртүрлі бояулармен және т.б. заттардан жасалуы керек, сондай-ақ бөлменің іші жарық әрі құрғақ, су құбырлары, желдету жүйелері болу керек. Ерітінділерді сақтайтын арнайы ауа сорғыш шкафтармен қамтамасыз етілуі керек. Сонымен қатар, жұмысшының жеке бас гигиенасы мен арнайы киімдері болу керек, яғни халат, комбинезон, респираторлар (маска), резинкалы етік, қолғаптар және т.б.

Жұмысты орындау тәртібі:

Қазіргі таңда еліміздің шаруашылықтарында кеңінен қолданылып жүрген препараттардың бірі – формалин екені белгілі.

Формалин (формальдегид) мал шаруашылығы мен құстардың әр түрлі ауруы кезінде қолданылатын (әртүрлі концентрациялауда) әмбебап және өте жақсы ерітінділердің бірі болып саналады, оны сулы ерітінді күйінде, газды күйінде (параформалинді дезинфекция үшін), таза аэрозольді күйде не басқада химиялық заттармен араластырып та қолдануға болады.

Формалинмен дезинфекциялау кезінде бөлмені толық бітеу керек (есік-терезелерін жабу).

Бөлмені залалсыздандырғанда нәтижелі болуы үшін формальдегидпен бірге белгілі бір мөлшерде су буын енгізгенде, формальдегид бумен әрекеттесіп, микробқа газ түрінде емес, ылғал ерітінді түрінде әсер етеді.

Формалинді әсіресе аэрозольды дезинфекция кезінде жиі колданады. Формалиннің құрамында 40% формальдегид болуы керек. Формалинді аузы жақсы жабылатын ыдыстарда 9°С температура сақтау керек.

Формалиннің құрамындағы формальдегидтің мөлшері тұрақты емес, сондықтан жұмыс ерітінділерін дайындау кезінде оның пайыздық құрамын анықтау керек.

Анықтау жолы. 5 мл формалинге 95 мл дист. су құйып араластыру керек. Сиымдылығы 500 мл колбаға 30 мл 1% н натрий гидроокись ерітіндісін құйып 5 мл дайындалған ерітіндісін қосады да ерітіндіні араластырып үстіне 100 мл 0,1 Н йод ерітіндісін қосады.

Колбаның аузын тығындап қараңғы жерге 30 мин қояды, содан кейін үстіне 40 мл 1 Н тұз қышқылын қосады. Осы кезде түссіз ерітінді қара-қоңыр түске боялады. Ерітіндіні 0,1 Н натрий тиосульфат ерітіндісімен ақшыл-сары түске дейін титрлейді де үстіне 1 мл 1% крахмал ерітіндісін қосып ерітінді толық түссізденгенше титрлейді.

Формальдегидтегі формалиннің пайыздық құрамын мына формуламен есептейді:

X = (100 - П) х 0,0015 х 20 х 20 ,

мұндағы X - формалиндегі формальдегидтің мөлшері, %;

100 - йод ерітіндісінің мөлшері, мл;

П - титрлеуге жұмсалған натрий тиосульфатының мөлшері, мл;

0,0015 формальдегидтің грамм-эквиваленті;

20 - формалиннің сұйылтылуы;

20 -пайызға айналдыруға керекті көбейткіш.

Мысалы. Құрамында 36% формальдегиді бар формалиннен 3% ерітінді дайындау керек. Формалиннің мөлшерін төмендегі формула бойынша есептейд!: X = 3 х 100 / 36 = 8,333 л.

Керекті ерітіндіні дайындау үшін 8, 333 л формалинді 91,667 л суға қосамыз.

Студенттердің өзіндік жұмысы: 1. Студенттер әртүрлі дезинфекциялық заттардан жұмыс ерітінділерін дайындайды ( әр түрлі концентрациядағы хлорлы әк, формалин, натрий немесе калий гидроокистері және т.б.).

2. Дезинфекциялық ерітінділерден дезинфекциялы заттардың концентрациясын анықтау.

3. Жасалған жұмысты қорытындылау.

4. Бақылау сұрақтарына дайындалу.

Бақылау сұрақтары:

1. Дезинфекциялық ерітінділерді дайындауға арналған бөлмелерге қойылатын талаптар.

2. Формалин және оның микроорганизмдерге әсер ету механизмі.

3. Дезинфекциялық ерітінділердің массалық үлесін анықтаудағы маңызы.