3.2. Малдан бөлініп шығатын жылудың,

ылғалдың және көмірқышқыл газының мөлшері

Мал түрі	Малдың тірілей салмағы, кг	Әр бастан бөлініп шығатын
		Жалпы жылу ккал/сағ	Көмірқышқылы	Ылғал л/сағ
Буаз сиырлар (суалған)	300	664	90	319
	400	790	110	380
Сауын сиырлар сүттілігі, кг	400	841	126	404
10	500	947	152	455
	600	1051	158	505
15	400	954	143	458
	500	1056	158	507
	600	1143	171	549
Бұзаулар (3 айдан 4 айға дейін)	90	273	37	131
	120	406	55	195
	200	593	75	265
Бойдақ және буаздығы 2 айға дейінгі сиыр	100	243	33	117
	150	281	38	135
Шошқалар	200	323	44	156
Мегежіндер	100	534	79	282
Торайларымен	150	665	90	320
Торайлар:
2 айлық	15	110	15	53
5 айдан 8 айға дейін	60	185	30	89
	80	235	35	112
8 айдан 10 айға дейін	90	273	37	132
	100	287	39	138
Буаз қойлар	50	154	79	25
	60	168	87	28
Қозылы қойлар	50	288	87	28
	60	316	97	31
Қозылар (6 айдан бастап ұрпаққа қалдырылған төл)	20	67	45	14
	30	101	57	18
Тұқым тауықтары	2-2,5	11,4	1,547	4,5

Содан кейін бір сағатта алмасуға керекті ауаны кіргізіп және шығарып тұруға керекті құбырлардың ауданы мен олардың сандарын анықтаймыз.Лас ауаны сыртқа шығаратын құбырлардың жалпы ауданын анықтау үшін мына формула қолданылады:

мұндағы: - барлық сыртқы ауа шығаратын құбырлардың жалпы көлденең ауданы;

- бір сағат ішінде алмасуға қажетті ауаның көлемі;

- сыртқа ауа шығаратын құбырлардағы ауа жылдамдылығы (V=1.2м/сек);

- 1 сағаттағы секунд саны (3600сек).

Сыртқа ауа шығаратын құбырлардың жалпы саны барлық құбырлардың жалпы ауданын бір құбырдың кескініне (0,9х0,9м) бөлу арқылы анықталады (таза ауа енетін құбырлардың жалпы ауданы, ауаны сыртқа шығаратын құбырлардың жалпы ауданының 70 пайызына тең болады).

Таза ауа енетін құбырлар санын анықтау, құбырлардың жалпы ауданын бір құбырдың кескініне (бір құбырдың кескіні 0,3х0,4м) бөлу арқылы жүргізіледі.

СО₂ мөлшерімен ауа алмасуының ауқымын есептеу негізінен солтүстік аудандар үшін қолданылады.

Студенттердің өзіндік жұмысы. Берілген мәліметтер мен әдістемелік нұсқауды пайдаланып қорадағы ауаның алмасу деңгейін анықтай білуді меңгеру .Арнайы кестелерді пайдаланып есептеу барысында СО₂ мөлшері бойынша анықталған ауа алмасудың бір басқа есептелген мөлшері (м³/ сағ) мен ауа алмасуда ауаны шығаруға және енгізуге арналған құбарлардың ауданының көрсеткіштерін нормативтік көрсеткіштермен салыстырып, берілген қорадағы ауаның алмасуына гигиеналық және санитариялық баға беру.

Бақылау сұрақтары:

1. Қора-жай ауасындағы ауаның алмасуының маңызы.

2. Ауа алмасудың жүйелері.

3. Қорадағы ауаның алмасу деңгейін анықтау үшін қолдынылатын әдістер.

4. Қора ауасының алмасуын қыс мезгілінде есептеу үшін қай әдісті қолданады?

5. Бір бас сиырға керекті сағатына қораға енетін ауа мөлшерінің нормативті айтыңыз.

6. Қора ауасын сыртқа шығаратын құбырдың 1басқа керекті ауданы қанша?