Жұмыстың орындалу әдістемесі:

Активті шоттарда ай басындағы және ай соңындағы қалдық тек қана дебеттік болады, ал пассивті шоттарды – тек қана кредиттік.

Активті шоттарда ай соңындағы қалдық келесі формула бойынша анықталады:Ай басындағы қалдық + дебеттік айналым – кредиттік айналым

Пассивті шоттарда ай соңындағы қалдық келесі формула бойынша анықталады:Ай басындағы қалдық + кредиттік айналым – дебеттік айналым

Тәжірибелік сабақ №6

Сабақ тақырыбы: Бухгалтерлік есеп шоты және екі жақты жазу

Сабақ мақсаты: Екі жақты жазу әдісін қолдану, бастапқы баланс негізінде бухгалтерлік есеп шоттарды ашу, есепшоттарда шаруашылық операцияларды бейнелеу, есеп шоттарды жабу

Тәжірибелік жұмыс

Тапсырма №1

Екі жақты жазу әдісін қолдану арқылы, төменде келтірілген шаруашылық операцияларға шот корреспонденцияларын құрастырып, бухгалтерлік жазба орындаңыз:

1. Есеп айырысу шотына банк несиесі түсті

2. Негізгі өндіріске материалдар босатылды

3. Есеп айырысу шотынан кассаға ақша алынды

4. Кассадан еңбекақы таратылды

5. Бөлінбеген пайданың бір бөлігі жарияланған капиталға қосылды

6. Сатып алушыларға қоймадан дайын өнім тиеліп жіберілді

7. Негізгі өндірістен дайын өнім босатылып, қоймаға кірістелді

8. Есеп айырысу шотынан банк несиесі төленді

9. Жабдықтаушылардан материалдар қарызға алынды

10. Кассадан есепті тұлғаға материал сатып алуға ақша берілді

11. Есепті тұлғаның аванс есебінің негізінде материалдар кірістелді

12. Есеп айырысу шотына сатып алушылардан ақша түсті

13. Есеп айырысу шотынан жабдықтаушыларға қарыз ақшалар аударылды

14. Негізгі өндірістен дайын өнім босатылып, қоймаға кірістелді

Жұмыстың орындалу әдістемесі:

Шаруашылық операцияларды «екі жақты жазу» әдісімен есепке алу алдында мынандай жағдайларды ескеру керек:

• Аталған шаруашылык операцияларының қандай объектілерге қатыстылығы;

• Шаруашылық операцияның объектіге қандай әсер тигізетіндігін;

• Аталаган объектілердің есебі бухгалтерлік есептің қандай шоттарында есептелетінің;

• Операцияларды шоттардың қандай бөлігіне жазу керек екендігін (дебетіне немесе кредитіне)

Тапсырма №2 «Айна» фирмасы балансының есепті кезеңнің соңындағы сомасын анықтаңыз

А) «Айна» фирмасының 2009 жылдың наурыз айының 1- і жұлдызына балансы

А к т и в	Есепті кезеңнің басындағы сома	Есепті кезеңнің соңындағы сома	П а с с и в	Есепті кезеңнің басындағы сома	Есепті кезеңнің соңындағы сома
Негізгі құралдар	700 000		Жарғылықты капитал	1000 000
Есеп айырысу шоты	400 000		Жабдықтаушылармен есеп айырысу	200 000
Касса	200 000		Қызметкерлермен еңбекақы бойынша есеп айырысу	100 000
Материал дар	100 000		Бюджетпен есеп айырысу	100 000
Баланс	1400 000		Баланс	1400 000

Б) Наурыз айының ішінде кәсіпорында келесі шаруашылық операциялар орындалды. Орындалған операцияларға екі жақты жазуларын келтіріңіз.

№	Шаруашылық операциялар	Сомасы, тенге	Шот корреспонденциясы
			Дт	Кт
1	Кассаға есеп айырысу шотынан ақша алынды	30 000
2	Жабдықтаушылардан материалдар сатып алынды( ақшасы әзірге төленген жоқ)	350 000
3	Қызметкерлердің еңбекақысынан бюджетке табыс салығы ұсталынды.	20 000
4	Кассадан еңбекақы таратылды	75 000
5	Жабдықтаушыларға сатып алынған материалдар үшін есеп айырысушотынан ақша аударылды.	50 000
6	Есеп айырысу шотынан бюджетке салықтар бойынша қарыз сомасы аударылды.	70 000

В) Баланс негізінде шоттарды ашып, шаруашылық операцияларды есепшоттарында бейнелеңіз.

Г) соң, сол соңғы қалдықтар бухгалтерлік баланстың