5. Бас бухгалтердің құқықтары мен міндеттері

Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп бас бухгалтерімен басқарылатын бухгалтериямен жүзеге асырылады. Егер кәсіпорында бухгалтерлік қызмет болмаса, басшы есеп пен есеп беру жүргізуді арнайы мамандандырылған ұйымдарға келісім шарт (көбінесе ол шағын кәсіпорындарға қатысты) негіздерінде тапсыруына құқығы бар.

Бас бухгалтер қызметіне кәсіпорын басшысы тағайындады (қызметінен босатады) және оған бағынады.

Бас бухгалтер есеп саясатын құруға жауапты, бухгалтерлік есеп шоттарда шаруашылық әрекеттерді бейнелеуді және бақылауды, оралымды ақпаратты ұсынуды, бекітілген мерзімде бухгалтерлік есеп беруді құруды, кәсіпорынның ішкі шаруашылық резервтерін анықтауды және мобилизациялау мақсатында қаржы - шаруашылық қызметтің экономикалық талдауын жүргізуді (басқа қызметтермен бірге) қамтамасыз етеді. Бас бухгалтер кәсіпорынның басшысымен бірге тауарлы- материалдық құндылықтар мен ақша қаражаттарын қабылдау және беру, сонымен қатар есеп айырысу, несиелік және қаржылық міндеттемелер мен шаруашылық келісім шарттар үшін негіздеме болып табылатын құжаттарға қол қояды. Аталған құжаттар бас бухгалтердің қолынсыз жарамсыз болып табылады және орындауға қолданылмайды. Қолтаңба қою құқығы кәсіпорын басшысының жазбаша үкімімен осыған өкілетті тұлғаларға берілуі мүмкін.

Бас бухгалтерге келісім- шарт және қаржылық тәртіпті бұзатын және заңдылыққа қайшы келетін әрекеттер бойынша құжаттарды орындауға және рәсімдеуге қабылдауға болмайды. Осындай құжаттар туралы бас бухгалтер кәсіпорын басшысына жазбаша хабарлайды, ол жазбаша үкіммен осы құжаттарды есепке алады. Осы сәттен бастап орындалған әрекеттердің заңсыздығына кәсіпорын басшысы жауапкерлік атқарады. Бас бухгалтермен материалды жауапты тұлғаларды (кассир, қойма меңгерушісі және т.б.) қызметке тағайындау, босату және ауыстырылу келісіледі. Алғашқы есеп құжаттарына қол қоюға құқығы бар тұлғалардың тізімі кәсіпорын басшысы бас бухгалтермен келісе отырып бекітіледі. Шаруашылық әрекеттерді құжатты рәсімдеу және құжаттар мен мәліметтерді бухгалтерлік қызметке тапсыру бойынша бас бухгалтердің талаптары кәсіпорынның барлық қызметтері үшін міндетті болып табылады.

Бас бухгалтерге тікелей ақша қаражаттары және материалдық құндылықтармен байланысты жауапкершілік жүктелуі мүмкін. Оған чектер және басқа құжаттар бойынша кәсіпорын үшін ақша қаражаттары мен тауарлы-материалдық құндылықтарды алуға рұқсат етілмейді. Штатында кассирі жоқ шағын ғана кәсіпорындарда оның міндеті бас бухгалтермен немесе кәсіпорын басшысының жазбаша үкімі арқылы басқа қызметкерлермен орындалуы мүмкін.

Бас бухгалтерді орнынан босатқан кезде қайтадан тағайындалған бас бухгалтерге істерді тапсыру жүргізіледі. Сонымен бір уақытта кәсіпорын басшысымен бекітілген актінің құрылуымен бухгалтерлік есептің жағдайы мен дұрыс ақпараттарды тексеру жүргізіледі.

Негізгі әдебиеттер тізімі

1. 26.12.1995 ж. №2732 «Бухгалтерлік есепке алу және қаржылық есеп беру туралы» Қазақстан Республикасының Заңы (өзгерістерімен және толықтыруларымен бірге)

2. Абдыманапов А., Раимов С. Принципы бухгалтерского учета и финансовой отчетности: (учебник). - Алматы, 2005.

3. Кеулимжаев Қ.К. Бухгалтерлік есеп принциптері: оқу құралы.-Алматы, 2003

4. Қабылова Н.Қ. Бухгалтерлік есеп негіздері, Алматы, оқу құралы, 2007

Қосымша әдебиеттер тізімі

1. Абдыманапов А. Реформирование национального бухгалтерского учета /Бухгалтер-ский учет и аудит/. - 1998. - №1.

2. Әбдіманапов Ә. Бухгалтерлік есеп терминдері жөніндегі сөздік ./Бухгалтерлік есеп және аудит./ - 1998. - № 1, 2, 3, 4.

3. Абдыманапов А. Учетная политика предприятия (рекомендация) //Бухгалтерский учет и аудит. - 1998. -№ 2, 3.

4. Әбдіманапов Ә. Бухгалтерлік есеп теориясы: (оқу құралы). - Алматы, 1992.

5. Әбдіманапов Ә. Бухгалтерлік есепті ұйымдастыру: (оқу құралы). - Алматы, 1992.

6. Әбдіманапов Ә. Халықаралық бухгалтерлік есеп стандарттарының негізгі принциптері // Бухгалтерлік есеп және аудит.-2ОО1.-№ 5.

7. Абдыманапов А. Концептуальные основы и принципы бухгалтерского учета: учебное пособие. - Алматы, 2003.

8. Әбдіманапов Ә. Қаржылық қорытынды есеп терминдері мен элементтерін тану //Бух-галтерлік есеп және аудит. - 2003. - № 4, 5.

9. Бабаев Ю. А. Теория бухгалтерского учета. - М., 1999.

10. Бухгалтерский учет: Учебник / Под ред. П.С. Безруких.-3-е изд.-М., 1999.

11. Радостовец В.В. Теория и отраслевые особенности бухгалтерского учета. – 2000 г.

12. Типовые формы первичных документов (Приказ министра финансов РК от 21.06. 2007 №216) // Бюллетень бухгалтера. -2007. - № 34-35

13. Абдыманапов А. Организация бухгалтерского учета и формирования учетной политики: учебник). - Алматы, 2001.

14. Әбдіманапов Ә. Бухгалтерлік есеп теориясы және принциптері: оқу құралы. - Алматы, 2001.

15. Абдыманапов А. Характеристика счетов бухгалтерского учета и их типовая корреспонденция: Справочный материал на казахском и русском

16. Қаржылық есеп берудің Халықаралық стандарттары, 2005 ж

языках. - Алматы, 2004.

17. ХҚЕС бойынша бухгалтерлік есеп шоттарының жұмыс жоспары (Қаржы министрлігінің 22.12.2005.ж. №426 бұйрығымен бекітілген)

Пәннің оқу-әдістемелік қамтамасыздандыруларының картасы

Бухгалтерлік есеп негіздері

Кафедра: Экономикалық пәндер

Тьютор: Амренова Б.Д.

Мамандық: Есеп және аудит

Кредит саны: 2

Пән циклі:

Студенттер саны:

Әдебиет түрі	№	Шифр	Әдебиет атауы	Бар болуы				Ес-керту
				Кітапханада және кафед-рада		%
Негізгі	1	У052.9 (2)2я73	Әбдiманапов Ә. Бухгалтерлiк есеп теориясы және принциптерi [Мәтін] /Ә.Әбдiманапов.- Алматы: АЙАН, 2001.- 238 б.	10 экз
	2	У052.9 (2К)20я73	Н19Назарова В.Л. Бухгал терский учет хозяйствующих субъектов [Текст]: Учебник / В.Л. Назарова; Под ред. проф. Н.К.Мамырова.- Изд. 3-е доп. и перераб.- Алматы: Экономика, 2003.- 298с.	12 экз.
	3	У052.9 (2К)20-12я73	Назарова В.Л. Бухгалтерлік іскерлік корреспонденция [Мәтін]: Оқу құралы / В. Назарова.- Алматы: Экономика, 2002.- 220 б.	11экз
	4	У052.9 (2К)2я73	Баймұханова С.Б. Бухгалтерлік есеп [Мәтін] / С. Баймұханова.- Алматы: Издат- Маркет, 2005.- 312 б.	20экз
	5	У052.9 (2)я73	Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп [Мәтін].- Алматы, 2002.- 656 б.	10экз
Қосымша	6	У052.9 (2К)	Әбдiманапов Ә. Бухгалтерлiк есеп-шоттарынын жоспары [Мәтін] / .Ә. Әбдiманапов. - Алматы: Қаржы-қаражат, 1995.- 176 б.	5 экз
	7	У052.9 (2)2я73	Астахов, В.П. Бухгалтерский (финансовый) учет [Текст]: Учебное пособие / В.П. Астахов.- Издание 6-е перераб. и доп.- М.: МарТ, 2005.- 960тг.	2 экз.
	8	У052.9 (2К) 2я73	Б 18 Байдыбекова, С.К. Бухгалтерский учет [Текст]: Учебное пособие / С.К. Байдыбекова.- Талдықорған, 2007.- 211с.	40 экз.
	9	У052.9 (2)2я73 Б94	Бухгалтерский финансовый учет [Текст]: Учебник для вузов / Под ред.проф.Ю.А.Бабаева.- М: Вузовский учебник, 2005.- 525с.	5 экз.
	10	У052.9 (2)2	В38 Веселова, Т.Н. Бухгалтерский учет. Финансовая отчетность на предприятиях. [Текст]: Практическое пособие / Т.Н. Веселова, Н.Л. Маренков.- М.: Благовест-В, 2004.- 352с.	2 экз.
	11	У052.9 (2К)2я73	М 94 Мырзалиев, Б.С. Бухгалтерский учет на предприятиях и организациях [Текст]: Практикум / Б.С. Мырзалиев, Р.С. Абдушукуров.- Алматы: Заң әдебиеті, 2008.- 232с.	10 экз.
Демонстра-циялық материалдар
Электрондық

І.ЖАНСҮГІРОВ АТЫНДАҒЫ ЖЕТІСУ МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ

Тәжірибелік сабақтарға әдістемелік нұсқаулықтар

Талдықорған 2010 ж.