Тақырып 2. Маркетинг ортасы

1. Макроорта.

2. Микроорта.

3. Медиаорта.

Дәрістің мақсаты: маркетинг ортасын анықтау, оған ісер етуші факторларды сипаттау

Негізгі ұғымдар: макроорта, микроорта, медиаорта

Негізгі сұрақтары мен қысқаша мазмұны:

1. Маркетинг ортасы деп фирманың маркетинг бөлімінің мақсатты клиенттермен тиімді байланыс орнатып, оны үзбей сақтау мүмкіндіктеріне әсер ететін белсенді күштердің жиынтығын айтады.

Макроорта – кәсіпорынның қызметіне жалпы бірынғай сыртқы жағдай жасайды. Фирмалардың әрқайсысы макроортаның әсерін талдайды, бағалайды және қызметіне тигізетін жағымды немесе қолайсыз жақтарын сынайды, бірақ оны басқара алмайды, яғни өзгерістерге қарай бейімделеді.

Макроорта факторлары:

• демографиялық;

• экономикалық;

• табиғи;

• ғылыми-техникалық;

• саяси-құқық;

• мәдени.

Макроорта факторларын зерттеу кезінде 2 жағдайды ескеру қажет:

1. барлық макроорта факторлары бір-бірімен тығыз байланыста орналасады;

2. әрбір макроорта факторының фирма жұмысына әсер ету деңгейі фирманың көлеміне, орналасқан жеріне және іс-әрекет саласына байланысты болады.

2. Микроорта фирмаға және оның клиенттеріне, қызмет көрсету мүмкіндіктеріне тікелей қатынасы бар күштермен белгіленеді. Олар:

- жабдықтаушылар;

- фирма;

- маркетинг делдалдары;

- бәсекелестер;

- клиенттер (тұтынушылар).

Маркетинг тұрғысынан жабдықтаушылардың келесі түрлерін ажыратады: эксклюзивті, лоялді және сыртқы.

Жабдықтаушыларға қойылатын талаптар:

• өнім сапасының белгіленген стандартқа сәйкес болуы;

• келісілген кестеге сәйкес нақты мезгілде өнімді жеткізу;

• келісілген бағаны сақтау;

• тауардың сапасына кепілдеме беру.

Фирманың өзі микроорта күштерінің бірі болып есептеледі. Фирманың мақсатына жетуі 3 факторға тәуелді:

1. таңдап алынған стратегияға.

2. маркетинг қызметінің ұйымдық құрылымына.

3. ол құрылымның қандай деңгейде әрекет жасағанына.

Маркетинг делдалдары фирманың тауарларын тұтынушыларға қарай жылжытуға, оларға өткізуге және таратуға көмектесетін арнайы мамандар. Олар: сауда делдалдары, тауар жылжытуды ұйымдастыратын маманданған фирмалар, маркетингтік қызметті атқаратын арнайы агенстволар, қаржы және несие мекемелері.

Бәсекелестер түрлері нарықта алған үлесіне қарай: озаттар (үлесі 30%), озаттыққа үміткерлер (20%), ізбасарлар (үлесі 10-15%), нарықтың қуысында жайғасқандар (үлесі 2-5%).

Тұтыну сұранысына байланысты бәсекелестердің түрлері: тілектес бәсекелестер, тектес тауарлар бәсекелестері, түрлік және таңба бәсекелестері.

Фирма нарықтың 5 түрінде тұтынушыларға өз тауарын ұсынады:

1. тұтыну нарығында;

2. өндірушілер нарығында;

3. делдалдар нарығында;

4. мемлекет мекемелері нарығында;

5. халықаралық нарығында.

3. Медиаорта – фирманың нақтылы және әлеуетті көңіл бөлетін және белгіленген мақсатына жетуіне әсер ететін кез-келген топ.

Медиаорта фирма қызметіне көмектесетін немесе кедергі жасайтын топтарға бөлінеді: мейірбанды, ізденуші және қажеті жоқ топтар.

Медиаорта түрлері:

1. Қаржы қоғамдары.

2. Ақпарат тарату құралдары.

3. Қоғам.

4. Фирма қызметкерлері.

Маркетинг ортасын зерттеуінің мақсаты: кәсіпорынның жағдайы туралы ақпарат жинау, фирмаға қатысты әрекеттерді болжау және қоғаммен бірлесу жолдары іздеу

Өзін-өзі тексеруге арналған сұрақтар:

1. Маркетингтік ортанын қасиеттері қандай?

2. Бәсекелестердің жіктелуі?

3. Ақпарат тарату құралдарының фирма қызметіне тигізетін әсері қандай?

Ұсынылатын әдебиет: 1.Бәрi маркетинг жайында. М.: Азимут Орталығы, 1992ж.

2. Котлер Ф. Основы маркетинга. М.: Прогресс, 1990 ж. 1-бөлiм