Тақырып 8. Тауар саясаты

1. Тауар саясатындағы сервис.

2. Тауар сапасы және бәсекеқабілеттілігі.

Дәрістің мақсаты: сервис қызметін ұйымдастыра білу, тауардың сапасын анықтауды үйрету

Негізгі ұғымдар: тауар, сапа, сервис, тауардың бәсеке қабілеттілігі

Негізгі сұрақтары мен қысқаша мазмұны:

1. Бәсекелік наықта сервис дегеніміз өнімдерді тұтынушыға сату және пайдаланумен байланысты қызметтер жиынтығын қамтамасыз ететін фирманың маркетинг әрекеттерінің қосалқы жүйесі болады. Дұрыс ұыймдастырылған сервис өніммен бірге оның өміршеңдік кезеңі бойынша лесіп жүреді, өнімнің жақсы тұтынуын қамтамасыз етеді.

Сервис қызметті сатқанға дейін, сатқаннан кейін сервис түріне бөлінеді. Сатқанға дейінгі сервис сатып алушыға кеңес беру, өнімді сатуға дайындау, қажетті құжаттармен қамтамасыз ету, тауарды сату орнына жеткізген кезде пайда болған кемшіліктерді жою жұмыстарын қамтиды. Бұл сервис түрі тегін жүргізіледі.

Сатқаннан кейінгі сервистің өзі екі түрлі болады: кепілдемелі және кепілдемеліден кейінгі. Кепілдемелі сервисте белгілі уақыт аралығында сервис тізімінде көрсетілген жұмыстар тегін орындалады. Себебі бұл жұмыстардың және оған қажет қосалқы заттардың құны өнімнің сату бағасына қосылған. Ал кепілдемеліден кейінгі сервис қосымша төлем арқылы жүргізілнді. Бұл сервис түрінің көлемі және бағасы келісім шартымен анықталады.

Сервис қызметн әртүрлі жүргізуге болады:

• өндіруші фирма бөлімшесінде;

• жабдықтаушы фирма бөлімшесінде;

• арнай сервис фирмаларында;

• өнімді сататын агенттер (дилерлер) арқылы;

• сатып алушы фирманың арнайы дайындалған қызметкерлері арқылы;

Сервисті тиімді ұйымдастырудың Ж. Горовиц 8 ережесін тұжырымдаған.

1. Стратегия. Әр нарық сегменті үшін сатушы сервис деңгейін анықтауы керек. Анықталған деңгей жарнамалық буклетте көрсетіледі.

2. Тұтынушымен байланыс. Жарнама және әртүрлі мақалалар арқылы тұтынушының талғамын қалыптастыру және өзіне тарту.

3. Фирма өзінің қызметкерлері алдына қоятын талаптарын анық көрсету. Ол үшін қызмет көрсету стандарттарын жасау қажет.

4. Жабдықтау жүйесін дәл ұйымдастыу. Қосалқы жабдықтарды жеткізу жүйесі және сервис бөлімшесінің қызметкерін клиент тарапынан шақыру ержесі үдерісі оңай болуы тиіс.

5. Сервис бөлімшесінің қызметкерлерін арнайы дайындау.

6. Мақсат - кемшіліктің болмауы

7. Біздің клиент - «айна». Біздің сервис сапасын әділдікпен бағалайтын жалғыз ғана клиент болады. Сондықтан клиенттер арасында жүйелі түрде сауалдама жүргізу қажет.

8. Творчествалық. Әрқашан сервистің жаңа әдістерін іздеу қажет, ол үшін компьютерлік және телекоммуникациялық байланыс көп мүмкіндік жасайды. Сатып алушы сервис бөлімшесімен байланысу үшін мүмкіндігінше әр түрлі байланыс арналарын қолдануы қажет.

2. Өнімнің сапасына және бәсекеге қабілеттілігіне қазіргі әлемде барлық фирмалар көп көңіл бөледі. Бұл мәселелерге әр елдің экономикалық және әлеуметтік өмірі байланысты. Себебі сапа және бәсекеге қабілеттілігі деген ұғым елдің, әр өндірушінің тауарлар мен қызметтерді өңдеу, өндіру, өткізу мүмкіндіктерінің жиынтығын анықтаушы көрсеткіш болады.

Сапа дегеніміз ұлттық экономиканың даму серпіні мен деңгейінен бастап әр шаруашылық бірлікте сапаны құру үдерісін басқару мен ұйымдастыруды көрсететін синтетикалық көрсеткіші. Нарықтық экономикада өнім сапасы тауар өндірушілерінің нарықта «өмір сүру» шарты болады, олардың шаруашылық әрекеттерінің нәтижелілігінің, мемлекеттің экономикалық жағдайының өлшемі болады.

Тауардың бәсекеге деген қабілеттілігі дамыған бәсекелестік нарықта оның коммерциялық табысын көрсететін маңызды факторы болады.

Тауардың бәсекеге қабілеттілігі дегеніміз тауардың нарықтағы табысын анықтайтын тұтыну және құнды (бағалы) сипаттамаларының жиынтығы, яғни бәсекелес ұқсас тауарларды молынан ұсыну кезіндегі бір тауардың басқаларға қарағанда артықшылықтары. Тауардың бәсекеге қабілеттілігін тек басқа бәсекелес тауар мен салыстырып қана анықтауға болады, сондықтан оны нақты нарыққа және сату уақытына байланыстырып қарастыру қажет.

Өзінің қажетін қанағаттандыру үшін сатып алушыға тек тауарға ие болу жеткілікті емес. Егер ол техникплық «күрделі» өнім болса, онда сатып алушыда оны пайдалану үшін қосымша шығын шығарады (жөндеуге, майлайтын майға және т.б. заттарға). Сондықтан сатып алушының шығындары екі бөліктен тұрады: сатып алу шығындары (тауар бағасы) және тұтынумен байланысты шығындар (тұтыну бағасы).

Өзін-өзі тексеруге арналған сұрақтар:

1. Ассортиментті басқару және қалыптастыру?

2. Бәсекелестік әдістерін бағалау?

3. Тауар номенклатурасы?

Ұсынылатын әдебиет: 1. Котлер Ф. Основы маркетинга. М.: Прогресс, 1990ж. 2. «Тауар белгiлерi, тауардың аты, шығу орны және қызмет көрсету белгiлерi туралы» ҚР заңы

3. «Стандартизация және сертификация құралы» ҚР заңы