Отаршылдық жүйенің жойылуынан кейінгі шығыстанудың дамуындағы жаңа кезеңінің құрылуын сипаттаңыз?

Қазан төңкерісі мен империализмнің отаршылдық жүйесінен кейін басталған,әлемдік тарихтың жаңа дәуірі шығыстану ғылымының жаңа кезеңінің құрылуымен ерекшеленеді.Бұл кезде марксистік шығыстану кең құлаш жайып дамыды.Шығыстану ғылымындағы марксистік бағыт КСРО-да және шетел социалистік мемлекеттерде жетекші орын алды.Сонымен қатар шығыстану капитталистік мемлекеттегі марксист ғвлымдардың еңбектері арқылы дамыды.Шығыстанудың дамуына Шығыс елдерінің ғалымдарының 2 д.ж.с-тан кейін жүргізген зерттеулері үлкен маңызға ие.Бұл кезде шетел шығыстануында прогрессивті бағыттың позициясы нығая түседі.Сонымен қатар,кейбір батыс шығыстанушылар зерттеудің ғылыми әдісі арқылы,отаршылдықты басынан өткерген Шығыс елдерінің өткен тарихы мен қазіргі жағдайын сипаттайды.Кеңестік шығыстану , марксистік-лениндік шығыстану ретінде ,зерттеу обьектіге диолектико-материалистік пен интернационалистік әдісті жургізетін буржуазиялық шығыстанудан ерекшеленеді.Жаңа заманда арнайы оқу орындарында шығыстанушыларға дайындық жүргізіліп отырды.(Н.Н.Нариманов ат.мәскеу шығыстану институты,А.С.Енукидзе ат.тірі шығыс тілдер институты)Марксистік позициялық тұрғыда Шығыс елдерінің тарихын,экономикасын,әдебиетін ,қазіргі жағдайын қамтитын ғылыми еңбектер,Шығыс елдерінің аграрлық сұрақтарына байланысты ұжымдық жұмыстар,отаршылдық дүйенің кризисіне арналған еңбектер шықты.Жаңа заманғы шетел шығыстануы Шығысты зерттеумен айналысатын специализацияланған ғылыми зерттеу орталықтарының ,сонымен қатар басқа Шығысты зертеумен айналысатын мамандарды дайындайтын оқу орындарының ашылуымен ерекшелінеді.(Әсіресе,Шығыс елдерінде,АҚШ)Шығыстанулық орындардың АҚШ-та және басқа капиталистік елдерде дамуы,олардың империалистік мақсаттарына байланысты болды.Негізінен осы уақытта шығыстанудың дамуы ғылымның дамуымен қатар жүрді.2 д.ж.с-тан кейінгі Шығыстағы тарихи өзгерістер,шетелдегі Шығыстанушылықұқ зерттеудің дамуына ықпал етті.Отаршылдық жүйенің жойылуы отаршылдықтан босанған Шығыс елдерінің гуманитарлық ғылымының дамуына жол ашып,Шығысты зертеудің актуальдігің анықтады.

Опишите основные этапы развития востоковедческого источниковедения ?

Шығыстанулық деректану өзінің даму кезеңінде көп сатылардан өтті.Ғылымның бір саласы ретінде шығыстанулық деректануда өзінің даму тарихына ие.Ол негізінен,ерте замандардан бері пайда болған,оның дамуын тарихи ғылымның пайда болу мен даму кезеңдерімен ажыра алмаймыз.Ертедегі антикалық авторлардың –Геродот,Фукидид,Ливий,Страбон,Соллюстия және т.б еңбектерінде деректерді қолдануда басқа еңбектердің деректерімен салыстыру әдісі байқалады.Геродот тарихтың атасы болып есептелсе,Фукидидті «деректанудың атасы» деп айта аламыз.Деректану деректің түпнұсқалығын анықтаудан басталды.Сонау кезде,деректердің сындық анализінің әдістері антикалық тарихшыларға мәлім болды.Қайта Өрлеу дәуірінде ежелгі мәтіндерді ғылыми сынға алуды сол кездегі гуманистер бастады.17 ғ. деректердің ғылыми зерттеу әдісін қалыптастыру қолға алынды.18 ғ. аяғы-19 ғ.1 жартысында белгілі неміс ғалымдары-А.Л.Шлецер,Б.Г.Нибур,Л.Ранкенің еңбектері арқылы тарихи сын әдісі қалыптасты.Ал деректану өзіндік спецификалық зерттеу әдісі бар ғылымның бір саласы ,оқылатын пән ретінде И.Г. Дройзен,Э.Берхейм,Ш.В.Ланглуа,Ш.Сеньобоса сияқты ғалымдардың еңбектері арқылы 19 ғ.2 жартысында қалыптасты.Ресейде дерекке деген сын көзқарас Татищев,И.Н.Болтиннің еңбектерінде кездеседі.Ресейдің деректануының дамуы бірнеше этаптардан турады:1.XVIII ғ. 2.XIX –XX ғ. бас кезі.3.ХХ бас кезі-ХХ аяғы.

Осман империясы мен Түркиядағы деректану принциптерін талдаңыз. Османлы Империясы (1299-шы жылдан 1922-ші жылға дейін) оны Түрік империясы немесе Түркия деп те атаған. Өзінің шарықтау шыңында (16-шы – 17-ші ғасырлар) ол үш құрлыққа жайылып, Оңтүстік-шығыс Еуропа, Таяу Шығыс және Солтүстік Африканың басым бөлігін билеген; батыстағы Гибралтар бұғазынан (ал 1553 жылы тіпті Гибралтардың ар жағындағы Морокконың Атлант жағалауына дейін) шығыстағы Каспий теңізі мен Парсы шығанағына дейін, солтүстіктегі Аустрия мен Словакияның шекаралары мен Украинаның бөліктерінен оңтүстіктегі Судан,Эритрея, Сомали мен Йеменге дейінгі аумақты қамтып жатқан.Бұл империя алты ғасыр бойы Шығыс және Батыс дүниелерінің қарым-қатынас жасасуының бел ортасында болып келді. Құдіретінің шарықтау шыңында Османлы империясы 29 аймақтан тұрып, оған бағыныштыМолдавия, Трансильвания және Валахия княздіктері алым-салық төлеп тұрды. Бүгін Ыстамбұл деген атпен белгілі Констанинополис қаласын өз астанасы етіп алған Османлы империясын көп жағынан бұрынғы жерортатеңіздік өркениеттердің, атап айтқанда Рим және Византия империяларының исламдық мұрагері деп атауға болады. Османлылар да өздерін Рим және Ислам дәстүрлерінің жалғастырушылары деп, яғни «мәдениеттердің бірігуі» арқылы «бүкіләлемдік империяның» билеушілері деп қарастырды. Түркия, Түркия Республикасы  - Азия мен Еуропа құрлықтарында орналасқан мемлекет. Тәуелсіздігін 1923-жылы алған. Осман империясының ыдырауының нәтижесінде пайда болды. Кіші Азия түбегінде орналасқан, оны Қара, Жерорта, Эгей мен Мәрмәр теңіздері жан-жақтан қоршайды. Шығысында Грузия, Әзірбайжан, Иранмен және Армениямен, батысында Болгариямен, Грекиямен, оңтүстігінде Ирак және Сириямен шекаралас. XI ғасырдың соңында Кіші Азия түбегіне Орта Азиядан оғыз тайпаларынан бөлінген көшпенді селжүк тайпалары кірді. Сол кездегі ірі, қуатты Византия империясы да оларға тойтарыс бере алмады. 1071 жылы Манцикерт (түрікше Маназкерт) маңындағы шайқаста селжүктер византиялықтарды күйретті. Нәтижесінде селжүктер олардың Кіші Азиядағы, Сүрия мен Палестинадағы иеліктерді тартып алды. Осман бей Византиямен күресте оның Кіші Азиядағы көптеген жерлерін тартып алды. Содан кейін, 1299 жылы Осман Кония сұлтандығынан тәуелсіздігін жариялап, Осман мемлекетін құрды. Босфор бұғазының жарлауытты жағалауларында Түркияның үлкен ірі портты қаласы Ыстамбұл орналасқан. Ертеде Ыстамбұл Шығыс Рим империясының (Византияның) елордасы болған. Қала ол кезде Константинополь деп аталатын, 1453 жылы қаланы түріктер басып алып, жаңадан Ыстамбұл деп атаған. Генерал Мұстафа Кәмәл Ататүріктің басқаруымен түрік халқының ұлт – азаттық көтерілісі нәтижесінде ( 1918 – 1923 ж.) 1923 жылы қазанның 29-да Түркия Республикасы құрылып, Түркия Республикасының тұңғыш президенті болып Мұстафа Кәмәл Ататүрік сайланды.

Отандық ғылымдағы деректану мен тарихи танымның рөлін сипаттау. Отандық деректану ғылымының қалыптасуы мен дамуына Ш.Ш.Уәлиханов, Ә.Н.Бөкейханов, А.Байтұрсынов, Е.Бекмаханов, Ә.Х.Марғұлан, т.б. зор үлес қосты. Қазіргі деректанудың теориялық-әдістемелік проблемаларына, деректерді зерттеуде Математикалық тәсілдер мен компьютерлер пайдалануға ерекше көңіл бөлінген.басканы мен билмейминПотаниннің, B. В. Радловтың, В.Г. Тизенгаузеннің, А.П. Чулошниковтың және т.б.есімдерін ерекше атап өтуге болады.Бұл зерттеушілердің еңбектері Кеңес дәуірінде онан ары жалғастырылды. Қазақхандығының құрылуы мен даму тарихына қатысты қалам тартқан танымал тарихшыларқатарына мыналар жатқызылады: М.Х. Әбусейітова, К.М. Байпақов, В.В. Востров, М.Вяткин, Ю.А. Зуев, Н. Ибрагимов, С.Г. Кляшторный, Н.Н. Мингулов, М.С. Мұқанов, К.А.Пищулина, Т.И. Сұлтанов, В.П. Юдин және т.б. Осы ғалымдар өз зерттеулеріндешығыстық жазба ескерткіштердің үзінділерін мейлінше көбірек пайдаланып, олардығылыми айналымға енгізе отырып, отандық деректану ғылымының қалыптасуына елеуліүлестерін қосты. Тарих философиясымен және тарихи зерттеулердің әдіснамасымен,деректанумен айналысатын еліміздегі тарихшы-медиевистердің бір тобы белгілішығыстанушы - ғалым В.П. Юдиннің төңірегіне шоғырланды. Олар ортағасырлықшығыстық жазба деректерді салыстырмалы - мәтіндік талдау, оларды идеялық - саясижәне мәтіндік ерекшеліктері бойынша жіктеу сияқты деректанулық мәселелерге үлкенкөңіл қойды. Осының нәтижесінде ортағасырлық қазақ тарихына қатысты жазылған онжеті парсы және түркі деректерін жинақтаған "XV-XVIII ғғ. Қазақ хандығы бойыншаматериалдар" атты ұжымдық аударма - еңбек жарияланды.