31. Прамысловы пераварот на Беларусі і яго асаблівасці. Фарміраванне пралетарыяту і буржуазіі. Узнікненне індустрыяльнага грамадства

Прамысловасць. пераважала перапрацоўка мясцовай сыравіны. У асноўным развівалася дробная вытворчасць і мануфартуры (занята 5-15 наёмных рабочых). У 1880-90 гг. Паскараецца працэс развіцця фабрычна-завадской прамысловасці. Узрастае яе тэхнічная аснашчанасць (выкарыстоўвалі каля 300 паравых рухавікоў). Вядучай галіной была харчовая прамысловасць, потым дрэва- і металаапрацоўчыя галіны, сілікатна-кірамічная, шкляная і будаўніча-рамонтная. Пачалі дзейнічаць новыя фабрыкі (машынная праца і яе падзел): запалкавая ў Барысаве і Пінску (1881 і 1882 г.), тытунёвая ў Гродне (1862) і папяровая ў Добрушы (1871).

Асаблівасць прамысловага перавароту на Беларусі:

1. Ён завяршыўся на 10 гадоў пазней, чым у Расіі (у канцы 19 ст)

2. Быў нізкі ўзровень канцэнтрацыі вытворчасці – пераважалі дробныя і сярэднія прадпрыемствы (да 50 рабочых). Больш чым 500 рабочых меў толькі 1% фабрык і заводаў.

У канцы 19 ст. з’явілася каля 10 акцыянерных таварыстваў. Значнымі капіталамі валодалі банкі. Пенршым бакам быў Мінскі Камерцыйны (1873г.) – вядучы, таксама працавалі Азова-Данскі, Дваранскі, Дзяржаўны, Сялянскі і Пецярбуржска-Азоўскі.

Будаўніцтва чыгунак пачалося ў 1860-я гг. Першая з іх – Пецярбург-Варшава – 1862г. – прайшла праз Гродна. Прахадзілі праз Беларусь: Рыга – Арлоў, масква – брэст, Лібава-Роменская, Пецярбург-Адэса… Па Прыпяці, Нёмане і Сожы хадзіла 300 непаравых і 23 паравыя судны.

Развіццё капіталістычных адносін стымулявала фарміраванне класаў буржуазіі (дваране, заможныя мяшчане, купцы – па нацыянальным складзе 60% яўрэеў, рускія, палякі, і зусім нязначная частка беларусаў) і пралетарыяту, ясноўнай крыніцай папаўнення якога было збяднелае сялянства, гарадскіх нізоў. Пралетарыят меў шматнацыянальны склад

Сялянская рэформа захавала шматлікія прыгонніцкія перажыткі, галоўным з якіх было буйное памешчыцкае землеуладанне (больш 50% зямлі ім належала). Яно вызначыла павольны прускі шлях перарастання ў буржуазную гаспадарку.

Вядучай галіной была вытворчасць збожжа. У 1860-70ягг беларусь з’яўлялася важным рэгіенам экспарту зерня за мяжу. У гаспадарку шырэй пранікае тэхніка. Пятая частка маенткаў мінскай губ мела машыны. Выкарыстоўвалі палепшаныя прылады працы, штучныя ўгаенні, сартавое насенне. На 50 працэнтаў павялічылася пагалоўе жывелы. 75% працэнтаў ільну і значная частка бульбы ізде на экспрат.

Аграрны крызіс 80-90 гг. У еуропе выклікаў паніжэнне цэн на хлеб ў 2 раза, таму скарачаюцца пасяўныя плошчы пад зборжжжавыя і беларусь спецыялізуецца на вырошчванні тэхнічных культур: бульба, цукровыя буракі, лен на поўначы, а таксама мяса-малочнай жывелагадоўля. Важным відам дзейнасці памешчыкаў і заможных сялян заставалася вінакурэнне. Пасля рэформы паглыбляецца маёмаснае расслаенне сялян, калі зямля становіцца аб’ектам куплі продажу (10% заможныя сяляне, 30% - сярэднякі, 60% беднякі). Зямлю сяляне набывалі праз сялянскі банк. Тысячы беднякоў разараліся прадавалі ўсю маёмасць і ішлі ў адыхадныя промыслы на шахты Дамбаса і будаўніцтва чыгунак

Нягледзячы на відавочны прагрэс сельскач гаспадарка заставалася адсталай з перажыткамі феадалізму з руціннай тэхнікай, церазпалосіцай і малазямеллем.