136,138. Қазақстанның халыөаралық байланыстары

Қазақстан сыркы саясатында басты үш мәселеге ерекше назар аударады: ТМД, Азия, Еуропа елдері, АКШ, Тынық мұхит, Таяу Шығыс аймағы елдерімен халықаралық байланысты өркендету. Мәдени экономикалық байланысты күшейте отырып, алдынғы қатарлы өркениетті елдердің қатарына қосылу. Қазақстанның қауіпсіздігін сақтау, ядролық қаруды колданбау, дүниежүзілік соғысты болдырмау. Қазақстанның сыртқы саясатында ерекше назар аударатын мәселе – ең жақын және ірі көрші мемлекеттермен, солтүстікте – Ресеймен, шығыста – Қытай Халық Республикасымен ойдағыдай қарым-қатынас орнату.

Қазақстан –Ресей байланыстары

1992 жылғы 25 мамыр – Қазақстан мен Ресей арасында достық, ынтымақтастық және өзара көмек туралы шарт жасалды.

1995 жылғы 20 қаңтар – Қазақстан мен Ресей ынтымақтастығын кеңейту туралы Декларация жарияланды.

1996 жылғы 27 сәуір – Алматыда Қазақстан мен Ресейдің бірлескен Декларациясына қол қойылды. Маңызы: екі ел арасындағы егемендікті, тәуелсіздікті құрметтеу; аумақтық тұтастық пен бір-бірінің ішкі істеріне араласпау ұстанымдарын сақтау.

1998 жылғы 6 шілде – Мәскеуде ХХІ ғасырға бағдарланған «Мәңгі достық пен ынтымақтастық туралы» Декларация жарияланды. Нәтижелері: Каспий теңізінің құқықтық мәртебесі проблемасын шешуді алға жылжытты; қаржылық өзара келіспеушіліктерді реттеуді шешті; Байқоңыр ғарыш орталығын бірлесіп пайдалану мәселесі қарастырылды.

137.Кр-нын мемлекеттік рәміздері.

Тәуелсіз мемлекет ретінде Казакстанның мемлекеттік рәміздерін кабылдау маңызды тарихи окига болды.1992-ж маусым айында КР Жогары Кенес сессиясында мемлекеттік елтанба нұскасы кабылданды.Елтанба авторлары Жандарбек Мәлібеков пен Шота Уалиханов. 1992-ж маусымда КР Жогары Кенес сессиясында мемлекеттік ттудың нұскасы кабылданды.Тудын авторы Шәкен Ниязбеков.Республика әнұраны 1992 жылы желтоксанда КР Жогары Кенес сессиясында кабылданды .Әнұранның сөзін Т.Молдагалиев,Қ.Мырзалиев,М.Әлімбаев,Ж.Дәрібаева,әнін М.Төлебаев,Е.Брусиловский,Л.Хамиди жазган.

139. Н.Назарбаевтын «Ғасырлар тоғысында» атты енбегі.Әр ұрпак тарихты кайта жазып шыгады деген сөз бар.Бәлкім, ло акикаттан онша алыс кете қоймайтын тұжырым шыгар.Бірак салай екен деп, күні кеше өз басымыздан өнкендердің көрер көзге өңін айналдырып жіберушілікпен келісе коюга болмас.Оны айтып отырган себебіміз:казір саяси мемуар жазу кайтадан үрдіске айналды.Ол бір жагынан түсінікті де.Зымыран уакыт бурын бірнеше онжылдыктарда камтитындай орасан окигалар бугін бір жылдын ішіне сыйгызып жіберіп жатканы рас.Соны пайдаланып кейбір мемуар жазгыштар тарыхты кайтадан кесіп пішуге тырысып бағуда.Сондагы көздейтіндері:болып өткен саяси окигалардын как төріне бастарынан шұғыла шашыратып,жүздеріне күлкі үйіріп, шалжитын өздерін отыргызып қою.Басын ашып алайык;бұл кітап өз көзімізбен көргенімізді,өз басымыздан кешкенімізді, жүздес сұхбаттас болган тұлгалардың мінездемелерін камтыганымен, мемуар жанрына жатпайды.Егер бізге салса, бұл шыгарманын жанрын «болашак жайлы естелік» деп санаган орынды сиякты.

141 билет1995 жылғы 1наурыз –Мемлекет басшысы жанындағы қоғамдық консультациялық –кеңесші орган-Қазақстан халықтарының Асса142. 1995 Ж 30тамызда жаа конституция қабылданды , Бұл негізгі Заңымызда респ ның экон қ күш қуаты мен мүмкіндіктері ғылыми тұрғыдан тиянақталып, халықтың әлеуметтік топтарына тиісті кепілдікті құқықтар беретін мәселелерді шешу ескерілді. Конституция 9 бөлімнен 98 баптан тұрады. Ерекшеліктері 1. демократиялық Презденттік басқаруға жол ашылды. 2, парламент екі палаталы болды: сенат, мәжіліс. Депутаттар саны 177ден 114 ке қысқартылды. 3. Жалпы және төрелік соттар жүйелері біріктірілді. Судьялардың әділетті үкім шығаруға құқықтық кепілдіктерін нығайтқан мәртебесі заңды түрде белгіленді. Олардың қызметіне араласуға жол берілмейді, ісіне қол соғуға болмайды, судьялар нақты істері б-ша есеп бермейді, тек Конституция мен заңға бағынады. Билік тармақтарына , мемлекеттәк лауазым иелеріне конституцялық құқықтарды бұзуға жол берлмейді. ҚР ұлтына қарамастан барлық азаматтардың үддесін қорғайды, қос азаматтыққа жол берілмейді. 1995 ж Конституцияның тарихи маңызы : Егеменді Қ ның әлем қоғамдастығы алдындағы бар болмысы , өркениетті даму кезеңіндегі ерекшеліктері , әлемдік демократиялық көріінс тапқан. Респ ның одан ары даму кезеңіне арналған тарихи құжат.

мблеясы құрылды. Мақсаты: қоғамдық тұрақтылық пен ұлтаралық татулықты нығайту.1995 жылғы 24наурыз-Қазақстан халықтары Ассамблеясы I сессиясы ашылды.Қаралған мәселелер:-Президент Н.Ә.Назарбаевтың өкілеттігін 2000 жылға дейін ұзарту мақсатында бүкілхалықтық референдум өткізу.(Елбасының бұл қызметте болуының бірінші конституциялық мерзімі 1996 жылдың желтоқсанында аяқталатын еді).1995 жылғы 29 сәуір – президент Н.Ә. Назарбаевтын өкілеттігін 2007 жылдын 1 желтоксанына дейін ұзарту жөнінде бүкілхалықтық референдум өткізілді.Сайлаушылардын 95,4 % - ы Н.Ә.Назарбаевтын өкілеттігін ұзартуды қолдады.

142. 1995 Ж 30тамызда жаа конституция қабылданды , Бұл негізгі Заңымызда респ ның экон қ күш қуаты мен мүмкіндіктері ғылыми тұрғыдан тиянақталып, халықтың әлеуметтік топтарына тиісті кепілдікті құқықтар беретін мәселелерді шешу ескерілді. Конституция 9 бөлімнен 98 баптан тұрады. Ерекшеліктері 1. демократиялық Презденттік басқаруға жол ашылды. 2, парламент екі палаталы болды: сенат, мәжіліс. Депутаттар саны 177ден 114 ке қысқартылды. 3. Жалпы және төрелік соттар жүйелері біріктірілді. Судьялардың әділетті үкім шығаруға құқықтық кепілдіктерін нығайтқан мәртебесі заңды түрде белгіленді. Олардың қызметіне араласуға жол берілмейді, ісіне қол соғуға болмайды, судьялар нақты істері б-ша есеп бермейді, тек Конституция мен заңға бағынады. Билік тармақтарына , мемлекеттәк лауазым иелеріне конституцялық құқықтарды бұзуға жол берлмейді. ҚР ұлтына қарамастан барлық азаматтардың үддесін қорғайды, қос азаматтыққа жол берілмейді. 1995 ж Конституцияның тарихи маңызы : Егеменді Қ ның әлем қоғамдастығы алдындағы бар болмысы , өркениетті даму кезеңіндегі ерекшеліктері , әлемдік демократиялық көріінс тапқан. Респ ның одан ары даму кезеңіне арналған тарихи құжат.

143..Қ.Р тіл туралы заңы. Ең бір күрделі проблемаға душар болған мәселе – қазақ және басқа да ұлт тілдерін дамыту қажеттігі.Қазақ тілінің жағдайы сын көтермейтің жағдайға ұшырады:

- қалыпты жағдайда дамыған тіл 80 қоғамдық функцияны атқарса,қазақ тілі бар болғаны 10 түолі функцияда пайдаланылды.

- қазақ тілі іс қағаздарын жүргізуден шеттетілді.

-қала жастары ана тілінде сөйлей алмайтын деңгейге дейін жетті.

- ата-аналар мен балалары әр түрлі тілде сөйлейтін жағдайға жетті.

Тіл мәдениетіне деген мұндай теріс көз-қарас қазақ халқының ғасырлар бойы қалыптасқан әдебиетіне,тарихына және салт-дәстүріне салқын тигізді. «Тіл туралы Заңның» жобасы жарияланып, жұртшылық талқандауына ұсынылды. 1989ж 22 қыркүйекте «Қазақ КСР-дегі тілдер туралы заң» қабылданды.Орыс тілі ұлт аралық қатынас тілі болып жарияланды.Республикада қазақ тілін қайта түзету және дамыту жөнінде жұмыстар атқарылды:

• 1990ж маусымында 1991 ж маусымына дейін қазақ тілінде тәрбелейтін 482 балабақша салынып,барлығы1677 болды.

• Іс қағаздарын қазақша дайындайтын және қазақ тілінде басатын мамандар даярлайтын кәсіптік-техникалық училище жұмыс істеді.

1947ж 21 қаңтардағы «Қазақ КСР Ғылым Академиясы тіл және әдебиет итститутының дөрекі саяси қателіктері туралы» қаулысы күшін жойды.

Бұл шаралар тыйым салынып келген көптеген көркем шығармаларды терең зерттеуге мүмкіндік туғ,ызды.