Шарпан М.В. Математика и информатика
.pdf
y = tgx ,
D (y): x ¹ π +πn, n Î Z , 2
E (y) = (- ¥; + ¥).
y = ctgx ,
D (y): x ¹ πn, n Î Z ,
E (y) = (- ¥; + ¥).
6. Обратные тригонометрические функции
y = arcsin x ,
D (y) = [-1;1],
E (y) = - π ; π .2 2
y = arccos x ,
D (y) = [-1;1],
E (y) = [0;π ].
11
y = arctgx ,
D (y) = (− ∞; + ∞),
|
− |
π |
π |
E (y) = |
; |
. |
|
|
|
2 |
2 |
y = arcctgx ,
D (y) = (− ∞; + ∞),
E (y) = (0;π ).
Элементарной функцией называется функция, задаваемая одной формулой, составленной из элементарных функций и постоянных с помощью конечного числа арифметических операций сложения, вычитания,
умножения, деления и операций взятия функции от функции.
Например, элементарными функция являются:
x |
, y = 3cos(2 x +5) . |
y = arcsin x + x +1 |
2.3 Предел функции |
|
|
|
|
|
|
Окрестностью точки x0 называется |
|
a |
x0 |
b |
x |
|
любой интервал, содержащий точку x0 . |
|
|
|
|
|
|
δ -окрестностью точки x0 называется |
|
|
|
|
|
|
интервал (x0 − δ ; x0 + δ ), длина которого |
2δ , |
x0-δ |
|
x0 |
x0+δ |
x |
|
|
|
|
|
||
симметричный относительно x0 . |
|
|
|
|
|
|
Проколотой δ -окрестностью точки x0 |
|
|
|
|
|
|
называется δ -окрестность точки x0 без |
x0-δ |
x0 |
x0+δ |
x |
||
|
|
|
|
|
||
самой точки x0 . |
|
|
|
|
|
|
Число A называется пределом функции f (x) |
при |
x → x0 , если для |
||||
любого сколь угодно малого числа ε > 0 |
найдется такое сколь угодно малое |
|||||
12 |
|
|
|
|
|
|
число δ > 0 , что для всех x ¹ x0 , |
удовлетворяющих условию |
|
x − x0 |
|
< δ , |
||||
|
|
||||||||
выполняется равенство |
|
f (x) − A |
|
< ε |
(рис 5). Записывают lim f (x) = A . |
||||
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
x→x0 |
||||
|
|
|
|
|
|||||
Рисунок 5. Геометрический смысл предела функции.
Число A1 называется пределом функции y = f (x) слева в точке x0 , если
для любого малого числа ε |
> 0 найдется другое малое число д = д(е) > 0 |
|||||||||||||
такое, что для всех |
x (x0 − д; x0 ) |
выполняется неравенство: |
|
f (x) − A1 |
|
< е. |
||||||||
|
|
|||||||||||||
Предел слева записывается так: lim |
f (x) = f (x0 − 0) (рис 6). |
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
x→ x0 −0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Число A2 называется пределом функции |
y = f (x) справа в точке x0 , |
||||||||||||
если для |
любого |
малого |
числа |
ε |
> 0 найдется |
другое |
малое число |
|||||||
д = д(е) > 0 |
такое, что для |
всех |
x (x0 ; x0 + д) выполняется |
|
неравенство: |
|||||||||
|
f (x) − A2 |
|
< е. Предел слева записывается так: |
lim |
f (x) = f (x0 + 0) (рис 6). |
|||||||||
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
x→ x0 +0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
Пределы функции слева и справа называются односторонними |
|||||||||||||
пределами. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
Рисунок 6. Односторонние пределы функции y = f (x) .
13
Замечание 1. |
Если |
|
f (x) имеет в точке |
x0 , предел равный А, то |
|||||||
существуют f (x0 + 0) и f (x0 − 0) и справедливо равенство: |
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
f (x0 + 0) = f (x0 − 0) = A . |
|
|
|
|
||||
Замечание 2. |
Если |
|
f (x) имеет в точке x0 |
правый f (x0 + 0) |
и левый |
||||||
f (x0 − 0) пределы, |
равные между собой, то в точке x0 функция f (x) имеет |
||||||||||
предел, равный числу: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
A = f (x0 + 0) = f (x0 − 0) . |
|
|
|
|
||||
Замечание 3. |
Если |
|
f (x) имеет в точке x0 |
правый f (x0 + 0) |
и левый |
||||||
f (x0 − 0) пределы, |
но они не равны между собой, |
то в точке x0 |
функция |
||||||||
f (x) не имеет предела. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Число A называется пределом функции |
f (x) |
при x → ∞ , |
если для |
||||||||
любого малого числа ε > 0 существует такое большое число M = M (е) > 0 |
|||||||||||
такое, что для |
любого x , удовлетворяющего неравенству |
|
x |
|
> M , |
||||||
|
|
||||||||||
выполняется неравенство |
|
f (x) − A |
|
< ε . Записывают lim f (x) = A . |
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
x→∞ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
Рисунок 7. Предел функции y = f (x) |
при x → ∞ . |
|
||
Функция f (x) |
называется бесконечно малой при x → x0 |
(б.м.), если |
||
предел f (x) при x → x0 равен нулю: lim |
f (x) = 0 . |
|
||
|
x |
→ x0 |
|
|
Функция f (x) |
называется бесконечно большой при x → x0 (б.б.), если |
|||
для любого сколь угодно большого числа M > 0 существует малое число |
||||
д = д(е) > 0 такое, |
что для любого |
x , |
удовлетворяющего |
неравенству |
14
0 < |
|
x − x0 |
|
< д, |
выполняется |
неравенство |
|
f (x) |
|
> M . |
Записывают |
|
|
|
|
lim f (x) = ∞ .
x→x0
Основные свойства бесконечно малых функций
10. Алгебраическая сумма конечного числа бесконечно малых функций
в точке x0 есть бесконечно малая функция в этой точке x0 .
20. Произведение конечного числа бесконечно малых функций в точке
x0 есть бесконечно малая функция в точке x0 .
30. Произведение бесконечно малой функции в точке x0 на
ограниченную функцию в некоторой окрестности точки x0 есть бесконечно малая функция в точке x0 .
40. Произведение постоянной на бесконечно малую функцию в точке
x0 есть бесконечно малая функция в точке x0 .
Теорема (о связи между бесконечно малой функцией в точке x0 и
бесконечно большой функцией в точке x0 ). Если функция |
f (x) является |
|||
бесконечно большой в точке x0 , то функция |
1 |
является бесконечно |
||
f (x) |
||||
|
|
|
||
малой в точке x0 . (Верно и обратное утверждение). |
|
|
||
2.4 Основные теоремы о пределах |
|
|
||
10. Если существуют конечные пределы двух функций |
f (x) и g(x) в |
|||
точке x0 , то существует конечный предел суммы (разности) этих функций в
точке x0 , равный сумме (разности) пределов этих функций. |
|
||
lim [ f (x) + g(x)]= lim |
f (x) + lim g(x) . |
|
|
x→ x0 |
x→ x0 |
x→ x0 |
|
20. Функция может имеет только один предел при x → x . |
|
||
|
|
0 |
|
30. Если существуют конечные пределы двух функций f (x) |
и g(x) в |
||
точке x0 , то существует |
предел произведения этих функций в |
точке x0 , |
|
равный произведению пределов этих функций. |
|
||
|
15 |
|
|
lim ( f (x) × g(x)) = |
lim |
f (x) × lim g(x) . |
x→ x0 |
x→ x0 |
x→ x0 |
40. Постоянный множитель можно выносить за знак предела.
lim (c × f (x)) = c × |
lim f (x) , где C = const . |
x→ x0 |
x→ x0 |
50. Предел степени с натуральным показателем равен той же степени
предела.
lim ( f (x)) |
n |
|
n |
|
|
= lim |
f (x) , где n N . |
||
x→ x0 |
|
x→ x0 |
|
|
60. Предел показательно-степенной функции равен пределу основания, |
||||
возведенного в степень предела степени. |
|
|||
|
|
|
lim g ( x) |
|
lim (f (x)g ( x) )= lim f (x) x→x0 |
. |
|||
x→ x0 |
|
x |
→ x0 |
|
70. Если существуют конечные пределы двух функций f (x) и g(x) , |
||||
причем lim g(x) ¹ 0 , то существует предел частного этих функций |
f (x) |
в |
||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||
x→ x0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
g(x) |
|
точке x0 , равный частному пределов этих функций. |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
f (x) |
|
lim f (x) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
lim |
= |
x→x0 |
|
, при lim g(x) ¹ 0 . |
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
x→x0 |
g(x) lim |
g(x) |
x→ x0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
x |
→x0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Первый замечательный предел: lim |
sin x |
=1. |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
x→0 |
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
x |
1 |
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
Второй замечательный |
предел: |
lim 1+ |
|
|
= lim(1+ x) |
|
= e , где |
|||||||||||
|
x |
|||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x→∞ |
x |
x→0 |
|
|
|
|
|
||
e = 2,7182818... |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Пример 1. Вычислить предел функции lim (x2 - 7x + 5). |
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x→1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Решение. |
Подставим |
предельное |
значение |
x = 1 |
в |
функцию |
||||||||||||
f (x) = x2 − 7x + 5 , |
получим |
|
f (1) = (1)2 - 7 ×1 + 5 = -1. |
Следовательно, |
||||||||||||||
lim (x2 - 7x + 5)= -1. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x →1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
16 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Пример 2. Вычислить предел функции |
lim |
|
x2 - 4 |
|
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
x + 3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x → 2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
Решение. |
|
Подставим |
предельное |
|
значение |
|
|
x = 2 |
в |
функцию |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
f (x) = |
x2 - 4 |
, |
|
получим |
f (2) = |
x2 - 4 |
= (2)2 - 4 = |
0 |
= 0 . |
|
|
Следовательно, |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
x + 3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x + 3 |
|
|
|
|
2 + 3 |
|
|
|
|
5 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
lim |
x2 |
- 4 |
= 0 . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
+ 3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
x → 2 x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
Пример 3. Вычислить предел функции |
lim |
|
|
|
|
|
|
x2 |
-1 |
|
|
. |
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x → −3 x2 + 6x + |
9 |
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
Решение. |
|
Подставим |
предельное |
|
значение |
|
x = −1 |
|
в |
функцию |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
f (x) = |
|
x2 -1 |
|
, получим |
f (- 3) = |
|
|
|
|
|
x2 -1 |
|
= |
|
|
|
|
|
|
|
(- 3)2 -1 |
|
= |
8 |
. |
||||||||||||||||||||||||
|
2 + 6x + |
|
|
x2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
x |
9 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
+ 6x + 9 |
|
(- 3)2 + 6 × (- 3) + 9 б.м. |
||||||||||||||||||||||||||||||||
По свойству бесконечно малых функций имеем, lim |
|
|
|
|
|
x2 -1 |
|
= ¥. |
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
→ −3 x2 + 6x + 9 |
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
Пример 4. Вычислить предел функции lim |
|
|
|
x + 3 |
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x → 0 |
|
x2 + 6x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
Решение. |
|
Подставим |
предельное |
|
значение |
|
|
x = 0 |
в |
функцию |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
f (x) = |
|
x + 3 |
|
, |
получим |
f (0) = |
|
x + 3 |
|
= |
|
0 + 3 |
|
= |
|
8 |
. |
|
По |
свойству |
|||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
|
x |
2 + 6x |
|
|
|
|
|
x |
2 + 6x |
(0)2 + 6 × 0 б.м. |
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
бесконечно малых функций имеем, lim |
|
x + 3 |
= ¥ . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x → |
0 x |
2 + 6x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
Пример 5. Вычислить предел функции |
lim |
|
|
|
|
7 |
|
|
|
|
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x → ∞ x + 10 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
|
Решение. |
|
Подставим |
предельное |
|
значение |
|
x = ∞ |
|
в |
функцию |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
f (x) = |
|
7 |
|
|
, получим f (¥) = |
7 |
|
|
|
= |
7 |
|
|
|
. По свойству бесконечно больших |
||||||||||||||||||||||||||||||||||
x |
+ 10 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x + 10 |
б.б. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
функций имеем, |
7 |
= 0 . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
lim |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
x → ∞ x +10 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
Пример 6. Вычислить предел функции |
lim |
|
|
x + 6 |
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x → ∞ |
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
17
Решение. |
Подставим |
|
предельное |
значение |
x = ∞ |
в |
функцию |
|||||||||||||||||||
f (x) = |
|
x + 6 |
, получим |
f (∞) = |
x + 6 |
= |
|
б.б. |
. По свойству бесконечно больших |
|||||||||||||||||
|
|
3 |
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
x + 6 |
|
3 |
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
функций имеем, |
lim |
|
= ∞ . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
x → ∞ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
Пример 7. Вычислить предел функции |
lim |
|
x2 |
− 9 |
. |
|
|
|||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x → −3 x2 + x − 6 |
|
|
|
|||||
Решение. |
Подставим |
|
предельное |
значение |
x = −3 |
в |
функцию |
|||||||||||||||||||
f (x) = |
|
x2 − 9 |
, получим |
f (− 3) = |
|
x2 − 9 |
|
= |
0 |
. Следовательно, x = −3 |
||||||||||||||||
|
2 |
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
x |
+ x − 6 |
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
+ x − 6 0 |
|
|
|
|
|
||||||||||
является корнем многочленов в числителе и в знаменателе. Разложим числитель и знаменатель на множители и сократим:
|
|
|
x2 − 9 |
0 |
|
(x − 3)(x + 3) |
|
|
|
x − 3 |
|
− 3 − 3 |
|
− 6 |
|
6 |
|
||||||||||||||
lim |
|
|
|
|
|
|
= |
|
= |
lim |
|
|
|
|
|
|
= |
lim |
|
|
|
= |
|
|
|
= |
|
= |
|
. |
|
|
|
2 |
+ x − 6 |
|
|
|
|
|
|
|
|
− 2 |
− 3 − 2 |
− 5 |
5 |
||||||||||||||||
x → −3 x |
|
0 |
|
x → −3 (x − 2)(x + 3) |
|
x → −3 x |
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
Пример 8. Вычислить предел функции |
lim |
|
x − 1 |
. |
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x → ∞ 5x + 6 |
|
|
|
|
|
|||||||
|
Решение. |
Подставим |
предельное |
|
значение |
|
x = ∞ |
|
в |
функцию |
|||||||||||||||||||||
f (x) = |
|
x − 1 |
, получим |
f (∞) = |
|
x − 1 |
= |
∞ . |
В числителе и |
в знаменателе |
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
|
5x + 6 |
|
|
|
|
|
|
5x + 6 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
∞ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
вынесем x за скобки и сократим:
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
x −1 |
|
= ∞ |
|
x 1− |
|
|
|
|
1− |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
lim |
|
= lim |
|
|
x |
= lim |
|
|
x |
= |
1 |
, т.к. по свойству бесконечно |
|||||||||||||||||
5x + 6 |
x 5 + |
|
|
5 + |
|
|
|
||||||||||||||||||||||
x→ ∞ |
|
|
x→ ∞ |
|
|
|
|
6 |
|
5 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
∞ |
|
|
6 x→ ∞ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
малых и бесконечно больших функций имеем |
const |
= б.м. , т.е. lim |
1 |
= 0 и |
|||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
б.б. |
|
|
x → ∞ x |
||||
lim |
|
6 |
= 0 . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
x → ∞ x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
Пример 9. Вычислить предел функции |
|
lim |
2x2 |
+ 1 |
|
. |
|
|
|||||||||||||||||||
|
|
|
|
6x − 1 |
|
|
|||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x → ∞ 5x3 + |
|
|
|
|||||||
18
|
|
|
Решение. |
Подставим |
|
|
|
|
предельное |
|
|
значение |
x = ∞ |
|
|
в |
|
функцию |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
f (x) = |
|
|
|
2x2 + 1 |
|
|
, |
получим |
|
|
|
|
f (∞) = |
|
|
|
|
|
|
2x2 + 1 |
|
|
|
= |
∞ . |
|
|
В |
|
|
числителе |
и в |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
5x3 + 6x -1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5x3 + 6x − 1 |
∞ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||
знаменателе вынесем x 2 |
за скобки и сократим: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
2 + |
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 + |
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
2x2 + 1 |
|
|
∞ |
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||
lim |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= |
|
= lim |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= lim |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= |
|
|
|
= 0 . |
||||||||||||||
|
|
|
|
|
3 |
+ 6x |
− 1 |
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
6 |
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
6 |
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
x → ∞ 5x |
|
|
|
|
∞ |
x → ∞ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x → ∞ |
5x + |
|
− |
|
|
1 |
|
|
|
б.б. |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
5x + |
|
|
|
|
− |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x2 |
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
Пример 10. Вычислить предел функции lim |
2x3 +1 |
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
→ ∞ 6x -1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
Решение. |
Подставим |
|
|
|
|
предельное |
|
|
значение |
x = ∞ |
|
|
в |
|
функцию |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
f (x) = |
2x3 |
+ 1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
f (∞) |
= |
|
2x3 + 1 |
= |
∞ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
, получим |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
. |
В числителе и в знаменателе |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
6x |
-1 |
|
|
|
6x |
− 1 |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
∞ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||
вынесем x за скобки и сократим: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
+ |
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x 2x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
2x3 + 1 |
= ∞ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2x |
|
+ x |
|
= |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||
lim |
|
|
= lim |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
= lim |
|
|
|
б.б. |
= ∞ . |
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
x → ∞ 6x − 1 |
∞ |
|
x→ ∞ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x → ∞ |
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
6 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x 6 |
|
− |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
6 − |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
Пример 11. Вычислить предел функции lim |
|
sin 9x |
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x→ 0 |
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
Решение. |
Подставим |
|
|
|
|
предельное |
|
|
значение |
x = 0 |
|
|
в |
|
функцию |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
f (x) = |
sin 9x |
получим f (0) = |
|
sin 9x |
= |
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
, |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
. |
Сведем данный предел к первому |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
замечательному пределу |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
sin 9x |
|
|
|
0 |
|
|
|
|
9 × sin 9x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
sin 9x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||
lim |
|
|
|
|
|
|
|
= |
|
|
= |
|
lim |
|
|
|
|
|
|
|
= 9 × lim |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= 9 ×1 |
= 9 . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
9 × x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||
x→ 0 |
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
0 |
|
|
x→ 0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x→ 0 9x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||
|
|
|
Пример 12. Вычислить предел функции lim |
|
tg5x |
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
→ 0 sin 9x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
19
Решение. Подставим |
предельное |
значение x = 0 |
в функцию |
||||||
|
tg5x |
tg5x |
0 |
|
|
sin 5x |
|||
f (x) = |
|
, получим f (0) = |
|
= |
|
. |
Представим tg5x = |
|
. Сведем |
|
sin 9x |
sin 9x |
0 |
|
|
cos5x |
|||
данный предел к первому замечательному пределу
|
tg5x |
|
0 |
|
|
sin 5x |
|
5x ×sin 5x ×9x |
|
lim |
|
= |
|
|
= lim |
|
= lim |
|
= |
|
|
|
|
||||||
x→ 0 sin 9x |
0 |
|
x → 0 cos 5x ×sin 9x |
x→ 0 9x × cos 5x ×5x ×sin 9x |
|
||||
= |
5 |
lim |
|
sin 5x ×9x |
|
|
= |
5 |
×1×1 = |
5 |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
9 x→ |
0 cos 5x ×5x ×sin 9x 9 |
|
9 |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
Т.к. lim |
|
sin 5x |
= 1, lim |
|
|
9x |
= 1, lim cos5x = 1. |
|
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
x→ 0 |
|
5x |
x→ 0 sin 9x |
|
x→0 |
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
Пример 13. Вычислить предел функции lim |
1 − cos 4x |
. |
|
|||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x→0 x sin 3x |
|
|||||
|
|
Решение. |
Подставим |
|
предельное значение |
x = 0 |
в функцию |
|||||||||||||||||
f (x) = |
1 − cos 4x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
f (0) = |
1 - cos 4x |
|
0 |
|
|||||||||
|
|
|
|
|
, |
получим |
|
|
|
|
= |
|
. |
Представим |
||||||||||
|
x sin 3x |
|
|
x sin 3x |
|
|||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
||||||||
cos 4x = 1 - sin 2 2x . |
Сведем |
данный |
предел к |
первому замечательному |
||||||||||
пределу |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 - cos 4x |
0 |
|
1- (1- sin2 2x) |
|
sin2 |
2x |
|
sin 2x ×sin 2x |
|
|||||
lim |
|
= |
|
|
= lim |
|
|
|
= lim |
|
|
= lim |
|
= |
|
|
|
x sin 3x |
|
|
x ×sin 3x |
||||||||
x→ 0 x sin 3x |
0 |
|
x→ 0 |
x→ 0 x sin 3x x→ 0 |
|
|||||||||
= lim |
2x ×sin 2x × 2x ×sin 2x ×3x |
= |
4 |
lim |
sin 2x ×sin 2x ×3x |
= |
4 |
×1×1 = |
4 |
. |
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
x→ 0 2x × x × 2x ×3x ×sin 3x |
|
3 x→ 0 |
2x × 2x ×sin 3x |
3 |
|
3 |
|
|
|||||||||||||||||||||
Т.к. lim |
sin 2x |
|
= 1, lim |
3x |
= 1. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
x→ 0 2x |
x→ 0 sin 3x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
Пример 14. Вычислить предел функции lim (1 − 4x) |
3 |
. |
|
||||||||||||||||||||||||||
x |
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x→0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Решение. |
Подставим |
|
предельное |
значение |
x = 0 в |
функцию |
|||||||||||||||||||||||
f (x) = (1 − 4x) |
3 |
, |
получим f (0) = (1 − 4x) |
3 |
|
= [1∞ ]. Сведем |
|
данный |
предел ко |
||||||||||||||||||||
x |
x |
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
второму замечательному пределу lim 1 + |
|
|
|
= e : |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x→ 0 |
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
20 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
