Гирсутизм

Гирсутизм – әйел адам денесінде және бетінде ерлік(андрогендік тип)бойынша түк өсуі.Сипатталады: жоғарғы ерін, иекасты, кеуде клеткасында,арқасында, ішінде түк өсуі.Осы г. Кезінде етеккір циклы бұзылысы, қан кету,бедеулік, анемия. Женіл дәрежесі гирсутизм емді қажет етпейді.Орташа дәрежелі г. Емі 6-12 айға дейін және г.себебін жою: аналық без ісігі н/се поликистозын, бүйрекүсті,гипофиз ісігін,Иценко-Кушинг синдромын).

Эпидемиологиясы:андроген тәуелде аймақтарда.яғни ерлердің жыныс гормонына-андрогенге жоғарғы сезімтал аймақтарда:бетте, кеудеде,емізікше айналасында, іште, санда дөрекі, пигментациялаған стерженді түк өседі.

Гирсутизмді/гипертрихоздан айырмашылығы: г.андроген тәуелді аймақтарда.

Этиологиясы:Г. Кезінде жіңішке, жұмсақ, пигментацияланбаған түктер –ұзын,қатты,пигментацияланған терминальды түктерге трансформацияланады.Себептері ішінде:гиперандрогения, отбасылық фактор, дәрілік заттың жағымсыз әсері, андрогендердің идипатылық артық өндірілуі.

• Гиперандрогения, н/се андрогендердің жоғары өндірілуі себептері:

Бездің функция бұзылысы: аналық без поликистозы синдромы, аналық без жаңа түзілістері, аналық без гиперкератозы,созылмалы ановуляция, гипоталамикалық аменорея.Бұл көрінеді:етеккір циклі бұзылысы, бедеулік, без гипертрофиясы.

• Бүйрекүсті безі қыртысының туа/жүре пайда болған гиперплазиясы,бүб ісігі. Г. Бүб-мен стероидты гормон өндірілуі (андроген) кезінде дамиды.

• Гипофизарлы функция бұзылысы: ИЦКуш, акромегалия, пролактинемия.Гипофиз зақымдалуы- бүб қатысуы-кортизол-андроген секрециясы жоғарылауы.

Отбасылық г. Кавказдарда,сирек-авропа нәсілі генетикалық /хромосомдық мутация салдарынан.

дәрілік заттың жағымсыз әсері: кортикостероиды (гидрокортизон, кортизол и др.), анаболические препараты, прогестины, андрогены, стрептомицин, ацетазоламид, интерферон, циклоспорин, карбамазепин

андрогендердің идипатылық артық өндірілуі:Бұл кезде тері рецепторымен шаш жуашығының рецепторының жоғарғы сезімталдығы.Гормональды ауытқу аздап, етеккір циклы аздапғрепродукция функциясы бұзылмаған.

Басқа себептері:физиологиялық жасы артуы эстрогендер/андроген(жүктілік, постменопауза)қатынасы ығысуы.90% жағдайда аналық без поликистозы/идиопатиялық себебі б.т

Классификациясы

нейроэндокринді: овариальды, бүб, питуитарлы гирсутизм;

дерматологиялық н/се конституционалды: отбасылық, идиопатиялық гирсутизм;

ятрогенді н/се экзогенді –дәріге тәуелді гирсутизм.

Ассоциирленуіне б-сты:

гирсутизм, гиперактивті полисебореялық комплекспен (акне,угри)

овуляция бұзылысымен Г.

Вирилизация белгісімен Г.

Патогенезі:

 Повышение концентрации андрогенов, особенно свободного тестостерона, в сыворотке крови

 Снижение содержания связывающего половые гормоны глобулина (СПГГ), приводящее к повышению концентрации свободного тестостерона в сыворотке крови

 Увеличение активности 5-а-редуктазы

 Повышенная чувствительность периферических тканей к андрогенам.

Клиникасы: андроген тәуелде аймақтарда.яғни ерлердің жыныс гормонына-андрогенге жоғарғы сезімтал аймақтарда:бетте, кеудеде,емізікше айналасында, іште, санда дөрекі, пигментациялаған стерженді түк өседі.

Басқа себептері:шаш пен тері майлылығы артуы,акне, алопеция,етккір циклы бұзылысы, аменорея,бедеулік.

Вирилизация көрінісі:( ер адам чертасы): б.е массасы өседі,дауысы жуандайды,самай түктенуі, жыныстық құштарлық артады,сүт безі өлшемі кішерейеді,ер типі бойынша май жиналуы.

-әйел жыныс мүшелері өзгереді: клитор үлкейеді,жыныс еріні кішірейеді, қынап бөліндісі аз

Гирсутизм көрінісін бағалау үшін: бет түктенуі по шкале от «0» до «+4», где «+1» – это наличие волос над верхней губой или на подбородке, а «+4» - хорошо развитая борода.

Шкала бойынша:

«гормонального числа» (суммы баллов, характеризующей количественный и качественный рост волос на подбородке, верхней губе, грудной клетке и молочных железах, верхней и нижней части спины, верхней и нижней половине живота, плечах и бедрах);

«индифферентного числа» (суммы баллов, характеризующей количественный и качественный рост волос на предплечье и голени);

«гирсутного числа» (суммы «индифферентного» и «гормонального» чисел при норме - менее 12 баллов, в среднем 4,5-4,6 баллов).

Диагностика:

При сборе анамнеза у пациенток с гирсутизмом необходимо выяснить следующие факторы:

1.Лабораториялық тест:қан сарысуындағы гормондарды

жалпы тестостерона (при содержании тестостерона 200 нг% - опухолевое поражение яичников);

дегидроэпиандростерона сульфат (ДЭА-С) - показателя активности секреторной функции надпочечников (при концентрации ДЭА-С > 700 нг%, уменьшающегося при приеме дексаметазона, подозревают гиперплазию надпочечников; повышенный уровень ДЭА-С заставляет думать об опухолевых процессах в надпочечниках);

андростендиона (повышение концентрации андростендиона наблюдается при патологии яичников);

17-гидроксипрогестерона - промежуточного метаболита стероидных гормонов надпочечников (повышается при врожденных формах гиперплазии надпочечников);

кортизола (концентрация повышается при синдроме Иценко-Кушинга);

гонадотропинов (концентрация ЛГ увеличивается по отношению к ФСГ при поликистозе яичников).

Для выяснения причин гирсутизма проводится консультация гинеколога, УЗИ надпочечников и яичников, КТ, МРТ надпочечников и других органов, МРТ головного мозга. Для исключения опухолевых процессов в яичниках выполняется диагностическая лапароскопия.

Емі: жеңіл –емді қажет етпейді. Біріншілік этиологиялық факторды жою(БҮБ,гипофиз, аналық без ісігін алып тастау,дәріні алып тастау,гипотиреоз,Иценко-кушинг,акромегалия емі)

Андроген-секрециялайтын ісіктерді жоққа шығарғаннан кейін дәрілік емді тағайындау.Гиперандрогения себебібінен боладыго,антиандрогенді препараттар(тестостерон деңгейін төмендетіп,түк жуашықтың андрогеге сезімталдығын төмендету)

врожденной гиперплазии надпочечников - кортизол, преднизолон или дексаметазон.

Для подавления избыточного образования андрогенов при поликистозе яичников назначают пероральные контрацептивы, спиронлактон, кломифен. Цикл лечения гормональными препаратами занимает от 3 до 6 месяцев, иногда циклы приходится проводить неоднократно. Следует учитывать наличие серьезных противопоказаний к лечению антиандрогенами при беременности, а также то, что прием данных препаратов предотвращает появление новых волос, однако не сокращает уже имеющиеся. При гирсутизме, сопровождающемся избыточным весом, пациенткам рекомендуется соблюдение диеты с пониженным содержанием углеводов.

Косметологические методы: осветление, выщипывание, бритье, биоэпиляцию воском или специальными кремами, эпиляцию и т. д. Умеренно выраженные проявления гирсутизма маскируются обесцвечиванием волос перекисью водорода. Постоянное выщипывание и бритье волос может вызвать образование рубцов или кожные инфекции. Наиболее действенным методом избавления от волос при гирсутизме является фотоэпиляция или лазерная эпиляция, разрушающие волосяной фолликул и останавливающие рост новых волос.