- •Қазақстан республикасының білім және ғылым министрлігі м.Әуезов атындағы оңтүстік қазақстан мемлекеттік университеті
- •Зертханалық практикум
- •Оқу құралы
- •Мазмұны
- •«Процестер және аппараты» курсы жалпы инженерлiк дайындауда қорытындылаушы, ал арнаулы (инженерлiк) дайындық бағытында негiз қалаушы пән болып табылады.
- •Зертханалық жұмыс № 1
- •Құбырдың гидравликалық кедергісін анықтау
- •1.1. Теориялық бөлім
- •Жергілікті кедергілерді анықтау
- •Қондырғыны сипаттау
- •1.3. Тәжірибеден алынған мәліметтерді өңдеу
- •1.4. Есептеуді жүргізу тәртібі
- •1.5. Бақылау сұрақтары
- •Зертханалық жұмыс № 2 сұйықтың қозғалыс режимін анықтау
- •2.1. Теориялық бөлім
- •2.2. Қондырғының сипаттамасы
- •2.3. Тәжірибені жүргізу тәсілі
- •2.4. Тәжірибеден алынған мәліметтерді өңдеу
- •2.5. Бақылау сұрақтары
- •Зерханалық жұмыс № 3 Қатты заттар бөлшектерін қабатының жалған сұйылу гидравликасын зерттеу
- •3.1. Теориялық бөлім
- •3.2. Қондырғының сипаттамасы
- •3.3. Тәжірибені жүргізу тәсілі
- •3.4. Тәжірибелік мәліметтерді өңдеу
- •3.5. Бақылау сұрақтары
- •Зертханалық жұмыс № 4 Араластыруға жұмсалған энергияны анықтау
- •4.1. Теориялық бөлім
- •4.2. Қондырғыны сипаттау
- •4.3. Жұмысты жүргізу әдісі
- •4.4. Тәжірибелік мәліметтерді өңдеу
- •5.2. Қондырғыны сипаттау
- •5.3. Жұмысты жүргізу реті
- •5.4. Тәжірибеден алынған мәліметтерді талдау
- •5.5. Бақылау сұрақтары
- •Зертханалық жұмыс № 6 Сүзу процесінің турақтыларын анықтау.
- •6.1 Теориялық бөлім
- •6.2. Қондырғының сипаттамасы
- •6.1. Қондырғының сипаттамасы
- •6.4. Тәжірибе мәліметтерш өңдеу
- •7.2.Қондырғының сипаттамасы
- •7.3. Тәжірибені жүргізу жұмыстары
- •7.4.Обработка опытных данных
- •7.5. Бақылау сұрақтары
- •Зертханалық жұмыс № 8 жылу алмастырғыштың «түтік ішінде түтік» үлгісінің жылу өту коэффициентін анықтау.
- •8.1. Теориялық бөлім
- •8.2. Қондырғының сипаттамасы және жұмыс жүргізу методикасы.
- •8.3. Қондырғының жұмысы.
- •Қондырғыны жұмысқа қосу.
- •8.4. Тәжірибеден алынған деректерді өңдеу.
- •8. 5 Бақылау сұрақтары.
- •Зертханалық жұмыс № 9 Қондырылған колоннаның (бағананың) гидравликалық кедергісін зерттеу.
- •9.1. Теориялық бөлім
- •9.2. Қондырғыны сипаттау.
- •9.3. Тәжірибені жүргізу жұмысы
- •9.4. Тәжірибеден алынған деректерді өңдеу
- •9.5. Бақылау сұрақтары
- •Зертханалық жұмыс № 10 радиациялық кептіру процесін зерттеу
- •10.1. Теориялық бөлім
- •Кептірудің тепе-теңдігі
- •Ылғалдың материалмен байланыс түрлері
- •Материалдың ылғалдылығы
- •Кептіру кинетикасы
- •10.2. Қондырманың сипаттамасы
- •10.3. Тәжірибені жүргізу тәсілі
- •10.4. Тәжірибеден алынған деректерді өңдеу
- •10.5. Бақылау сұрақтары:
- •Зертханалық жұмыс № 11 Сұйықтарды жай айдау
- •11.1. Теориялық бөлім
- •11.2. Қондырғының сипаттамасы
- •11.3. Тәжірибе жүргізу тәртібі
- •11.4. Тәжірибеден алынған мәліметтерді өңдеу
- •11.5. Бақылау сұрақтары
- •Зертханалық жұмыс № 12 Қысымдағы жазық бетті сүзгіні сынау
- •12.1. Теориялық бөлім.
- •13.2. Қондырғының сипаттамасы
- •12.4. Тәжірибе мәліметтерін қорытындылау
- •12.5. Бақылау сұрақтары
- •Зертханал ық жұмыс № 13 Циклонда газды шаңнан тазалау
- •13.1. Теориялық бөлім
- •13.2. Зертханалық қондырғының сипаттамасы
- •13.3. Жұмысты жүргізу тәсілі
- •13.4. Алынған мәліметтерді өңдеу
- •Қабылданған белгілеулер:
- •13.5. Бақылау сұрақтары
- •Зертханалық жұмыс № 14 Жалған сұйылу және пневмотасымалдаудағы екі фазалы ағын гидродинамикасының негіздері
- •14.1. Теориялық бөлім
- •Қабаттың гидравликалық кедергісі
- •Жалған сұйылу жылдамдығы
- •Ұшырып әкету (еркін қозғалыс) жылдамдығы.
- •Пневмотасымалдау (Пневмотранспорт)
- •14.2. Зертханалық қондырғының сипаттамасы
- •14.3. Тәжірибені орындау тәсілі
- •14.4. Тәжірибелік мәліметтерді өңдеу
- •14.6. Бақылау сұрақтары
- •Зертханалық жұмыс № 15 Сұйық ортада араластыру процестерін зерттеу
- •15.1. Теориялық бөлім
- •Арасаластыруға жұмсалған қуаттың шығыны
- •Араластырғыштары бар аппараттардағы жылдамдық өрісі.
- •15.2. Зертханалық қондырғының сипаттамасы
- •15.3. Зертханалық жұмысты орындау тәртібі
- •15.4. Сұйықтың еркін пішінді бетін зерттегендегі зертханалық жұмысты орындау тәртібі
- •Зертханалық қондырғының сипаттамасы
- •16.3. Зерттеуді жүргізу әдістемесі және тәжірибе нәтижелерін өңдеу.
- •16.5. Бақылау сұрақтары
Зертханалық қондырғының сипаттамасы
Зертханалық қондырғының ықшам кескіні 1 суретте көрсетілген. қондырғы негізгі тұндыру аппаратынан 1, екі көмекші сыйымдылықтардан II және III, насостан Н тұрады.
Алғашқы суспензия тегеурін сыйымдылықтан II құбыр арқылы тұндырғышқа беріледі. Суспензия мөлшері К1 кранымен реттеледі. Сонан соң суспензия тұндырғыштың орталық құбыры арқылы өтіп, салмақ күші әсерінен екіге бөлінеді: тазаланған суспензия және тұнба. Тазаланған тұнба аспалы қалқа арқылы сақиналы сыйымдылыққа жиналып, құбыр 2 арқылы III сыйымдылыққа беріледі. Тұнба К2 кран арқылы III сыйымдылыққа түседі. Өндірістік жағдайда тұнба сүзгілерге беріледі. Зертханалық жағдайда тазаланған суспензия және тұнба қайта араластырылып, алғашқы суспензия дайындалады және ол насос Н арқылы тегеурін сыйымдылыққа II беріледі. Қондырғыны электрқозғалтқышты басқару түймесі іске қосылады.
16.3. Зерттеуді жүргізу әдістемесі және тәжірибе нәтижелерін өңдеу.
1 - Оқытушыдан тапсырма алу: тұндыру арқылы суспензиядан бөлініп алынатын тұндырылатын бөлшектердің диаметрін d белгілеу.
2 - Диаметрі d, бөлшектердің тұну жылдамдығын анықтау. Ол үшін Архимед ұқсастың санын Аr (16.3) өрнектен, ұқсастың санын Rе (16.2) өрнектен анықтаймыз. Сонан кейін (16.4) өрнектен бөлшектің тұну жылдамдығы анықталады ωт.
3 - Бөлшектің тұну жылдамдығын Ly = f(Аr), тәуелділігі бойынша қайта есептеу. Ол үшін Аr /2 .сур. 3.1/, ұқсастың саны бойынша графиктен Ly ұқсастық саны анықталады. Сонан кейін (16.4) өрнектен ωт есептелінеді.
4 - Есептеуге 3) және 4) бекеттерде есептелген тұну жылдамдығының ωт ең кіші мәні қолданылады. Тұндырғыштың диаметрі D, орталық құбыр диаметрі dі белгілі. Осы өлшемдер бойынша бөлшектердің сығылыса тұнуына сәйкес суспензияның шығынын V анықтау:
(16.10)
5 - Өлшегіш цилиндрмен екі нүктеден сынама алу:К1 (исходная смесь) краннан кейін (алғашқы суспензия) және 2 құбырдан (тазаланған суспензия).
6 - Алғашқы және тазаланған суспензиялардағы қатты бөлшектердің концентрацияларын анықтау. Қатты бөлшектердің концентрацияларын анықтау үшін белгі қағаз салмақтың әдіс қолданылады. Қағаз сүзгіні ылғалдап аналитикалық таразыда салмағын өлшейді Сынаманың бір бөлігі Бюхнер колбасының көмегімен сүзіледі. Алынған тұнба массасы қағаз сүзгімен бірге қайта таразыда өлшенеді.
7 - Қатты бөлшектердің концентрациясы мына теңдеумен анықталады:
(16.11)
Мұнда : m1 – ылғалданған қағаз сүзгінің массасы, м2 .
m2- тұнабасы бар қағаз сүзгінің массасы, м2.
V – сүзгі арқылы өткен суспензияның көлемі, мл.
8 - Қатты бөлшектердің алғашқы суспензиядағы Сб және тазаланған суспензиядағы концентрациялары Сс бойынша тұндырғыштың берілген өлшемді бөлшектердің тұндыру тиімділігі анықталады:
(16.12)
9 - Нақты жағдайларда суспензиядағы бөлшектердің өлшемдері әр түрлі болуы мүмкін. Сүзгіде қалған бөлшектердің ішінде берілген өлшемді бөлшектерден де кіші бөлшектер бар. Сонымен қатар тұну тиімділігі суспензияның аппаратта бөлу уақытына тәуелді, сондықтан тұнуға жоғары қарай бағытталған сұйық орта жылдамдығының ықпалын ескеру керек. Ол үшін тәжірибені бөлшектердің кіші диаметрінде қайталау керек.
Қабылданған белгілеулер
D - тұндырғыштың диаметрі, м (D =0,5м) ;
dқ - тұндырғыштың орталық құбыр диаметрі, м (dқ=0,15м)
Е – тұндырғыштың тиімділігі;
g – 9.81 м2/с – еркін түсу үдеуі;
ωт – бөлшектердің тұну жылдамдығы, м/с;
V – тұндырғыштың өнімділі, м3/с;
d – бөлшектердің диаметрі, м ;
ρқ - бөлшектердің тығыздығы, кг/ м3 (ρқ=2200 кг/ м3)
ρс – сұйық ортаның тығыздығы, кг/ м3
μс - сұйық орта тұтқырлығының динамикалық коэффициенті, Па с;
Сб - суспензиядағы бөлшектердің бастапқы концентрациясы, кг/ см3 ;
Сс – тазаланған суспензиядағы бөлшектердің концентрациясы, кг/ см3 ;
Fт – тұндырғыш ауданы, м2.
