11.2. Қондырғының сипаттамасы
Концентрациясы xF (5:15) мольдік пайызға тең этил спирті мен судың қоспасы колбаға 2 құйылады да су моншасы 1 қайнағанға дейін қыздырылады. Сол кезде пайда болған бу мұздатқышта 4 конденсацияланып, ыдысқа 5 жиналады.
сур. 11.4. қондырғының схемасы.
1 – су моншасы, 2 – алғашқы қоспа үшін колба,
3 – термометр, 4 – мұздатқыш, 5 – қабылдағыш ыдыс.
11.3. Тәжірибе жүргізу тәртібі
Лаборанттан негізгі қоспаны, рефрактометрдің бөліктеу қисығын және осы бинарлы қоспаның (этил спирті- су) y* - x диаграммасын алады.
Қоспаның көлемін өлшеп, оның құрамын аяқтайды, ол үшін пипетканың қоспаның бірнеше тамшысын алып рефрактомертдің заттық шынысына орналастырады. Шкаланың сынау коэффициентінің мәнін есептеп рефрактометрдің бөліктеу қисығының сұйық қоспаның ұщқыш (ТҚ бойынша) компонентін анықтайды.
Қоспаны колбаға 2 құяды және қондырғыны (сур. 11.4) көрсетілгендей етіп құрастырады.
Включают подачу воды в холодильник 4 и нагрев водяной бани 1.
Қоспа қайнағаннан кейін термометрдің 3 көрсеткіші әрбір 5 минут сайын температура тұрақталғанға дейін мәнін жазу керек.
Дистилляттың бірінші тамшысы пайда болғаннан кейін 20 – 25 минут өткен соң су моншасын 1 қыздыруды тоқтатады. Дистиллят толық алынған кейін оның мөлшерін Р және оның орташа концентрациясын xPор анықтайды. Кубтағы қалдықтың көлемін және оның концентрациясын өлшеу керек.
Жұмыс орнын тәртіпке келтіру керек.
11.4. Тәжірибеден алынған мәліметтерді өңдеу
Тәжірибенің нәтижесін дистилляттың мөлшерін Р және оның орташа концентрациясын xPор есептегенде қолданылады. Материалды баланстың теңдіктері (11.6) және (11.7) бойынша есептелініп анықталған және эксперимент жүзінде табылған орташа концентарациясының xPор мәнін салыстыр.
Анықтамада берілген мәндерді пайдаланып этил спирт – су жүйесіне t – y* - x диагграмасын құру керек.
Табылған шектік құрамының мәндері бойынша ( xW және xF аралығында) = f(x) графигін тұрғызу керек.
Графикалық интегралдау арқылы F/W қатынас (11.5) теңдігімен есептелінеді.
Қоспаның және куб қалдығының мөлшерін есептегеннен кейін дистилляттың орташа концентрациясын анықтайды.
Жұмыстың нәтижелерін байқау хаттамасына жазу керек.
11.5. Бақылау сұрақтары
Қандай процесті жай айдау деп атайды?
Кубтық қалдық, дистиллят, флегма дегеніміз не?
Ағын бойынша жай айдау процесінің материалды балансы.
4. Компоненттердің Төмен қайнау (ТҚ) және Жоғары қайнау(ЖҚ) дегеніміз не?
Компоненттердің Төмен қайнау (ТҚ) кезіндегі жай аудау процесінің материалдық балансы.
Жай аудау процесі неге негізделген?
Кандай процесті Ректификация деп атаймыз?
Фазалық диаграмма дегеніміз не?
Тепе-теңдік диаграммасы дегеніміз не? Тепе-теңдік диаграммасының тұрғызылуы.
Дистилляттың құрамы және концентрациясының сызығын анықтау?
Жай айдау және ректификация процестерінің қолдану аймақтары.