- •Қазақстан республикасының білім және ғылым министрлігі м.Әуезов атындағы оңтүстік қазақстан мемлекеттік университеті
- •Зертханалық практикум
- •Оқу құралы
- •Мазмұны
- •«Процестер және аппараты» курсы жалпы инженерлiк дайындауда қорытындылаушы, ал арнаулы (инженерлiк) дайындық бағытында негiз қалаушы пән болып табылады.
- •Зертханалық жұмыс № 1
- •Құбырдың гидравликалық кедергісін анықтау
- •1.1. Теориялық бөлім
- •Жергілікті кедергілерді анықтау
- •Қондырғыны сипаттау
- •1.3. Тәжірибеден алынған мәліметтерді өңдеу
- •1.4. Есептеуді жүргізу тәртібі
- •1.5. Бақылау сұрақтары
- •Зертханалық жұмыс № 2 сұйықтың қозғалыс режимін анықтау
- •2.1. Теориялық бөлім
- •2.2. Қондырғының сипаттамасы
- •2.3. Тәжірибені жүргізу тәсілі
- •2.4. Тәжірибеден алынған мәліметтерді өңдеу
- •2.5. Бақылау сұрақтары
- •Зерханалық жұмыс № 3 Қатты заттар бөлшектерін қабатының жалған сұйылу гидравликасын зерттеу
- •3.1. Теориялық бөлім
- •3.2. Қондырғының сипаттамасы
- •3.3. Тәжірибені жүргізу тәсілі
- •3.4. Тәжірибелік мәліметтерді өңдеу
- •3.5. Бақылау сұрақтары
- •Зертханалық жұмыс № 4 Араластыруға жұмсалған энергияны анықтау
- •4.1. Теориялық бөлім
- •4.2. Қондырғыны сипаттау
- •4.3. Жұмысты жүргізу әдісі
- •4.4. Тәжірибелік мәліметтерді өңдеу
- •5.2. Қондырғыны сипаттау
- •5.3. Жұмысты жүргізу реті
- •5.4. Тәжірибеден алынған мәліметтерді талдау
- •5.5. Бақылау сұрақтары
- •Зертханалық жұмыс № 6 Сүзу процесінің турақтыларын анықтау.
- •6.1 Теориялық бөлім
- •6.2. Қондырғының сипаттамасы
- •6.1. Қондырғының сипаттамасы
- •6.4. Тәжірибе мәліметтерш өңдеу
- •7.2.Қондырғының сипаттамасы
- •7.3. Тәжірибені жүргізу жұмыстары
- •7.4.Обработка опытных данных
- •7.5. Бақылау сұрақтары
- •Зертханалық жұмыс № 8 жылу алмастырғыштың «түтік ішінде түтік» үлгісінің жылу өту коэффициентін анықтау.
- •8.1. Теориялық бөлім
- •8.2. Қондырғының сипаттамасы және жұмыс жүргізу методикасы.
- •8.3. Қондырғының жұмысы.
- •Қондырғыны жұмысқа қосу.
- •8.4. Тәжірибеден алынған деректерді өңдеу.
- •8. 5 Бақылау сұрақтары.
- •Зертханалық жұмыс № 9 Қондырылған колоннаның (бағананың) гидравликалық кедергісін зерттеу.
- •9.1. Теориялық бөлім
- •9.2. Қондырғыны сипаттау.
- •9.3. Тәжірибені жүргізу жұмысы
- •9.4. Тәжірибеден алынған деректерді өңдеу
- •9.5. Бақылау сұрақтары
- •Зертханалық жұмыс № 10 радиациялық кептіру процесін зерттеу
- •10.1. Теориялық бөлім
- •Кептірудің тепе-теңдігі
- •Ылғалдың материалмен байланыс түрлері
- •Материалдың ылғалдылығы
- •Кептіру кинетикасы
- •10.2. Қондырманың сипаттамасы
- •10.3. Тәжірибені жүргізу тәсілі
- •10.4. Тәжірибеден алынған деректерді өңдеу
- •10.5. Бақылау сұрақтары:
- •Зертханалық жұмыс № 11 Сұйықтарды жай айдау
- •11.1. Теориялық бөлім
- •11.2. Қондырғының сипаттамасы
- •11.3. Тәжірибе жүргізу тәртібі
- •11.4. Тәжірибеден алынған мәліметтерді өңдеу
- •11.5. Бақылау сұрақтары
- •Зертханалық жұмыс № 12 Қысымдағы жазық бетті сүзгіні сынау
- •12.1. Теориялық бөлім.
- •13.2. Қондырғының сипаттамасы
- •12.4. Тәжірибе мәліметтерін қорытындылау
- •12.5. Бақылау сұрақтары
- •Зертханал ық жұмыс № 13 Циклонда газды шаңнан тазалау
- •13.1. Теориялық бөлім
- •13.2. Зертханалық қондырғының сипаттамасы
- •13.3. Жұмысты жүргізу тәсілі
- •13.4. Алынған мәліметтерді өңдеу
- •Қабылданған белгілеулер:
- •13.5. Бақылау сұрақтары
- •Зертханалық жұмыс № 14 Жалған сұйылу және пневмотасымалдаудағы екі фазалы ағын гидродинамикасының негіздері
- •14.1. Теориялық бөлім
- •Қабаттың гидравликалық кедергісі
- •Жалған сұйылу жылдамдығы
- •Ұшырып әкету (еркін қозғалыс) жылдамдығы.
- •Пневмотасымалдау (Пневмотранспорт)
- •14.2. Зертханалық қондырғының сипаттамасы
- •14.3. Тәжірибені орындау тәсілі
- •14.4. Тәжірибелік мәліметтерді өңдеу
- •14.6. Бақылау сұрақтары
- •Зертханалық жұмыс № 15 Сұйық ортада араластыру процестерін зерттеу
- •15.1. Теориялық бөлім
- •Арасаластыруға жұмсалған қуаттың шығыны
- •Араластырғыштары бар аппараттардағы жылдамдық өрісі.
- •15.2. Зертханалық қондырғының сипаттамасы
- •15.3. Зертханалық жұмысты орындау тәртібі
- •15.4. Сұйықтың еркін пішінді бетін зерттегендегі зертханалық жұмысты орындау тәртібі
- •Зертханалық қондырғының сипаттамасы
- •16.3. Зерттеуді жүргізу әдістемесі және тәжірибе нәтижелерін өңдеу.
- •16.5. Бақылау сұрақтары
14.2. Зертханалық қондырғының сипаттамасы
Жалған сұйылатын газ (ауа) (сур.14.4.) желдеткішпен 1 тасымалдау құбырының 2 төменгі жағына орнатылған таратушы тордың 6 астынан беріледі. Түйіршікті материал шанақтан 3 шнекті қорекктендіргіш 4 жәрдемімен құбырға бағытталып беріледі. Шнек тұрақты ток қозғалтқыш 5 жәрдемімен айналады. Кернеу реттегіш 9 және приборлар 10 жәрдемімен шнектің қажетті өнімділігі қамтамасыз етіледі. Пневмотасымалдау режимінде қондырғы жабық циклмен жұмыс істейді, ол үшін материалды газдан ажырататын инерциялық ажыратқыш 7 қолданады. Инерциялы ажыратқыштың жоғары жағы тесіктері бөлшектердің өлшемімен кіші тормен жабылған болады. Түйіршікті материал ажыратқыштан 7 шанаққа 3 құбыр 8 арқылы түседі.
Жалған сұйылу қабатының биіктігін деңгей көрсеткіші арқылы өлшейді. Қабаттың гидравликалық кедергісін және тасымалдау құбырының 2 биіктігі бойынша қысымдар айырмасы дифференциалдық манометрмен 12 өлшенеді. Ауа мөлшері шибері 11 жәрдемімен реттеледі. Ауаның мөлшерін өлшеу үшін Пито түтігі 16 қолданады.
Қондырғының негізгі параметрлері.
Желдеткіш:
Қоректендіргіш жетегінің қозғалтқышы (двигатель):
Түйіршікті материал: полистирол гранулалары d = 0,0025 м.
Тасымалдау құбырының диаметрі: D = 0,1 м.
Полистирол грануласының тығыздығы: ρқ = 1500кг/ м3
Жалған сұйылу аймағының биіктігі: Н1 = 0,5 м.
Жалған сұйылу аймағының биіктігі: Н2 = 1,5 м
14.3. Тәжірибені орындау тәсілі
Тәжірибе № I. Жұмысты бастаудан алдын қабаттың биіктігін көрсететін деңгей көрсеткіш 15 оқытушының берген биіктігіне қою керек және кернеу реттегішінің 9 шеткі сол жағдайында тұрғаның тексеру керек. Сосын электр қозғалтқышты 5 токқа қосып, реттегіш 9 жәрдемімен шнектің айналу санының біртіндеп көбеюін және түйіршікті материалдың құбырға 2 түсуін қамтамасыз етеді. Түйіршікті бөлшектердің биіктігінің деңгей көрсеткішіндегі 15 оқытушының берген биіктігімен бірдей болғанда электр қозғалтқышты 5 тоқтатып, кернеу реттегішті 9 бастапқы қалпына қайта қояды.
Қабаттағы бөлшектің массасын Мқ анықтайды. Мқ анықтау үшін, берілген биіктіктегі Нс сыйымдылығы 1л, ал диаметрі транспортты құбырдың диаметріне тең болатын өлшеуіш ыдыс қолданады. Ыдысты түршікті материалмен толтырғанға дейінгі және кейінгі шамасы өлшенеді. Мс өлшеуіштегі бөлшектің массасын өлшеміне қарай анықтайды . Осыдан,
Қабаттағы бөлшектің массасын анықтап болған соң, вентиль 13 жабылып, вентиль 14 ашылады да, манометр 12 жалған сұйылу аймағына қосылады. Шибер 11 жабық күйінде желдеткіш 1 жұмысқа қосылады.
Жұмыстың осы бөлігінің мақсатына байланысты, бөлшектер қабатынан өтетін ауаның мөлшері шибердің 11 біртіндеп ашылуы арқылы біртіндеп ашылуы арқылы біртіндеп көбейтіледі. Шибердің 11 әрбір жағдайына сәйкес ауаның мөлшері дифманометр 17, қабаттың гидравликалық кедергісі дифманометр 12, ал қабаттың биіктігі деңгей көрсеткіші 15 арқылы өлшенеді. Әсіресе р = f(w) байланысындағы В нүктесіне (жалған сұйылудың басталуы) және С нүктесіне (ұшырып әкету) жақын аралық ұқыптылықпен зерттелуі керек. Өлшенген шамалардың мәнін 14.1. кестесіне енгізу керек.
Тәжірибе № 2. Жұмысты дайындау этапының құрамына кіретіндер :
1 – түйіршікті материалды жалған сұйылу зонасынын аймағынан алып кету. Ол үшін газды ағынның жылдамдығын бөлшектердің шарықтап ұшу жылдамдығынан 1,5 -2 есе көбейту;
2 – манометрді 12 пневматикалық тасымалдау зонасына (аймағына) қосу. Ол үшін вентилді 14 жауып және вентилді 13 ашу керек;
3 - регулятор (реттегіш) 9 көмегімен шекті қоректенуші тетік (питатель) двигателіндегі берілген кернеуді реттеу. Кернеудің мөлшері пневматикалық көтергіштің түйіршікті материал бойынша алынған өнімділігін анықтайды. Өнімділіктің тура (дәлме-дәл) мөлшері салмақтық әдіспен қоректенуші (питателді) іске қосқаннан кейін 3-5 мин өткен соң анықтайды. Бұл уақыт жүйенің жұмысы тұрақталу үшін қажет. Егер түйіршікті тасымалдау сипаты тұрақталған болса пневматикалық көтергіште материал жиналып қалмайды. Тасымалдау процесі тұрақталған жағдайда өлшеуіш сосудты (ыдысты) 8 кесілген жеріне тосып, ыдысты материал түйіршіктерімен толтырады. Салмақтың қосылуы және уақыттың мөлшері бойынша Gқатты (кг/с) анықтайды.
Егер тасымалдағыш құбырда материал жиналып қалса, онда газ ағынының жылдамдығын тасымалдау процесі тұрақталғанға дейін көбейту керек. Аталған әрекеттерді (операцияларды) орындап болған соң тәжірибенің негізгі бөлігіне өту керек. Бұл кез екі компонентті ағынның заңдылықтарын анықтау керек.
Критикалық нүктесін К (сур.14.3) тасымалдаушы агенттің жылдамдығын азайту әдісімен анықтайды. Бұл кезде жүйенің гидравликалық кедергісі алғашында минималды мәніне дейін кемиді. Кейіннен құбырдың қабырғасының айналасында тығыз фазаның пайда болуымен байланысты гидравликалық кедергі тез жоғарылайды. Газдың жылдамдығын поршенді режим пайда болғанға (пневматикалық көтергіш тұншығуға) дейін төмендетуді жүргізеді.
Осыдан кейін жүйені тұрақталған режимге қайтару керек. Ол үшін жоғарыда аталған режимдерге өту қажет, газдың шығынын жоғарылату керек. Тура және кері тәжірибе серияларындағы ауа шығындарының мәнін және оған сәйкес гидравликалық кедергілердің өлшемдерін 14.2 кестеге жазу керек.
Тәжірибелерді аяқтаған соң двигателді (қозғалтқыш) 5 және желдеткіш 1 жұмысын тоқтату керек. Шиберді 11, регуляторды (реттегіш) 9 алғашқы жағдайына келтіру керек.
