«Педагогика» пәнінің «Тәрбие теориясы» бөлімі бойынша педагогикалық жағдаяттар

Жағдаят-1. Бірнәрсеге ашулы 7 жасар ұлыңыз мектептен келе сала: «Құрысын мектеп! Мұғалімдердің бәрі әділетсіз!» деп күйіп-піседі. Сіздің іс-әрекетіңіз?

Жауап: Баламен жақсылап сөйлесу керек. Оған мұғалімдердің әділетсіз болмайтындығын түсіндіру қажет. Оған мұғалімнің қандай іс-әрекеттері ұнамайтындығын анықтап алып, мектептегі мұғаліммен, психологтармен бірлесіп жұмыс істеу арқылы күйзелістен шығаруға ықпал ету керек.

Жағдаят-2. Биыл сіздің балаңыздың сыныбында оқитындардың бәрінде ұялы телефон бар, тек сіздің балаңызда ғана ұялы телефон жоқ. Үйде балаңыз ұялы телефон алып бер деп мазаңызды алады. Сабаққа барғысы келмейді. Алып беруге жағдайыңыз көтермейді. Сіз не істейсіз?

Жауап: Балама өмірдегі ең басты нәрсе ұялы телефон емес екенін түсіндіремін. Мүмкіндік болған жағдайда шетінен азын-аулақ ақша жинап әперуге уәде беремін. Өзім де сөзімде тұрып,неғұрлым тезірек әперетін едім.

Жағдаят-3. Кез-келген отбасында айтылуы мүмкін немесе айтылып жүрген сөздерді баланың жанына тимейтіндей қылып қалай алмастыруға болады?

3.1Сенен ешқандай жақсылық шықпайды, нөлсің!

«Сенің де қолың өмірде бір нәрсеге жететініне сенгім келеді. Оқу озаты оқу екпіндісі боласың»-деп, үміт артуы керек.

3.2 Неге сен басқа балалардай емессің?

«Сенің де басқалардан өзгеше болуыңа құқың бар, сенің де қолыңнан келеді»-деп, сенім арту керек.

3.3 Неменеге ұсқынсыз болып кеткенсің, шашың дудыраған, үстің кір-кір.

«Үстіңді ретке келтір, шашыңды тара, киіміңді ауыстыр»- деп, баланың өзін жақсы сезінуіне көмектесу керек.

3.4 Тағы да осылай істесең , менен таяқ жейтін боласың.

«Біз саған қиыншылықты жеңуге көмектесеміз, екінші рет жаман қылық жасама».

3.5Сенің кесіріңнен өмірі жолымыз болмады.

«Үлкендердің өмір жолында болып жатқан ыңғайсыз жағдайларға сен кінәлі емессің. Сенің болашағың алда, үлкен ғалым боласың, жақсы дәрігер, білімді ұстаз болуды арманда» деп алмастыруға болады.

Міне, осындай біз көңіл аудара бермейтін қарапайым нәрсенің өзі немесе ойланбай айтылған ұрыс сөз де баланың жанын ауыртуы мүмкін, өмір сүру ағынын өзгертуі де ғажап емес.

Жағдаят-4. Сіз асханада балаларды тамақтандырып болып, сапқа тұрғызып бола бергеніңіз сол еді бір оқушыңыз Айжанға «сен күнде тегін тамақ ішесің, жағдайын жоқ бейшарасын! Ал,мамам маған күнде тамақ іш деп 200 теңге, папам - 200теңге береді» - деп мақтанып тұр. Ал, Айжан болса мұңайып қалды. Сіздің әрекетіңіз?

А) Ол оқушыға отбасында оның жалғыз бала екенін, ал Айжанның отбасында 5 бала екенін түсіндіремін. .

В) Үнсіз қаламын.

С) Ата-анасымен сөйлесемін.

D) Айжаннан кешірім сұратамын.

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Жағдаят-5. Екінші тоқсанның басында мұғалім оқушылардың орнын ауыстырып отырғызуда. Сол кезде бүкіл сыныптың көзінше Айдар Жайнаның қасында отырғысы келмейтіндігін айтты. Мұғалім осы жағдайдан қалай шығу керек?

Жауабы: Оқушымен сабақтан кейін сөйлесу керек: Айдар , сен бұл жолы дұрыс жасамадың. Сен Жайнаны сыныптың алдында ыңғайсыз жағдайға қалдырдың. Одан да кіммен отырғың келгенін маған жай ғана айтуың керек еді ... .

Жағдаят-6. Сыныпқа жаңадан оқушы қыз келді. Бірақ оның білім деңгейі төмен болатын. Мұғалім онымен сабақтан кейін де, сабақ үстінде де жұмыс жасайды, бірақ ешқандай нәтиже жоқ. Мұғалімнің шыдамы таусылып оған ұрсады, ұрады. Сынып көзінше «Сен топассың, салақсың» деген сөздер айтады. Сынып оқушылары да оны менсінбейді, сөйлеспейді. Оқушы енді сабаққа келуді де доғарды. Осы жағдайда мұғалімнің іс-әрекеті дұрыс па?

Жауабы: Мұғалім бүкіл сыныптың алдында оқушыны ондай сөздер айтып балағаттамауы керек еді. Ол оның сынып алдындағы беделін түсіреді, әрі сабаққа деген ынтасын төмендетеді. Оқушының өмірге деген көзқарасын бұзады.

Жағдаят-7. Оқушылар асханаға тамақтануға келді. Барлығының алдында тамақтары, шайлары түгел. Тамақтанып болған соң, қолдарындағы беторамалдарымен қолдарын сүртіп жатты. Тек Омардың беторамалы болмады.Сондықтан да ол қолын қасында отырған Айгүлдің үстіне сүрте салды. Бұған ыза болған Айгүл сол жерде жылап жіберді. Мұндай кездегі мұғалімнің іс-әрекеті қандай балмақ?

Жауабы: Омарға бұл жасаған қылығы оған жараспайтындығын, ол әдепсіздікке жататындығын айтып түсіндіру керек. Және де екінші рет беторамалын тастамай өзімен алып жүруін айтып, Айгүлден тез арада кешірім сұрату қажет.

Жағдаят-8. Сыныпқа жаңадан практикант қыз келді. Мұғалім практикант кызға үйретудің орнына, тек жұмсайтын болды. Сабақ уақтысында гүлдеріне су құйғызады, шаң сүрткізеді, өзінің жеке жұмыстарына жұмсайды. Бостан-босқа сынып оқушыларының көзінше ұрсып, болашақ мұғалімді ұялтады. Соның салдарынан сынып практикант қызды сыйламайтын да, тыңдамайтын да болды. Сендердің ойларыңша, мұғалімнің бұл әрекеті дұрыс па?

Жауабы: Менің ойымша, мұғалімнің бұл іс-әрекеті дұрыс емес. Практиканттар мектепке не үшін барады? Әрине үйрену үшін. Сондықтан да мұғалім жұмсай бермей, үйретуі қажет. Ал бос уақытысында мұғалімге көмектесуіне болады. Ал сыныптың көзінше ұрысуына, қателігі болса бетіне баса беруге де болмайды. Өйткені, сыныптың алдында абыройы қалмайды.

Жағдаят-9. Бір күні сыныптың оқушылары сізге досыңыздың сізді сыртыңыздан жамандағанын айтып келеді. Сіздің әрекетініз? Сол досыңыздың өзін жамандайсыз ба, жоқ әлде досыңызбен сөйлесесіз бе? Әлде түк болмағандай жүре бересіз бе?

Жауабы:

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Жағдаят-10. Бір партада бір қыз бен ер бала отырады. Олар үнемі ұрысып бір-бірін ұрып отырады қанша ұрыссаң да екеуі де ұрысқандарын қоймайды. Қалай ойлайсыз бұларға не істеуге болады, неліктен екеуі ұрса береді? Сіздің әрекетіңіз?

Жауабы:

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________