Жаңа технологияларды қолдануға дейін және қолданғаннан кейінгі эконоимкалық тиімділікті есептеу

Экономикалық тиімділікті арттыру үшін біз жаңа технологияларды қолдануымыз керек, соның ішінде: штангалы терең сорапты қондырғыларды жаңарту, қабатқа бу айдау, механикалық өңдеудің жаңа әдістерін қолдану тағы басқа іс-шаралар кіреді.

Мақсатымыз: берілген іс-шараны өткізуге кеткен өтемдердің барлық түріне калкуляция құру негізінде біршама жаңа жетіскен механикалық өңдеуді енгізгендегі жылдық экономикалық әсерді есептеу[8].

Қабатқа жылулық әсер еткен соң мұнай көлемін анықтаймыз. Ол үшін ұңғыманың дебиті қбатқа ыстық бу айдаған соң q₂=44 тонна/тәулік, жұмыс істейтін уақытын Т_э=1жыл белгілейміз. Әдісті енгізгенге дейін ұңғыма дебиті q₁=40 тонна/тәулік құраған. Ұңғыманың пайдалану коэфиценті К_Э=0,95.

Қабатқа жылутасығышты енгізгеннен кейінгі бір жыл бір ұңғымадан алынатын өнім көлемін мына формула арқылы есептейміз:

Q₂=q₂·T_э·K_э (3.1)

Q₂=44·365·0,95=15257 тонна/жыл

Осы уақыт ішінде қабатқ жылулық әсер етпегендегі дебит мынадай болар еді:

Q₁=40·365·0,95=13870 тонна/жыл

Өңдеуден кейінгі өнім көлемінің айырмашылығы келесі формула бойынша есептеледі:

∆Q=Q₂-Q₁ (3.2)

∆Q =15257 -13870 = 1387 тонна/жыл

Өнімнің өзіндік қүнының өзгеруі, жаңа техника және әртүрлі техникалық іс-шараларды енгізуден болуы мүмкін. Мұнай өндірудегі шығындардың деңгейі қосымша өндірілетін көлем тізімдеріне сәйкес өзгереді.

Еңбек ақы қоры шығындары

Еңбек ақы дегеніміз жұмысшының өндірісте жасаған еңбегіне алатын ақысы. Яғни, жалақы – еңбек құны. Жалақы – қызметкердің қоғамдық өндірісте жұмсаған еңбегінің саны мен сапасына сәйкес олардың жекелей тұтынуына келіп түсетін, қажетті өнімнің негізгі бөлігінің ақшалай көрінісі.

Негізгі еңбек ақысы бойынша шығындардың өзгеруін тек енгізілетін шаралар жұмысышылардың сапасына немесе олардың разрядының өсуіне немесе төмендеуіне әкеліп соғатын болған жағдайда ғана есептейді.

Қолданылған шаралар жұмысшылар санының өсуіне байланысты немесе қысқаруына әсер ететін жағдайда негізгі ақы шығындарды есепке алу жұмысы жүргізіледі.

ЕАҚ=ЕҚ_мин∙К_ауд∙К_терр∙К_қж∙12∙ЖС (3.3)

мұндағы: ЕҚ_мин — минималды еңбек ақы, 14952 теңге;

К_ауд— аудандық коэффициент, 1,1;

К_терр — территориялық коэффициент, 1,14;

К_қж — қосымша жалақы коэффициенті, 1,25;

12 — ай саны;

ЖС — жұмысшылар саны.

Бу-жылулық өндеу әдісін енгізбегендегі ЕАҚ:

Жұмысшылар саны 423 адам

ЕАҚ₁=14952*1,1*1,14*1,25*12*423= 118967531,76 теңге

Бу-жылулық өндеу әдісін енгізгендегі ЕАҚ:

Жұмысшылар саны 471 адам

ЕАҚ₂=14952*1,1*1,14*1,25*12*471= 132467393,52теңге

ҚР салық кодексіне сәйкес, еңбекақы қорынан мелекеттік бюджетке (әлеу.салық) 11% ставка бойынша төлемдер жасалады. Осылайша, әлеуметтік төлемді құрайды:

ӘТ = ЕАҚ∙0,11 (3.4)

ӘТ₁ = ЕАҚ₁∙0,11= 13086428,5тг.

ӘТ₂ = ЕАҚ₂∙0,11=14571413,3тг

Жалпы төлемдер қорын анықтаймыз:

ЖТҚ = ЕАҚ + ӘТ (3.5)

ЖТҚ₁ = ЕАҚ₁ + ӘТ₁ = 132053960,3 тг

ЖТҚ₁ = ЕАҚ₁ + ӘТ₁ = 147038806,8 тг