2.1 Ұңғыларды пайдалану тәсілдеріндегі көрсеткіштерінің сипаттамасы

Өзен кен орнында ұңғылар екі тәсілмен пайдаланылады: фонтанды және механикаландырылған.

Мұнай өндіруші ұңғылардың пайдалану жағдайын анықтаушы негізгі геологиялық барлау ерекшеліктері: бастапқы қабат қысымы мен қанығу қысымы арасындағы, қабаттың бастапқы температурасы мен мұнайдың парафинмен қанығу температурасы (парафиннің қату температурасы(+32ºС) және асфальтті-шайырлы заттардың (+45ºС-қа дейін)) арасындағы айтарлықтай айырмашылық.

Табиғи жағдайларда Өзен кен орнында ұңғыларды пайдалану кезінде парфиннің шөгуі және оның СКҚ-дың ішкі бетінде жиналуы 500-600 метр тереңдіктең басталады.

Бұл кезде газсыздандырылған мұнайдың қатуы 30ºС температурада жүреді, бұл әсіресе күз-қыс мезгілдерінде көптеген қиындықтар туындатады.

Механикаландырылған мұнай өндіру жабдықтарының жұмысына еркін газдың көп мөлшері үлкен әсерін тигізеді.

Өзен кенорындағы механикаландырылған тәсілдің ең көп таралған түрі штангалық тереңдік сораптық тәсілі.

Қазіргі кезде Өзен кенорынында тереңдік сорап тәсілімен пайдаланылатын ұңғыларда диаметрлері 44;45;56;57;68;70 мм НСН салынбайтын сораптар қолданылады. Диаметрлері 44;45;56;57 мм сораптар диаметрі 73 мм СКҚ-мен шамамен 1000-1400 м тереңдікте, ал диаметрлері 68;70 мм диаметрі 89 мм СКҚ-мен 850-900 м тереңдікке түсіріледі.

Штангалық тереңдік сораптардың жұмыстары парафиннің, күкіртсутектің, тұз шөгінділерінің және еркін газдың бар болуынан күрделенеді. Осы факторлардың жағымсыз әсерлерін болдырмау үшін толық шаралар кешенін қолданады: айдау режимін орнатудан бастап (жүріс ұзындығы және теңселу саны ) қорғаныс құрылғыларын қолдануға дейін . Фонтандық ұңғыларды пайдалану кезінде діріл кері әсерін тигізеді, ол фонтандау кезінде ұңғының мерзімінен бұрын тоқтауына , ұңғы түбінде құм тығындарының түзілуіне, өнімді қабаттың мерзімінен бұрын әртүрлі сулануы. Қазіргі кезде фонтандық тәсілмен ұңғылар қысқа мерзім (бұрғылаудан кейін 10-15 тәулік ) пайдаланылады, себебі бұл көбінесе аз дебитті қор.

Өзен кенорынның 13-18 қабаттарынан мұнай механизацияланған әдіспен өндіріледі (СШСҚ, ЭОТСҚ), мұнай өндіру көлемі бұл тәсілдерімен жалпы өндіруден 99 % құрайды. (9%-ЭОТСҚ, 90%-СШСҚ). Атқылау тәсілімен тек қана 1 % мұнай өндіріледі.

Талдау мерзіміне 1 ұңғының орта тәулік мұнайдың дебиті 8,3 тн/тәу, сұйықтың дебиті 47,8 м³/ тәу. Атқылау тәсілімен пайдаланатын 1 ұңғының орта тәулік мұнайдың дебиті 10,5 тн/тәу, сұйықтың дебиті 123,4 м³/ тәу., ЭОТСҚ- – 9,4 тн/тәу и 86,1 м³/тәу, ШГН – 8,2 тн/тәу и 43,9 м³/тәу сәйкесінше.

Өндіру қор ұңғымаларын қолдану коэффициенті кен орын бойынша 0,941, ал пайдалану коэффициенті – 0,966. 2.18 - кестеде қолдану және пайдалану коэффициентінің мәндері пайдалану объектісіжәне жалпы кенорны бойынша 2007 – 2009 жыл аралығы үшін келтірілген.

2.18 -кесте - 01.07.2009жылының мерзіміне пайдалану тәсілдері бойынша Өзен кенорының 13-18 қабаттарынана ұңғы дебиттерінің сипаттамасы

Горизонт	Пайдалану тәсілі
13	Атқылау	6,0	135,9		9,3	276	0,4		15,0
	Механизацияланған	8,6	45,6
	Соның ішінде:ЭОТСҚ	10,2	81,1		21,1	179	0,7		7,0
	СШСҚ	8,5	43,5		74,8	23	0,1		1,0
	Барлығы	8,6	46,1
14	Атқылау	18,6	124,1		14,2	144	2,5		15,0
	Механизацияланған	7,6	46,9
	Соның ішінде:ЭОТСҚ	9,2	85,2		29	180	0,2		10
	СШСҚ	7,5	43,7		61,2	213	0,1		2
	Барлығы	7,7	47,2
15	Атқылау	18,3	77,9		43,1	79	7,6		18
	Механизацияланған	8,8	49,5
	Соның ішінде:ЭОТСҚ	9,0	86,9		36,5	150	0,1		3
	СШСҚ	8,8	44,1		68,3	180	0,1		1
	Барлығы	8,8	49,6
16	Атқылау	11,1		35,3	14,9	25	0		0
	Механизацияланған	7,1		45,6
	Соның	6,8		92,6	22,1	198		0,9	8
	ішінде:ЭОТСҚ
	СШСҚ	7,2		38,3	32,7	142		0,2	2
	Барлығы	7,1		45,5
17	Атқылау	0		0
	Механизацияланған	8,5		53,6

2.18 - кестенің жалғасы

Горизонт	Пайдалану тәсілі
	Соның ішінде:ЭОТСҚ	12,0	96,3	33,2	185	0,8	3
	СШСҚ	7,9	46,2	46,1	124	0,7	3
	Барлығы	8,5	53,6
18	Атқылау	3,4	108,1	1	124
	Механизацияланған	8,6	40,4
	Соның ішінде:ЭОТСҚ	10,5	65,5	19,1	88	1,5	35
	СШСҚ	8,4	37,8	32,7	117	0,6	4
	Барлығы	8,5	41,9
Негізгі күмбез	Атқылау	10,5	123,4	43,1	276	0,4	15
	Механизацияланған	8,3	47,5
	Соның ішінде:ЭОТСҚ	9,4	86,1	36,5	198	0,1	3
	СШСҚ	8,2	43,9	74,8	230	0,1	1
	Барлығы	8,3	47,9
15солтүстік-батыс күмбез	Атқылау
	Механизацияланған	7,0	43,5
	Соның ішінде:ЭОТСҚ
	СШСҚ	7,0	43,5	24,3	90	0,5	9
	Барлығы	7,0	43,5
	Механизацияланған	2,2	24,5
	Соның ішінде:ЭОТСҚ
	СШСҚ	2,2	24,5	2,5	37	2	26
	Барлығы	2,2	24,5
17 парсумурун	Атқылау
	Механизацияланған	12,6	33,1
	Соныңішінде:ЭОТС
	СШСҚ	12,6	33,1	15,5	37	13,4	32
	Барлығы	12,6	33,1