Бақылау сұрақтары:

1. Бюджеттендіру деген не?

2. Бюджеттердің түрлері мен олардың сипаттамасы.

3. Сырғымалы және икемді бюджетттің арасында қандай айырмашылық бар?

4. Операциялық бюджеттің құрамы мен олардың сипаттамасы.

5. Қаржы бюджетінрің құрамы мен олардың сипаттамасы.

6. Негізгі материалдардың шығын бюджетін жасау тәртібі.

7. Икемді бюджет, оның маңызы мен оны жасау тәртібі.

8. Нормативтік шығындар, олардың маңызы.

9. Шығын нормаларының түрлері мен оның сипаттамасы.

Тестілер

1. Цехтың өзіндік құн (цех шығындарының) бюджеті қай бюдежттердің негізінде жасалады?

а) материалдардың бюджетінің;

ә) еңбек бюджетінің;

б) өндірістік үстеме шығыстардың бюджет сметасының;

в) алғашқы екі бюджеттің;

г) барлық үш бюджеттің.

2. Қай жеке бюджет бас (негізгі) бюджетті әзірлеу процесінде бастапқы нүкте болып табылады?

а) комерциялық шығыстар бюджеті;

ә) өндірістер бюджеті;

б) пайда мен залал жоспары;

в) сату бюджеті;

г) бірде-бір жауап дұрыс емес.

3. Сату бюджеті (өткізу бағдарламасы) қай жеке бюджеттің негізінде жасалады?

а) даяр өнімнің түпкілікті запасының бюджетінің;

ә) өндірістер бюджетінің;

б) өндірістер мен даяр өнімнің түпкілікті запасының бюджетінің;

в) ақша қаражаты бюджетінің;

г) бірде-бір жауап дұрыс емес.

4. Икемді бюджет жасалған кезде қай шығыстар жоспарланатын өнімнің көлеміне қайта есептеледі?

а) барлық өндірістік шығыстар;

ә) тұрақты өндірістік шығыстар;

б) өзгермелі өндірістік шығыстар;

в) негізгі материалдар мен жартылай фабрикаттардың құны ғана қайта есептеледі;

г) бірде-бір жауап дұрыс емес.

5. Икемді бюджет жасалған кезде тек тұрақты өндірістік шығыстар ғана қайта есептеле ме?

а) қайта есептеледі;

ә) қайта есептелмейді;

б) негізгі өндірістік қорлардың амортизациясынан басқа барлық тұрақты шығыстар қайта есептеледі;

в) барлық жауап дұрыс;

г) бірде-бір жауап дұрыс емес.

6. Сатып алу үшін қажетті материалдардың саны қай бюджеттің негізінде есептеледі?

а) жалпы өндірістік шығыстар бюджетінің;

ә) әкімшілік шығыстар бюджетінің;

б) коммерциялық шығыстар бюджетінің;

в) өндіріс бюджетінің;

г) бірде-бір жауап дұрыс емес.

6. Жедел бюджет дайындау процесінде дайындаудың ең соңғы сатысы не болып табылады?

а) негізгі құралдар бюджеті;

ә) пайда және залал жоспары;

б) болжамды бухгалтерлік баланс;

в) цехтың (өндірістік) өзіндік құн бюджеті;

г) бірде-бір жауап дұрыс емес.

Мазмұны

Кіріспе

I-бөлім. Өндірістік есепті ұйымдастырудың отандық практикасы.

1-тарау. Өндірістік есепті ұйымдастырудың негіздері.

1. Өндіріс түрлері мен өндіріске жұмсалатын шығындарды ұйымдастыруға олардың жасайтын ықпалы.

2. Өндірістік шығындарды жіктеу.

3. Өнімнің (жұмыстың, қызметтің) өндірістік өзіндік құнына кіретін шығындар.

4. Шығындары есептелетін объектілер және калькуляциялау объектілері.

5. Өндірістік шығындарды есептеудің жалпы схемасы.

Бақылау сұрақтары.

Тестілер.

2-тарау. Негізгі өндірістің шығындарын есептеу

1. Материалдық шығындарды есептеу.

2. Материалдардың өндірісте пайдаланылуын бақылауды ұйымдастыру.

3. Өндірістік жұмысшылардың жалақысы мен жалақыдан аударылатын аударым жөніндегі шығындарды есептеу.

4. Үстеме шығыстарды бөлу тәртібі.

5. Қосалқы өндірістердің шығындарын есептеу және бөлу.

6. Аяқталмаған өндірісті есептеу, түгендеу және бағалау.

7. Өндірістегі шығындардың жиынтық есебі.

8. Әкімшілік шығыстарды есептеу.

9. Өнім сату мен қызмет көрсету жөніндегі шығыстарды есептеу.

Бақылау сұрақтары.

Тестілер.

3-тарау. Өнім өндірісі мен өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау шығындарын есептеу әдістері.

1. Өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау мен оның түрлері.

2. Өзіндік құны калькуляцияланатын объектілер, калькуляциялық бірліктер.

3. Өнімнің өзіндік құны мен калькуляциялау шығындарын есептеу әдістері.

4. Өнімнің өзіндік құны мен калькуляциялау шығындарын есептеудің нормативтік әдісі.

5. Өнімнің өзіндік құны мен калькуляциялау шығындарын есептеудің қайта бөлістік әдісі.

6. . Өндірістегі шығындарды есептеу мен өнімнің өзіндік құнын калькуляциялаудың тапсырыстық әдісі.

7. Өнімнің өзіндік құны мен калькуляциялау шығындарын есептеудің жай әдісі.

8. Өнімнің өзіндік құнын есептеу тәсілдері.

9. Даяр өнімді есептеу.

Бақылау сұрақтары.

Тестілер

II бөлім. Нарықтық экономика елдерде өндірістік және басқарушылық есепті ұйымдастыру

4-тарау. Басқарушылық есеп туралы жалпы ұғым.

1. Басқарушылық әдіс, оның мәні, пәні мен әдісі.

2. Басқарушылық есептік ақпараттың сипаттамасы.

3. Басқарушылық есеп объектілері мен оның міндеттері. Бухгалтерлік және басқарушылық есептің «Эккаунтинг» жүйесінде алатын орны.

4. Басқарушылық есептің қағидалары.

5. Басқарушылық және қаржы есебінің салыстырмалы сипаттамасы.

6. Бақсарушылық есептің шешім қабылдауда атқаратын рөлі.

7. Басқарушылық есеп бухгалетрлерінің кәсіби этикасы.

8. Өндірістік есеп пен оның басқаруда атақаратын рөлі, басқарушылық есептің өндірістік есеппен байланысы.

Бақылау сұрақтары.

Тестілер.

5-тарау. Шығындарды басқарушылық есепте жіктеу.

1. «Шығындар» және «шығыстар» ұғымы.

2. Шығындарды жіктеу.

   1. Запастардың өзіндік құны мен алынған пайданы анықтау үшін шығындарды жіктеу.

   2. Шешім қабылдау мен жоспарлау үшін шығындарды жіктеу.

   3. Бақылау мен реттеуді жүзеге асыру үшін шығындарды жіктеу.

Бақылау сұрақтары.

Тестілер.

6-тарау. Өндірістік шығындарды есептеуді ұйымдастырудың ерекшеліктері.

1. Материалдық шығындарды есептеу.

2. Жұмыс күшіне жұмсалатын шығындарды есептеу.

3. Үстеме шығыстарды есептеу.

4. Өндірістік үстеме шығыстарды бөлу.

5. Үстеме шығыстарды бөлудің бірйыңғай ставкалары.

6. Үстеме шығыстарды бөлудің нормативтік ставкалары.

Бақылау сұрақтары.

Тестілер.

7-тарау. Өнім өндірісі мен өзіндік құнды калькуляциялау шығындарын есептеу әдістері.

7.1 Шығындарды есептеу мен өнімнің өзіндік құнын калькуляциялаудың процестік әдісі.

1. Нормативтіктен тыс кірістер.

2. Баламалы бірлік ұғымы.

3. Өнімнің өткен процестегі өзіндік құны.

4. Аяқталмаған өндірісті (жартылай фабрикаттарды) бағалау әдістері.

5. Баламалы шығару мен нормативтік ысырап.

6. Баламалы шығару мен нормативтіктен тыс ысырап.

1. Кешенді өндіріс өнімі мен қосалқы өнімнің шығыны және өзіндік құнының калькуляциясын есептеу.

2. Өнімнің өзіндік құнының шығыны мен калькуляциясын есептеудің тапсырыстық әдісі.

3. Шығындарды функциялар бойынша есептеу (АВС- әдіс).

4. «Стандарт-кост» жүйесі бойынша шығындарды есептеу және өзіндік құнды калькуляциялау.

5. «Директ-костинг» және өнімнің өзіндік құнын шығындарды толық бөліп және өзгермелі шығасылар бойынша калькуляциялау.

6. Маржиналдық кіріс, маржиналдық тәсілдемеде субъектінің операциялық пайдасын есептеу тәртібі.

7. Залалсыздықты талдау.

Бақылау сұрақтары.

Тестілер.

8-тарау. Бюджеттендіру.

1. Бюджеттер және бюджеттік цикл. Бюджеттердің түрлері.

2. Операциялық бюджет, оның құрамы, жасау тәртібі.

3. Икемді бюджеттер, оларды жасау тәртібі.

4. Нормативтік шығындар мен олардың мағыналары.

Бақылау сұрақтары.

Тестілер.

1 К. Друри. Введение в производственный и управленческий учет. – М.: ЮНИТИ, 1998. С.25.

2 Ч.Т. Хорнгрен, Дж. Фостер. Бухгалтерский учет: управленческий аспект. – М:. Финансы и статистика. 1995. – С.8.

3 Большой бухгалтерский словарь. – М.: Институт новой экономики, 1999. – 558с.

50