- •Өндірістік есепті ұйымдастыру негіздері.
- •1.1. Өндірістің түрлері және олардың өндіріс шығындарының есебін ұйымдастыруға жасайтын ықпалы.
- •1.2. Өндірістік шығындарды жіктеу
- •1.1. Өндірістік шығындарды жіктеу
- •1.2. Шығындарды экономикалық элементтер мен калькуляция баптары бойынша топтастыру
- •1.3. Өнімнің (жұмыстардың, қызметтердің) өндірістік өзіндік құнына кіретін шығындар
- •1.4. Шығыны есептелетін объектілер және калькуляцияланатын объектілер
- •1.5.Өндірістік шығындардың есебінің жалпы схемасы.
- •1. Тағайындалған шығындар былайша жіктеледі:
- •2. Шығындар өнімнің өзіндік құнына жатқызу тәсілі бойынша былай жіктеледі:
- •2.1. Материалдық шығындардың есебі
- •2.1. Материалды өнім түрлері бойынша олардың нормативтік (жоспарлы) шығысына пропорционал бөлуді есептеу мысалы.
- •2.2. Материалды коэффициенттер бойынша бөлудің типтік есебі
- •2.3. Қайтарылатын қалдықтарды олардың нормативтік шығысына пропорционал бөлуді есептеу мысалы
- •2.2. Өндірісте материалдың пайдалануын бақылауды ұйымдастыру
- •2.3. Өндірістік жұмысшыларға жалақы төлеу шығындары мен жалақыға төлеуге аударылатын ақшаның есебін жүргізу
- •2.4. Нақты есептелген жалақыны өнім түрлері бойынша бөлуді есептеу (теңгеде)
- •2.5. Жалақы есептеу жөніндегі шаруашылық операциялар
- •2.4. Үстеме шығыстардың құрамы мен оның есебі
- •2.6. Өндірістегі ақаумен байланысты шаруашылық операциялары
- •2.5. Үстеме шығыстарды бөлу тәртібі
- •2.6. Қосалқы өндірістердің шығынының есебін жүргізу және бөлу
- •2.7. Қосалқы цехтардың қызметтерін бөлу ведомосі
- •2.8. Бөлімшелердің өндірістік көрсеткіштері
- •2.9. Қызмет көрсетуші қызметтердің шығынын тура әдіспен бөлуді есептеу
- •2.10. Қызмет көрсетуші қызметтердің шығындарын қадамдық әдіспен бөлудің есебін жүргізу
- •2.7. Аяқталмаған өндірістің есебін жүргізу, түгендеу және бағалау
- •2.8. Өндіріс шығындарының жиынтық есебі
- •2.9. Әкімшілік шығыстардың есебін жүргізу
- •2.10. Өнім сату мен қызмет көрсету жөніндегі шығыстардың есебін жүргізу
- •3.1. Өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау мен оның түрлері
- •3.2. Өзіндік құны калькуляцияланатын объектілер, калькуляциялық бірліктер
- •3.3. Шығындардың есебін жүргізу мен өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау әдістері
- •3.4. Шығынды есептеу мен өнімнің өзіндік калькуляциялаудың нормативтік әдісі.
- •3.5. Шығындарды есептеу мен өнімнің өзіндік құнын калькуляциялаудың қайта бөлістік әдісі
- •3.6. Шығындарды есептеу мен өнімнің өзіндік құнын калькуляциялаудың тапсырыстық әдісі
- •3.7. Шығындарды есептеу мен өнімнің өзіндік құнын калькуляциялаудың қарапайым әдісі.
- •3.8. Өнімнің өзіндік құнын есептеу тәсілдері
- •3.9. Даяр өнімнің есебін жүргізу
- •3.1. Даяр өнімнің қозғалысы бойынша шоттар корреспонденциясы
- •4.1 Басқарушылық есеп, оның мәні, пәні мен әдісі
- •4.2. Басқарушылық есептік ақпараттың сипаттамасы
- •4.3. Басқарушылық есептің объектілері мен міндетттері. Бухгалтерлік және басқарушылық есептің «Эккаунтинг» жүйесінде алатын орны.
- •4.4. Басқарушылық есеп қағидалары
- •4.5. Басқарушылық және қаржы есебі жүйелерінің салыстырмалы сипаттамасы
- •4.6. Басқарушылық есептің шешім қабылдауда атқаратын рөлі
- •4.7. Басқарушылық есеп бухгалтерлерінің кәсіби этикасы
- •4.8. Өндірістік есеп пен оның басқаруда атқаратын рөлі, басқарушылық есептің өндірістік есептің байланысы
- •5.2. Шығындарды жіктеу
- •5.2.1. Запастар мен алынған пайданың өзіндік құнын анықтау үшін шығындарды жіктеу
- •5.2.2. Шешім қабылдау мен жоспарлау шығындарын жіктеу
- •5.2.3. Шығындарды бақылау мен реттеуді жүзеге асыру үшін жіктеу.
- •6.1. Материалдық шығындардың есебі
- •6.2. Жұмыс күшіне жұмсалатын шығындардың есебін жүргізу
- •6.3 Үстеме шығыстардың есебін жүргізу
- •6.4. Өндірістік үстеме шығыстарды бөлу
- •6.5. Үстеме шығыстарды бөлудің бірыңғай ставкалары
- •6.6 Үстеме шығыстарды нормативтік бөлу ставкалары
- •Бақылау сұрақтар:
- •Тестілер:
- •7.1 Шығындарды есептеу мен өнімнің өзіндік құнын калькуляциялаудың процестік әдісі
- •7.1.1 Нормативтіктен тыс кірістер
- •7.1.2 Балама бірлік ұғымы
- •1 Мысал:
- •7.1.3 Өнімнің өткен процестегі өзіндік құны
- •2 Мысал:
- •7.1.4 Аяқталмаған өндірісті (жартылай фабрикаттарды) бағалау әдістері
- •3 Мысал:
- •7.1.5 Баламалы өнім шығару мен нормативтік ысырап
- •7.1.6 Баламалы өнім шығару мен нормативтіктен тыс ысырап
- •5 Мысал:
- •7.1.7 Кешенді өндіріс өнімі мен қосалқы өнімнің шығыны және өзіндік құнының калькуляциясын есептеу
- •7.2 Өнімнің өзіндік құнының шығыны мен калькуляциясын есептеудің тапсырыстық әдісі
- •7.3 Шығындардың функциялар бойынша есептеу (авс – әдіс)
- •7.4 «Стандарт-кост» жүйесі бойынша шығындарды есептеу мен өзіндік құнды калькуляциялау
- •7.5 Шығындары толық бөлінетін өнімдердің және өзгермелі шығасылар бойынша «Директ-костинг» және «Өзіндік құнды калькуляциялау»
- •7.6 Маржиналдық кіріс, маржиналдық тәсілдемеде субъектінің операциялық пайдасын есептеу тәртібі.
- •7.7 Залалсыздықты талдау
- •Бақылау сұрақтары:
- •Тестілер
- •«Стандарт-кост» жүйесі бойынша қай факторлар материалдың нақты шығындарының нормадан ауытқуына қандай факторлар ықпал етеді?
- •2. «Стандарт-кост» жүйесі бойынша қай факторлар жалақы төлену жөніндегінақты шығындардың белгіленген нормадан (жоспарына) ауытқуына ықпал етеді?
- •3. «Стандарт-кост» жүйесі бойынша жалақының сағаттық ставкасының өзгеру есебінен жалақының өзгергені қалай анықталады?
- •4. «Стандарт-кост» жүйесі бойынша жалақы төлеу нормасының ауытқуына еңбек өнімділігі нормаларының өзгеруінің жасайтын ықпалы қалай анықталады?
- •5. Маржиналдық кіріс деген не?
- •6. Маржиналдық кіріс қалай есептеледі?
- •Бюджеттер мен бюджет, бюджеттердің түрлері.
- •8.2 Операциялық бюджет, оның құрамы, жасау тәртібі.
- •8.3 Икемді бюджеттер (сметалар).
- •8.4 Нормативтік шығындар және олардың маңызы.
- •Бақылау сұрақтары:
- •Тестілер
- •Мазмұны
3.9. Даяр өнімнің есебін жүргізу
Даяр өнім деп өңдеу (жинақтау) толық аяқталған, қажетті сынақтан (тексеруден) қолданыстағы стандарттарға немесе техникалық шарттарға жауап беретін (сертификаты немесе оның сапасын растайтын басқа құжатпен жабдықталған), ұйымның техникалық бақылау аппараты қабылдаған және қоймаға тапсырылған немесе тапсырысшы тиісінше ресімделген тапсыру құжаттары бойынша қабылдаған (даяр өнім сол жерде тапсырылатын жағдайда) өнім саналады.
Сол жерде тапсырылуға тиіс және қабылдау актісімен ресімделмеген даяр өнім аяқталмаған өндірістің құрамында қалады және мұндай өнім «Даяр өнім» деп аталатын 1320 шот бойынша есепке қабылданбайды. Даяр өнім қозғалысының есебі «Даяр өнім» деп аталатын 1320 актив шотта жүргізіледі. Осы шотта негізгі немесе қосалқы өндірістер сату үшін шығарылған даяр өнім есептеледі. Ұйымның өзі қайсы бір өнім түрін тұтас және толықтай пайдаланған жағдайда олар «Шикізат пен материалдар»деп аталатиын 1310 және «Өзге запастар» деп аталатын 1350 шотта есептелуі мүмкін.
Орындалған жұмыстар мен көрсетілген қызметтердің өзіндік құны «Даяр өнім»деп аталатын 1320 шотта көрсетілмейді, ал олар бойынша нақты шығындар «Негізгі өндіріс» деп аталатын 7110, «Қосалқы өндірістер» деп аталатын 8130 шоттардың кредитінен «Сатылған өнім мен көрсетілген қызметтердің өзіндік құны» деп аталатын 7010 шоттың дебетіне тікелей есептен шығарылады.
Жинақтамалы есепте даяр өнімнің қалдығы мен қозғалысы нақты өзіндік құн бойынша көрсетіледі.
Даяр өнім сақталатын жерде және оның жекелеген түрлері бойынша қабылданған өлшем бірлігінде есептеледі.
Талдамалы есепте жекелеген атаулар бойынша даяр өнімнің есептік бағалар бойынша (жоспарлы өзіндік құн бойынша) қозғалысының регистрлерде бұйымның нақты өзіндік құнының олардың есептік бағалар бойынша құнынан ауытқуының ерекше позициялары жеке бөлінген есебіне жол беріледі.
Көрсетілген ауытқулар есеп регистрлерінде даяр өнімнің біркелкі топтары бойынша көрсетіледі.
Даяр өнімнің нақты өзіндік құнының оның құнынан кеткен және есепті жылдың соңында қалған даяр өнімге жататын есептік бағалар бойынша оның құнынан ауытқулары былайша анықталады.
Есепті жылдың басындағы даяр өнімнің қалдығына ауытқу сомасына есепті кезең ішінде қоймаға кіріске жатқызылған өнім бойынша ауытқудың сомасы қосылады. Есепті кезеңнің басындағы өнімнің есепті баға бойынша қалдығының құнына есепті айдың ішінде өнімнің осы бағасы бойынша кіріске алынған құны қосылады. Бірінші жиынды екіншіге бөлу ауытқудың пайызын білдіреді. Ауытқудың пайызы мен есепті кезеңнің соңындағы қоймадағы даяр өнімнің қалдығының және есепті кезең ішінде сатылған (жөнелтілген) есептік баға бойынша құнын көбейту арқылы ауытқудың сомасы анықталады. Осы сома «Даяр өнім» деп аталатын 1320 шотта қалуы және «Сатылған өнім мен көрсетілген қызметтердің өзіндік құны» деп аталатын 1320 шотта осы шоттарда көрсетілген өнімнің есептік құнын нақтылау ретінде жатқызылуы тиіс.
Даяр өнімнің нақты өзіндік құнының сатылған (жөнелтілген) өнімге қатысты оның есептік баға бойынша құнынан ауытқу сомасы оның артық жұмсалғанына немесе үнем екеніне байланысты 1320 шоттың кредиті мен 7010 шоттың дебеті бойынша қосымша және түзету жазбамен көрсетіледі.