- •Өндірістік есепті ұйымдастыру негіздері.
- •1.1. Өндірістің түрлері және олардың өндіріс шығындарының есебін ұйымдастыруға жасайтын ықпалы.
- •1.2. Өндірістік шығындарды жіктеу
- •1.1. Өндірістік шығындарды жіктеу
- •1.2. Шығындарды экономикалық элементтер мен калькуляция баптары бойынша топтастыру
- •1.3. Өнімнің (жұмыстардың, қызметтердің) өндірістік өзіндік құнына кіретін шығындар
- •1.4. Шығыны есептелетін объектілер және калькуляцияланатын объектілер
- •1.5.Өндірістік шығындардың есебінің жалпы схемасы.
- •1. Тағайындалған шығындар былайша жіктеледі:
- •2. Шығындар өнімнің өзіндік құнына жатқызу тәсілі бойынша былай жіктеледі:
- •2.1. Материалдық шығындардың есебі
- •2.1. Материалды өнім түрлері бойынша олардың нормативтік (жоспарлы) шығысына пропорционал бөлуді есептеу мысалы.
- •2.2. Материалды коэффициенттер бойынша бөлудің типтік есебі
- •2.3. Қайтарылатын қалдықтарды олардың нормативтік шығысына пропорционал бөлуді есептеу мысалы
- •2.2. Өндірісте материалдың пайдалануын бақылауды ұйымдастыру
- •2.3. Өндірістік жұмысшыларға жалақы төлеу шығындары мен жалақыға төлеуге аударылатын ақшаның есебін жүргізу
- •2.4. Нақты есептелген жалақыны өнім түрлері бойынша бөлуді есептеу (теңгеде)
- •2.5. Жалақы есептеу жөніндегі шаруашылық операциялар
- •2.4. Үстеме шығыстардың құрамы мен оның есебі
- •2.6. Өндірістегі ақаумен байланысты шаруашылық операциялары
- •2.5. Үстеме шығыстарды бөлу тәртібі
- •2.6. Қосалқы өндірістердің шығынының есебін жүргізу және бөлу
- •2.7. Қосалқы цехтардың қызметтерін бөлу ведомосі
- •2.8. Бөлімшелердің өндірістік көрсеткіштері
- •2.9. Қызмет көрсетуші қызметтердің шығынын тура әдіспен бөлуді есептеу
- •2.10. Қызмет көрсетуші қызметтердің шығындарын қадамдық әдіспен бөлудің есебін жүргізу
- •2.7. Аяқталмаған өндірістің есебін жүргізу, түгендеу және бағалау
- •2.8. Өндіріс шығындарының жиынтық есебі
- •2.9. Әкімшілік шығыстардың есебін жүргізу
- •2.10. Өнім сату мен қызмет көрсету жөніндегі шығыстардың есебін жүргізу
- •3.1. Өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау мен оның түрлері
- •3.2. Өзіндік құны калькуляцияланатын объектілер, калькуляциялық бірліктер
- •3.3. Шығындардың есебін жүргізу мен өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау әдістері
- •3.4. Шығынды есептеу мен өнімнің өзіндік калькуляциялаудың нормативтік әдісі.
- •3.5. Шығындарды есептеу мен өнімнің өзіндік құнын калькуляциялаудың қайта бөлістік әдісі
- •3.6. Шығындарды есептеу мен өнімнің өзіндік құнын калькуляциялаудың тапсырыстық әдісі
- •3.7. Шығындарды есептеу мен өнімнің өзіндік құнын калькуляциялаудың қарапайым әдісі.
- •3.8. Өнімнің өзіндік құнын есептеу тәсілдері
- •3.9. Даяр өнімнің есебін жүргізу
- •3.1. Даяр өнімнің қозғалысы бойынша шоттар корреспонденциясы
- •4.1 Басқарушылық есеп, оның мәні, пәні мен әдісі
- •4.2. Басқарушылық есептік ақпараттың сипаттамасы
- •4.3. Басқарушылық есептің объектілері мен міндетттері. Бухгалтерлік және басқарушылық есептің «Эккаунтинг» жүйесінде алатын орны.
- •4.4. Басқарушылық есеп қағидалары
- •4.5. Басқарушылық және қаржы есебі жүйелерінің салыстырмалы сипаттамасы
- •4.6. Басқарушылық есептің шешім қабылдауда атқаратын рөлі
- •4.7. Басқарушылық есеп бухгалтерлерінің кәсіби этикасы
- •4.8. Өндірістік есеп пен оның басқаруда атқаратын рөлі, басқарушылық есептің өндірістік есептің байланысы
- •5.2. Шығындарды жіктеу
- •5.2.1. Запастар мен алынған пайданың өзіндік құнын анықтау үшін шығындарды жіктеу
- •5.2.2. Шешім қабылдау мен жоспарлау шығындарын жіктеу
- •5.2.3. Шығындарды бақылау мен реттеуді жүзеге асыру үшін жіктеу.
- •6.1. Материалдық шығындардың есебі
- •6.2. Жұмыс күшіне жұмсалатын шығындардың есебін жүргізу
- •6.3 Үстеме шығыстардың есебін жүргізу
- •6.4. Өндірістік үстеме шығыстарды бөлу
- •6.5. Үстеме шығыстарды бөлудің бірыңғай ставкалары
- •6.6 Үстеме шығыстарды нормативтік бөлу ставкалары
- •Бақылау сұрақтар:
- •Тестілер:
- •7.1 Шығындарды есептеу мен өнімнің өзіндік құнын калькуляциялаудың процестік әдісі
- •7.1.1 Нормативтіктен тыс кірістер
- •7.1.2 Балама бірлік ұғымы
- •1 Мысал:
- •7.1.3 Өнімнің өткен процестегі өзіндік құны
- •2 Мысал:
- •7.1.4 Аяқталмаған өндірісті (жартылай фабрикаттарды) бағалау әдістері
- •3 Мысал:
- •7.1.5 Баламалы өнім шығару мен нормативтік ысырап
- •7.1.6 Баламалы өнім шығару мен нормативтіктен тыс ысырап
- •5 Мысал:
- •7.1.7 Кешенді өндіріс өнімі мен қосалқы өнімнің шығыны және өзіндік құнының калькуляциясын есептеу
- •7.2 Өнімнің өзіндік құнының шығыны мен калькуляциясын есептеудің тапсырыстық әдісі
- •7.3 Шығындардың функциялар бойынша есептеу (авс – әдіс)
- •7.4 «Стандарт-кост» жүйесі бойынша шығындарды есептеу мен өзіндік құнды калькуляциялау
- •7.5 Шығындары толық бөлінетін өнімдердің және өзгермелі шығасылар бойынша «Директ-костинг» және «Өзіндік құнды калькуляциялау»
- •7.6 Маржиналдық кіріс, маржиналдық тәсілдемеде субъектінің операциялық пайдасын есептеу тәртібі.
- •7.7 Залалсыздықты талдау
- •Бақылау сұрақтары:
- •Тестілер
- •«Стандарт-кост» жүйесі бойынша қай факторлар материалдың нақты шығындарының нормадан ауытқуына қандай факторлар ықпал етеді?
- •2. «Стандарт-кост» жүйесі бойынша қай факторлар жалақы төлену жөніндегінақты шығындардың белгіленген нормадан (жоспарына) ауытқуына ықпал етеді?
- •3. «Стандарт-кост» жүйесі бойынша жалақының сағаттық ставкасының өзгеру есебінен жалақының өзгергені қалай анықталады?
- •4. «Стандарт-кост» жүйесі бойынша жалақы төлеу нормасының ауытқуына еңбек өнімділігі нормаларының өзгеруінің жасайтын ықпалы қалай анықталады?
- •5. Маржиналдық кіріс деген не?
- •6. Маржиналдық кіріс қалай есептеледі?
- •Бюджеттер мен бюджет, бюджеттердің түрлері.
- •8.2 Операциялық бюджет, оның құрамы, жасау тәртібі.
- •8.3 Икемді бюджеттер (сметалар).
- •8.4 Нормативтік шығындар және олардың маңызы.
- •Бақылау сұрақтары:
- •Тестілер
- •Мазмұны
2.10. Өнім сату мен қызмет көрсету жөніндегі шығыстардың есебін жүргізу
Өнім сату мен қызмет көрсету жөніндегі шығыстарға мыналар жатады:
–тауар сату (өткізу) бөлімінің қызметкерлерінің жалақысы мен одан аударым;
– сату бөлімінің меншігін сақтандыру жөніндегі шығыстар;
– бөлім ұқызметкерлерінің іссапар шығындары;
– тауар сату кезінде пайдаланылатын негізгі құралдардың амортизациясы мен оны ұстау жөніндегі шығыстар;
– қаладан тыс орналасқан сатып алушыларға жеткізу бекетіне дейін және қала ішіндегі сатып алушыларға жеткізу жөніндегі шығыстар, сондай-ақ тиеу-түсіру жұмыстарына жұмсалатын шығыстар;
– даяр өнімді қамтамаға салу мен мен орай ол қоймаға тапсырыслғаннан кейін жүзеге асырылған жағдайда, оны даяр өнім қоймасында қаптамаға саул мен орау жөніндегі шығындар;
– өткізу нарығын зерттеу, жарнамаға, көрмелерге, жәрмеңкелерге қатысу жөніндегі шығыстар (маркетингке жұмсалатын шығындар);
– сатып алушыларға немесе делдал ұйымдарға тегін берілген және қайтарылмайтын тауар үлгілерінің құны;
– тауар (жұмыс, қызмет) сатумен байланысты басқа да осындай шығыстар.
Өнім сату мен қызмет көрсету жөніндегі шығыстардың дебеті бойынша мына шоттардың кредитімен корресонденттелетін «Өнім сату мен қызмет көрсету жөніндегі шығыстар» деп аталатын аттас 7110 шотта есептеледі:
– «Негізгі құралдардың амортизациясы» деп аталатын 2420 шот – сату бөлімінің негізгі құралдарына есептелетін амортизациясы;
– «Өзге материалдық емес активтердің амортизациясы» деп аталатын 2740 шот – тауар сату процесінде пайдаланылатын материалдық емес өзге активтердің амортизациясы;
––«Шикізат пен материал» деп аталатын 1310, «Өзге запастар» деп аталатын 1350 шот – өнім сату мен қызмет көрсету процесінде пайдаланылған материалдардың құны;
– «Жалақы төлеу жөніндегі қысқа мерзімді берешек» деп аталатын 3350 шот – өнім сатумен айналысатын қызметкерлерге есептелетін жалақы;
– «Әлеуметтік салық» деп аталатын 3150 шот – әлеуметтік салық есептеу;
– «Қысқа мерзімді кепілді міндеттемелер» деп аталатын 3410 және «ұзақ мерзімді кепілді міндеттемелер» деп аталатын 4210 шот – кепілді міндеттемелер бойынша жасалған резерв;
– «Қысқа мерзімді кредиторлық берешек» деп аталатын 3310-3330 шот – жеткізушілерге, еншілес, қауымдастырылған және бірлескен ұйымдарға өнім (жұмыс, қызмет) сату мен оны жарнамалау жөніндегі қызметтер үшін;
– «Ұйымдарға төленетін сыйлықақы бойынша қысқа мерзімді бағалау міндеттемелері» деп аталатын 3430 шот – өнім сатумен айналысатын жұмысшылардың демалысын төлеу және әлеуметтік салықтың аударымының резервін есептеу;
– «Қызметкерлердің қысқа мерзімді дебиторлық берешегі» деп аталатын 1250 шот – тауар сату (өткізу) бөлімі қызметкерлерінің қызметтік іссапар жөніндегі шығыстары;
– «Жалгерлік жөніндегі қысқа мерзімді берешек» деп аталатын 3360, «Жалгерлік жөніндегі ұзақ мерзімді берешек» деп аталатын 4150 шот– өнім сату мен қызмет көрсету процесінде пайдаланылатын негізгі құралдар бойыншаджалгерлік төлем есептеу;
– «Қосалқы өндірістер» деп аталатын 8310 шот – қосалқы қызметтердің қызметтерінің құнына;
– «Ағымдағы банк шоттарындағы ақша қаражаты» деп аталатын 1030, «Өзге қысқа мерзімді кредиторлық берешек» деп аталатын 3390 шот – делдал ұйымдарға төленген (есептелген) комиссиялық жиындар;
–«Даяр өнім» деп аталатын 1320, «Тауарлар» деп аталатын 1330 шот –даяр өнім мен тауарлардың кінәлілер анықталмайтын ысырабы.
Есепті кезеңнің соңында 7110 шотта есептелетін шығындар өтелетін сомалар шегеріліп осы шоттың кредитінен «Жиынтық пайда» (жиынтық залал) деп аталатын 5610 шоттың дебетіне кезеңнің шығыстары ретінде есептен шығарылады.
Бақылау сұрақтары:
1.Материалдық шығындардың құрамы мен олардың сипаттамасы.
2. Материалдарды бағалау әдістері мен олардың сипаттамасы.
3. Есепті бағалардың шығынға жатқызылуға тиіс ауытқуының сомасы қалай анықталады?
4. Материалдың шығыстары өнім түрлері арасында қалай бөлінеді?
5. Энергияның өнім түрлері бойынша шығысы қалай анықталады?
6. Өндіріс қалдықтар мен оның түрлері.
7. Өндірісте материалдардың пайдалануын бақылау тәсілдері мен олардың сипаттамалары.
8. «Жұмысшылардың негізгі жалақысы» деген не? Ол ненің, қай құжаттардың негізінде есептеледі? Ол өнімнің өзіндік құнына қалай кіреді?
10. Үстеме шығындарды сипаттамасы мен құрамы.
11. Өндірісті дайындау мен игеру шығыстары, олардың құрамы, есебі мен оны өнімнің өзіндік құнына кіргізу тәртібі.
12. Жабдықтарды ұстау мен пайдалану шығыстары, олардың құрамы, есебін жүргізу және есеп объектілері бойынша бөлу әдістері.
13.Өнімнің ақауы, оның түрлері, есебін жүргізу мен есептен шығару тәртібі.
14. Өндірісте бос тұрып қалу, оның түрлері, есебін жүргізу, оның ысырабын анықтау мен есептен шығару.
15. Цехтар мен орталық қоймада запастардың бүлінуі мен жетіспеуінен болатын ысырап, оларды есептен шығару тәртібі.
16. Үстеме шығыстарды бөлу әдістері.
17. Қосалқы өндірістерде шығындардың есебін жүргізу тәртібі мен бөлу әдістері.
18. Аяқталмаған өндіріске не жатады, оны анықтау мен бағалау тәртібі.
19. Өндірістік шығындарды есептеудің жартылай фабрикаттық нұсқасы, оның сипаттамасы мен ұйымдастырудың ерекшеліктері.
20. Өндірістік шығындарды жартылай фабрикатсыз есептеу нұсқасы, оның сипаттамасы мен ұйымдастырудың ерекшеліктері.
21. Жартылай фабрикаттық есептеу нұсқасының артықшылықтары мен кемшіліктері.
22. Әкімшілік шығыстардың сипаттамасы, құрамы мен есебін жүргізу.
23. Өнім сату мен қызмет көрсетудің сипаттамасы, құрамы мен есебін жүргізу.
Тестілер:
1. Негізгі өндірісте жұмсалған материалдық запастардың құны қай шотта көрсетіледі?
а) «Үстеме шығыстар» деп аталатын 8410 шоттың дт;
ә) «Меншікті өндірістің жартылай фабрикаттары» деп аталатын 8210 шоттың дт;
б) «Негізгі өндіріс» деп аталатын 8110 шоттың дт;
в) «Аяқталмаған өндіріс» деп аталатын 1310 шоттың дт;
г) Бірде-бір жауап дұрыс емес.
2. Негізгі өндіріс цехтарының мұқтажына жұмсалған материалдардың құны қай шотқа жатқызылады?
а) «Негізгі өндіріс» деп аталатын 8110 шоттың дт;
ә) «Меншікті өндірістің жартылай фабрикаттары» деп аталатын 8210 шоттың дт;
б) «Үстеме шығыстар» деп аталатын 8410 шоттың дт;
в) «Әкімшілік шығыстар» деп аталатын 7210 шоттың дт;
г) «Өнім сату мен қызмет көрсету жөніндегі шығыстар» деп аталатын 7110 шоттың дт.
3. Қосалқы өндіріс цехтарының мұқтажына жұмсалған материалдардың құны қай шотқа жатқызылады?
а) «Қосалқы өндірістер» деп аталатын 8310 шоттың дт;
ә) «Үстеме шығыстар» деп аталатын 8410 шоттың дт;
б) «Меншікті өндірістің жартылай фабрикаттары» деп аталатын 8210 шоттың дт;
в) «Әкімшілік шығыстар» деп аталатын 7210 шоттың дт;
г) «Өнім сату мен қызмет көрсету жөніндегі шығыстар» деп аталатын 7110 шоттың дт.
4. Жөндеу-шеберхана цехы жабдықтарын жөндеуге жұмсаған материалдардың құны қай шотқа жатқызылады?
а) «Үстеме шығыстар» деп аталатын 8410 шоттың дт;
ә) «Әкімшілік шығыстар» деп аталатын 7210 шоттың дт;
б) «Өнім сату мен қызмет өкрсету жөніндегі шығыстар» деп аталатын 7110 шоттың дт;
в) «Қосалқы өндірістер» деп аталатын 8310 шоттың дт;
г) «Аяқталмаған өндіріс» деп аталатын 1340 шоттың дт.
5. Цехта даяр өнімді қаптау үшін пайдаланылатын қаптама мен қаптама материалдарының құны қай шотта көрсетіледі?
а) «Даяр өнім» деп аталатын 1320 шоттың дт;
ә) «Аяқталмаған өндіріс» деп аталатын 1340 шоттың дт;
б) «Негізгі өндіріс» деп аталатын 8110 шоттың дт;
в) «Үстеме шығыстар» деп аталатын 8410 шоттың дт;
г) «Өнім сату мен қызмет көрсету шығыстары» 7110 шоттың дт.
6. Өткізу (сату) қоймасында өнімді қаптау үшін пайдаланылатын қаптама мен қаптама материалдарының құны қай шотта көрсетіледі?
а) «Даяр өнім» деп аталатын 1320 шоттың дт;
ә) «Үстеме шығыстар» деп аталатын 8410 шоттың дт;
б) «Негізгі өндіріс» деп аталатын 8110 шоттың дт;
в) «Өнім сату мен қызмет көрсету шығыстары» 7110 шоттың дт.
г) «Сатылған өнім мен көрсетілген қызметтің өзіндік құны» деп аталатын 7010 шоттың дт.
7. Шаруашылық тәсілмен орындалған негізгі өндіріс цехын жөндеуге жұмсалған құрылыс материалдарының құны қай шотта көрсетіледі?
а) «Негізгі құралдардың амортизациясы» деп аталатын 2420 шоттың дт;
ә) «Негізгі өндіріс» деп аталатын 8110 шоттың дт
б) «Үстеме шығыстар» деп аталатын 8410 шоттың дт;
в) «Әкімшілік шығыстар» деп аталатын 7210 шоттың дт;
г) «Қосалқы өндірістер» деп аталатын 8310 шоттың дт.
8. Жөндеу-құрылыс цехы негізгі өндіріс цехының ғимаратын жөндеуге жұмсаған құрылыс материалдарының құны қай шотта көрсетіледі?
а) «Негізгі құралдардың амортизациясы» деп аталатын 2420 шоттың дт;
ә) «Негізгі өндіріс» деп аталатын 8110 шоттың дт;
б) «Үстеме шығыстар» деп аталатын 8410 шоттың дт;
в) «Қосалқы өндірістер» деп аталатын 8310 шоттың дт;
г) «Аяқталмаған өндіріс» деп аталатын 1340 шоттың дт.
9. Технологиялық мақсаттарға пайдаланылған отынның құны қай шотта көрсетіледі?
а) «Үстеме шығыстар» деп аталатын 8410 шоттың дт;
ә) «Меншікті өндірістің жартылай фабрикаттары» деп аталатын 8210 шоттың дт;
б) «Аяқталмаған өндіріс» деп аталатын 1340 шоттың дт;
в) «Негізгі өндіріс» деп аталатын 8110 шоттың дт;
г) «Әкімшілік шығыстар» деп аталатын 7210 шоттың дт.
10. Бу-қазандық цехында пайдаланылатын отынның құны қай шотта көрсетіледі?
а) «Үстеме шығыстар» деп аталатын 841 шоттың дт;
ә) «Негізгі өндіріс» деп аталатын 8110 шоттың дт;
б)»Қосалқы өндірістер» деп аталатын 8310 шоттың дт;
в) «Аяқталмаған өндіріс» деп аталатын 1340 шоттың дт;
г) «Әкімшілік шығыстар» деп аталатын 7210 шоттың дт.
11. Негізгі цехтағы өндірістік жабдықты жөндеу үшін пайдаланылатын қосалқы бөлшектердің құны қай шотқа жатқызылады?
а) «Негізгі өндіріс» деп аталатын 8110 шоттың дт;
ә) «Қосалқы өндірістер» деп аталатын 8310 шоттың дт;
б) «Үстеме шығыстар» деп талатын 8410 шоттың дт;
в) «Аяқталмаған өндіріс» деп аталатын 2930 шоттың дт.
12. Жөндеу-механикалық цех негізгі құралдарды жөндеу үшін пайдаланған қосалқы бөлшектердің құны қай шотқа жатқызылады?
а) «Негізгі құралдардың амортизациясы» деп аталатын 2420 шоттың дт;
ә) «Аяқталмаған құрылыс» деп аталатын 2930 шоттың дт;
б) «Негізгі өндіріс» деп аталатын 8110 шоттың дт
в) «Қосалқы өндірістер» деп аталатын 8310 шоттың дт;
г) «Үстеме шығыстар» деп аталатын 8410 шоттың дт.
13. Жөндеу-құрылыс цехы зауыт басқару ғимаратын жөндеу үшін жұмсаған құрылыс материалдарының құны қай шотқа жатқызылады?
а) «Әкімшілік шығыстар» деп аталатын 7210 шоттың дт;
ә) «Үстеме шығыстар» деп аталатын 8410 шоттың дт;
б) «Негізгі құралдардың амортизациясы» деп аталатын 2420 шоттың дт;
в) «Қосалқы өндірістер» деп аталатын 8310 шоттың дт;
г) «Негізгі өндіріс» деп аталатын 8110 шоттың дт.
14. Материалдарды ФИФО әдісі бойынша бағалау тәсілі деген не?
а) қалыптың нақты өзіндік құны;
ә) қалыптың жоспарлы өзіндік құны;
б) қалыптың нормативтік өзіндік құны;
в) уақыты бойынша бірінші сатып алудың өзіндік құны;
г) уақыты бойынша соңғы сатып алудың өзіндік құны.
15. Жұмысшының кінәсінен бос тұрып қалудың төлемі өнімнің өзіндік құнына кіре ме?
а) кірмейді;
ә) кіреді,
б) 60% көлемінде кіреді;
в) кәсіподақ ұйымы шешеді;
г) бірде-бір жауап дұрыс емес.
16. Әлеуметтік салықтың есептелген сомасы өндіріс шығындарының құрамында көрсетіле ме?
а) көрсетілмейді;
ә) салық заңнамасына сәйкес;
б) көрсетіледі;
в) ұйымның есеп саясатында қарастырылған жағдайда көрсетіледі;
г) бірде-бір жауап дұрыс емес.
17. Ұйымның орталық қоймасындағы тауарлық-материалдық запастардың нормативтіктен тыс ысырабы қай шотқа жатқызылады?
а) «Негізгі өндіріс» деп аталатын 8110 шоттың дт;
ә) «Үстеме шығыстар» деп аталатын 8410 шоттың дт;
б) «Қосалқы өндірістер» деп аталатын 8310 шоттың дт;
в) «Аяқталмаған құрылыс» деп аталатын шоттың 2930 дт;
г) «Әкімшілік шығыстар» деп аталатын 7210 шоттың дт.
Даяр өнімнің жарнамасымен байланысты шығыстар қада жатқызылады?
а) «Даяр өнім» деп аталатын 1320 шоттың дт;
ә) «Негізгі өндіріс» деп аталатын 8110 шоттың дт;
б) «Үстеме шығыстар» деп аталатын 8410 шоттың дт;
в) «Әкімшілік шығыстар» деп аталатын 7210 шоттың дт;
г) «Өнім саты мен қызмет көрсету жөніндегі шығыстар» деп аталатын 7110 шоттың дт.
19. Жабдықтарды ұстау мен пайдалану шығыстары қай шотта есептеледі?
а) «Негізгі өндіріс» деп аталатын 8110 шоттың дт;
ә) «Қосалқы өндірістер» деп аталатын 8310 шоттың дт;
б) «Үстеме шығыстар» деп аталатын 8410 шоттың дт;
в) «Әкімшілік шығыстар» деп аталатын 7210 шоттың дт;
г) бірде-бір жауап дұрыс емес.
20. Қосалқы өндірістердің қайтарылатын қалдықтары қай шотқа кіріске алынады?
а) «Шикізат пен материалдар» деп аталатын 1310 шоттың дт;
ә) «Тауарлар» деп аталатын 1330 шоттың дт;
б) «Меншікті өндірістің жартылай фабрикатттары» деп аталатын 8210 шоттың дт;
в) «Аяқталмаған өндіріс» деп аталатын 1340 шоттың дт;
г) «Өзге запастар» деп аталатын 1350 шоттың дт.
21. Негізгі өндіріс өнімінің жөнделмейтін ақауынан болатын ысырап есепте қалай көрсетіледі?
а) «Жиынтық пайда (жиынтық залал) деп аталатын 5610 шоттың дт;
ә) «Әкімшілік шығыстар» деп аталатын 7210 шоттың дт;
б) «Меншікті өндірістің жартылай фабрикаттары» деп аталатын 8210 дт;
в) «Үстеме шығыстар» деп аталатын 8410 шоттың дт;
г) «Қосалқы өндірістер» деп аталатын 8310 шоттың дт.
22. Есеп объектісіне не жатады?
а) шығын орталықтары;
ә) шығын пайда болатын жерлер;
б) жауапкершілік орталықтары;
в) барлық жауаптар дұрыс;
г) барлық жауаптар дұрыс емес.
23. Кезеңнің шығыстары қайда есепке шығарылады?
а) шығарылған өнімнің өзіндік құнына
ә) сатылған өнімнің өзіндік құнына;
б) үстеме шығыстарға;
в) жиынтық пайдаға (жиынтық залалға);
г) бірде-бір жауап дұрыс емес.
24. Өндірістегі ақауды жөндеуге пайдаланылған материалдың құны қай есепке жатқызылады?
а) «Қосалқы өндірістер» деп аталатын 8310 шоттың дт;
ә) «Негізгі өндіріс» деп аталатын 8110 шоттың дт;
б) «Үстеме шығыстар» деп аталатын 8410 шоттың дт;
в) барлық жауаптар дұрыс;
г) бірде-бір жауап дұрыс емес.
25. Қосалқы цехтардың ғимараттарының амортизациясы қай шотқа жатқызылады?
а) «Қосалқы өндірістер» деп аталатын 8310 шоттың дт;
ә) «Аяқталмаған өндіріс» деп аталатын 1340 шоттың дт;
б) «Үстеме шығыстар» деп аталатын 8410 шоттың дт;
в) барлық жауаптар дұрыс;
г) бірде-бір жауап дұрыс емес.
26. Үстеме шығыстарды өнім түрлері арасында бөлудің қолданылатын тәсілдері
а) өндірістік жұмысшылардың негізгі жалақысының сомасы (үдемелі-сыйлықақы жүйесі бойынша қосымша ақысыз) мен жабдықтарды ұстау мен пайдалану құнына жұмсалатын шығыстарға пропорционал;
ә) өндірістік жұмысшылардың негізгі жалақысының сомасына пропорционал (үдемелі-сыйлықақы қосымша ақысыз);
б) шикізаттың, материалдар мен жартылай фабрикаттардың құнынсыз негізгі шығындардың сомасына пропорционал;
в) жасалған және өндірілген өнімнің санына (салмағына) пропорционал;
г) барлық жауаптар дұрыс.
27. Жұмысшылардың ақауды жөндеумен байланысты жалақы төлеу шығындары қай шотта көрсетіледі?
а) «Негізгі өндіріс» деп аталатын 8110 шоттың дт;
ә) «Қосалқы өндірістер» деп аталатын 8310 шоттың дт;
б) «Үстеме шығыстар» деп аталатын 8410 шоттың дт;
в) «Әкімшілік шығыстар» деп аталатын 7210 шоттың дт;
г) «Аяқталмаған өндіріс деп аталатын 1340 шоттың дт.
28. Зауыт басқармасының әкімшілік-басқару қызметкерлеріне жалақы төлеу шығындары қай шотта көрсетіледі?
а) «Негізгі өндіріс» деп аталатын 8110 шоттың дт;
ә) «Үстеме шығыстар» деп аталатын 8410 шоттың дт;
б) ) «Әкімшілік шығыстар» деп аталатын 7210 шоттың дт;
в «Қосалқы өндірістер» деп аталатын 8310 шоттың дт;
г) бірде-бір жауап дұрыс емес.
29. Өндіріске жатқызылатын өндірісті игеру жөніндегі шығыстар қай шотта көрсетіледі?
а) үстеме шығыстар бабы бойынша;
ә) материалдар, жалақы төлеу мен жалақыдан аударым бабы бойынша;
б) материалдар бабы бойынша;
в) жалақы төлеу бабы бойынша;
г) жалпы және әкімшілік шығыстары бабы бойынша.
30. Жұмысшыларға негізгі цехтардың жабдықтарын жөндегені үшін төленетін жалақы қай шотқа жатқызылады?
а) «Негізгі құралдардың амортизациясы» деп аталатын 2420 шотың дт;
ә) «Үстеме шығыстар» деп аталатын 8410 шоттың дт;
б) «Негізгі құралдар» деп аталатын 2410 шоттың дт;
в) «Негізгі өндіріс» деп аталатын 8110 шоттың дт;
г) «Қосалқы өндірістер» деп аталатын 8310 шоттың дт.
31. Негізгі өндірістің цех бастығына есептелген жалақы қай шотқа жатқызылады?
а) «Негізгі өндіріс» деп аталатын 8110 шоттың дт;
ә) «Қосалқы өндірістер» деп аталатын 8310 шоттың дт;
б) «Әкімшілік шығыстар» деп аталатын 7210 шоттың дт;
в) «Үстеме шығыстар» деп аталаитын 8410 шоттың дт;
г) «Жалақы төлеу жөніндегі қысқа мерзімді берешек деп аталатын 3350 шоттың дт.
32. Қосалқы өндірістің цех бастығына есептелген жалақы қай шотқа жатқызылады?
а) «Жалақы төлеу жөніндегі қысқа мерзімді берешек» деп аталатын 3350 шоттың дт;
ә) «Қосалқы өндірістер» деп аталатын 8310 шоттың дт;
б) «Әкімшілік шығыстар» деп аталатын 7210 шоттың дт;
в) «Үстеме шығыстар» деп аталатын 8410 шоттың дт;
г) «Меншікті өндірістің жартылай фабрикатттары» деп аталатын 8210 шоттың дт.
33. Жұмысшыларға кәсіпорын кеңсесін ағымдағы жөндеу үшін есептелген жалақы қай шотқа жатқызылады?
а) «Негізгі құралдар» деп аталатын 2410 шоттың дт;
ә) «Әкімшілік шығыстар» деп аталатын 7210 шоттың дт;
б) «Үстеме шығыстар» деп аталатын 8410 шоттың дт;
в) «Негізгі өндіріс» деп аталатын 8110 шоттың дт;
г) «Қосалқы өндірістер» деп аталатын 8310 шоттың дт.
34. Негізгі өндірістің жұмысшыларына есептелген жалақыдан есептелген әлеуметтік салық қай шотқа жатқызылады?
а) «Негізгі өндіріс» деп аталатын 8110 шоттың дт;
ә) «Үстеме шығыстар» деп аталатын 8410 шоттың дт;
б) «Әкімшілік шығыстар» деп аталатын 7210 шоттың дт;
в) «Әлеуметтік салық»деп аталатын 3150 шоттың дт;
г) «Жиынтық пайда (жиынтық залал)» деп аталатын 5010 шоттың дт.
35. Даяр өнім қоймасында даяр өнімді қаптау үшін жұмысшыларға есептелген жалақы қай шотқа жатқызылады?
а) «Даяр өнім» деп аталатын 1320 шоттың дт;
ә) «Негізгі өндіріс» аталатын 8110 шоттың дт;
б) «Үстеме шығыстар» деп аталатын 8410 шоттың дт;
в) «Өнім сату мен қызмет көрсету жөніндегі шығыстар» деп аталатын 7110 шоттың дт;
г) «Әкімшілік шығыстар» деп аталатын 7210 шоттың дт.
36. Өткізу (сату) бөлімінің қызметкерлеріне есептелген жалақы қай шотқа жатқызылады?
а) «Жалақы төлеу жөніндегі қысқа мерзімді берешек» деп аталатын 3350 шоттың дт;
ә) «Үстеме шығыстар» деп аталатын 8410 шоттың дт;
б) «Даяр өнім» деп аталатын 1320 шоттың дт;
в) «Өнім сату мен қызмет көрсету жөніндегі шығыстар» деп аталатын 7110 шоттың дт;
г) «Негізгі өндіріс» деп аталатын 8110 шоттың дт.
37. Негізгі өндіріс қызметкерлеріне мерзімнен тыс жұмыс істегені үшін есептелген жалақы қай шотқа жатқызылады?
а) «Жиынтық пайда (жиынтық залал) деп аталатын 5010 шоттың дт;
ә) «Үстеме шығыстар» деп аталатын 8410 шоттың дт;
б) «Жалақы төлеу жөніндегі қысқа мерзімді берешек» деп аталатын 3350 шоттың дт;
в) «Негізгі өндіріс» деп аталатын 8110 шоттың дт;
г) «Аяқталмаған өндіріс» деп аталатын 1340 шоттың дт.
38. Қосалқы өндірістердің жұмысшыларына есептелген жалақы қай шотқа жатқызылады?
а) «Жалақы төлеу жөніндегі қысқа мерзімді берешек» деп аталатын 3350 шоттың дт;
ә) «Қосалқы өндірістер« деп аталатын 8310 шоттың дт;
б) «Үстеме шығыстар» деп аталатын 8410 шоттың дт;
в) «Аяқталмаған өндіріс» деп аталатын 1340 шоттың дт;
г) «Әкімшілік шығыстар» деп аталатын 7210 шоттың дт.
39. Аяқталмаған өндірістің жетіспеуі қайда жатқызылады (егер жетіспеу кінәлілердің есебінен өндірілетініне сенім болмаса)?
а) «Негізгі өндіріс» деп аталатын 8110 шоттың дт;
ә) «Әкімшілік шығыстар» деп аталатын 7210 шоттың дт;
б) «Үстеме шығыстар» деп аталатын 8410 шоттың дт;
в) «Сатылған өнім мен көрсетілген қызметтің өзіндік құны» деп аталатын 7010 шоттың дт;
г) бірде-бір жауап дұрыс емес.
40. Негізгі өндірістің цехтарына көрсетілген коммуналдық қызметтердің құны қай шотта көрсетіледі?
а) «Негізгі өндіріс» деп аталатын 8110 шоттың дт;
ә) «Үстеме шығыстар» деп аталатын 8410 шоттың дт;
б) «Өнім сату мен қызмет көрсету жөніндегі шығыстар» деп аталатын 7110 шоттың дт;
в) «Әкімшілік шығыстар» деп аталатын 7210 шоттың дт;
г) «Өзге шығыстар» деп аталатын 7470 шоттың дт.
41. Қосалқы өндірістердің ғимараттарын жөндеуге жұмсалған материалдар қай шотта есептеледі?
а) «Негізгі құралдардың амортизациясы»деп аталатын 2420 шоттың дт;
ә) «Қосалқы өндірістер» деп аталатын 8310 шоттың дт;
б) «Үстеме шығыстар» деп аталатын 8410 шоттың дт;
в) «Әкімшілік шығыстар» деп аталатын 7210 шоттың дт;
г) «Аяқталмаған құрылыс» деп аталатын 2930 шоттың дт.
42. Ақаулы өнімнен болатын түпкілікті ысырап қай көздердің есебіне жатқызылады?
а) резервтік капиталдың;
ә) бөлінбеген кірістің;
б) өзіндік құнның;
в) есепті кезеңнің кірісінің;
г) өткен жылдардың кірісінің.
43. Аяқталмаған өндірістің қалдықтарын түгендеу қай мерзімде жүргізіледі?
а) жылына бір рет;
ә) тоқсан сайын;
б) жүргізілмейді;
в) ай сайын;
г) қажет болу шамасына орай.
44. Негізгі өндіріс цехының мастеріне есептелген жалақы қай шотқа жатқызылады?
а) «Негізгі өндіріс» деп аталатын 8110 шоттың дт;
ә) «Жалақы төлеу жөніндегі қысқа мерзімді берешек» деп аталатын 3350 шоттың дт;
б) «Үстеме шығыстар» деп аталатын 8410 шоттың дт;
в) «Әкімшілік шығыстар»деп аталатын 7210 шоттың дт;
г) «Аяқталмаған құрылыс» деп аталатын 2930 шоттың дт.
45. Күрделі қосалқы өндірістерге қандай айрықша ерекшеліктер тән?
а) аяқталмаған өндіріс қалдықтарының болуы;
ә) аяқталмаған өндіріс қалдықтарының болмауы;
б) жартылай фабрикат шығару;
в) бас ұйымнан қашықта болу;
г) бірде-бір жауап дұрыс емес.
46. Ақаудан болған ысырап қай шотта анықталады?
а) «Негізгі өндіріс» деп аталатын 8110 шоттың дт;
ә) «Меншікті өндірістің жартылай фабрикаттары» деп аталатын 8210 шоттың дт;
б) «Қосалқы өндірістер» деп аталатын 8310 шоттың дт;
в) «Үстеме шығыстар» деп аталатын 8410 шоттың дт;
г) «Әкімшілік шығыстар» деп аталатын 7210 шоттың дт.
3-тарау. Өндіріс шығындарын есептеу және өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау әдістері.
