- •Өндірістік есепті ұйымдастыру негіздері.
- •1.1. Өндірістің түрлері және олардың өндіріс шығындарының есебін ұйымдастыруға жасайтын ықпалы.
- •1.2. Өндірістік шығындарды жіктеу
- •1.1. Өндірістік шығындарды жіктеу
- •1.2. Шығындарды экономикалық элементтер мен калькуляция баптары бойынша топтастыру
- •1.3. Өнімнің (жұмыстардың, қызметтердің) өндірістік өзіндік құнына кіретін шығындар
- •1.4. Шығыны есептелетін объектілер және калькуляцияланатын объектілер
- •1.5.Өндірістік шығындардың есебінің жалпы схемасы.
- •1. Тағайындалған шығындар былайша жіктеледі:
- •2. Шығындар өнімнің өзіндік құнына жатқызу тәсілі бойынша былай жіктеледі:
- •2.1. Материалдық шығындардың есебі
- •2.1. Материалды өнім түрлері бойынша олардың нормативтік (жоспарлы) шығысына пропорционал бөлуді есептеу мысалы.
- •2.2. Материалды коэффициенттер бойынша бөлудің типтік есебі
- •2.3. Қайтарылатын қалдықтарды олардың нормативтік шығысына пропорционал бөлуді есептеу мысалы
- •2.2. Өндірісте материалдың пайдалануын бақылауды ұйымдастыру
- •2.3. Өндірістік жұмысшыларға жалақы төлеу шығындары мен жалақыға төлеуге аударылатын ақшаның есебін жүргізу
- •2.4. Нақты есептелген жалақыны өнім түрлері бойынша бөлуді есептеу (теңгеде)
- •2.5. Жалақы есептеу жөніндегі шаруашылық операциялар
- •2.4. Үстеме шығыстардың құрамы мен оның есебі
- •2.6. Өндірістегі ақаумен байланысты шаруашылық операциялары
- •2.5. Үстеме шығыстарды бөлу тәртібі
- •2.6. Қосалқы өндірістердің шығынының есебін жүргізу және бөлу
- •2.7. Қосалқы цехтардың қызметтерін бөлу ведомосі
- •2.8. Бөлімшелердің өндірістік көрсеткіштері
- •2.9. Қызмет көрсетуші қызметтердің шығынын тура әдіспен бөлуді есептеу
- •2.10. Қызмет көрсетуші қызметтердің шығындарын қадамдық әдіспен бөлудің есебін жүргізу
- •2.7. Аяқталмаған өндірістің есебін жүргізу, түгендеу және бағалау
- •2.8. Өндіріс шығындарының жиынтық есебі
- •2.9. Әкімшілік шығыстардың есебін жүргізу
- •2.10. Өнім сату мен қызмет көрсету жөніндегі шығыстардың есебін жүргізу
- •3.1. Өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау мен оның түрлері
- •3.2. Өзіндік құны калькуляцияланатын объектілер, калькуляциялық бірліктер
- •3.3. Шығындардың есебін жүргізу мен өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау әдістері
- •3.4. Шығынды есептеу мен өнімнің өзіндік калькуляциялаудың нормативтік әдісі.
- •3.5. Шығындарды есептеу мен өнімнің өзіндік құнын калькуляциялаудың қайта бөлістік әдісі
- •3.6. Шығындарды есептеу мен өнімнің өзіндік құнын калькуляциялаудың тапсырыстық әдісі
- •3.7. Шығындарды есептеу мен өнімнің өзіндік құнын калькуляциялаудың қарапайым әдісі.
- •3.8. Өнімнің өзіндік құнын есептеу тәсілдері
- •3.9. Даяр өнімнің есебін жүргізу
- •3.1. Даяр өнімнің қозғалысы бойынша шоттар корреспонденциясы
- •4.1 Басқарушылық есеп, оның мәні, пәні мен әдісі
- •4.2. Басқарушылық есептік ақпараттың сипаттамасы
- •4.3. Басқарушылық есептің объектілері мен міндетттері. Бухгалтерлік және басқарушылық есептің «Эккаунтинг» жүйесінде алатын орны.
- •4.4. Басқарушылық есеп қағидалары
- •4.5. Басқарушылық және қаржы есебі жүйелерінің салыстырмалы сипаттамасы
- •4.6. Басқарушылық есептің шешім қабылдауда атқаратын рөлі
- •4.7. Басқарушылық есеп бухгалтерлерінің кәсіби этикасы
- •4.8. Өндірістік есеп пен оның басқаруда атқаратын рөлі, басқарушылық есептің өндірістік есептің байланысы
- •5.2. Шығындарды жіктеу
- •5.2.1. Запастар мен алынған пайданың өзіндік құнын анықтау үшін шығындарды жіктеу
- •5.2.2. Шешім қабылдау мен жоспарлау шығындарын жіктеу
- •5.2.3. Шығындарды бақылау мен реттеуді жүзеге асыру үшін жіктеу.
- •6.1. Материалдық шығындардың есебі
- •6.2. Жұмыс күшіне жұмсалатын шығындардың есебін жүргізу
- •6.3 Үстеме шығыстардың есебін жүргізу
- •6.4. Өндірістік үстеме шығыстарды бөлу
- •6.5. Үстеме шығыстарды бөлудің бірыңғай ставкалары
- •6.6 Үстеме шығыстарды нормативтік бөлу ставкалары
- •Бақылау сұрақтар:
- •Тестілер:
- •7.1 Шығындарды есептеу мен өнімнің өзіндік құнын калькуляциялаудың процестік әдісі
- •7.1.1 Нормативтіктен тыс кірістер
- •7.1.2 Балама бірлік ұғымы
- •1 Мысал:
- •7.1.3 Өнімнің өткен процестегі өзіндік құны
- •2 Мысал:
- •7.1.4 Аяқталмаған өндірісті (жартылай фабрикаттарды) бағалау әдістері
- •3 Мысал:
- •7.1.5 Баламалы өнім шығару мен нормативтік ысырап
- •7.1.6 Баламалы өнім шығару мен нормативтіктен тыс ысырап
- •5 Мысал:
- •7.1.7 Кешенді өндіріс өнімі мен қосалқы өнімнің шығыны және өзіндік құнының калькуляциясын есептеу
- •7.2 Өнімнің өзіндік құнының шығыны мен калькуляциясын есептеудің тапсырыстық әдісі
- •7.3 Шығындардың функциялар бойынша есептеу (авс – әдіс)
- •7.4 «Стандарт-кост» жүйесі бойынша шығындарды есептеу мен өзіндік құнды калькуляциялау
- •7.5 Шығындары толық бөлінетін өнімдердің және өзгермелі шығасылар бойынша «Директ-костинг» және «Өзіндік құнды калькуляциялау»
- •7.6 Маржиналдық кіріс, маржиналдық тәсілдемеде субъектінің операциялық пайдасын есептеу тәртібі.
- •7.7 Залалсыздықты талдау
- •Бақылау сұрақтары:
- •Тестілер
- •«Стандарт-кост» жүйесі бойынша қай факторлар материалдың нақты шығындарының нормадан ауытқуына қандай факторлар ықпал етеді?
- •2. «Стандарт-кост» жүйесі бойынша қай факторлар жалақы төлену жөніндегінақты шығындардың белгіленген нормадан (жоспарына) ауытқуына ықпал етеді?
- •3. «Стандарт-кост» жүйесі бойынша жалақының сағаттық ставкасының өзгеру есебінен жалақының өзгергені қалай анықталады?
- •4. «Стандарт-кост» жүйесі бойынша жалақы төлеу нормасының ауытқуына еңбек өнімділігі нормаларының өзгеруінің жасайтын ықпалы қалай анықталады?
- •5. Маржиналдық кіріс деген не?
- •6. Маржиналдық кіріс қалай есептеледі?
- •Бюджеттер мен бюджет, бюджеттердің түрлері.
- •8.2 Операциялық бюджет, оның құрамы, жасау тәртібі.
- •8.3 Икемді бюджеттер (сметалар).
- •8.4 Нормативтік шығындар және олардың маңызы.
- •Бақылау сұрақтары:
- •Тестілер
- •Мазмұны
2.7. Қосалқы цехтардың қызметтерін бөлу ведомосі
теңге
Қосалқы цехтың атауы |
Өнімді (қызметті) өлшеу бірлігі |
Есепті айдағы нақты шығындарц (өзара ыңғайласпа қызметтердің құны мен басқа цехтарды қоспағанда ) |
Басқа цехтардың жоспарлы (нормативтік) өзіндік құн бойынша ыңғайласпа қызметтері |
Цехтың барлық шығындары (3 т+7 т)
|
Аяқталмаған өндірістің қалдығы |
Бөлу |
|||||||||||
Басқа цехтарға жоспарлы (нормативтік) өзіндік құн бойынша көрсетілген ыңғайласпа қызметтер |
|||||||||||||||||
Электр станциялардың қызметтері |
Қазандықтың қызметтері |
Жөндеу-механикалық цехтың қызметтері |
Басқа цехтардың барлық қызметтерінің құны |
айдың басында |
айдың соңында
|
Қазандыққа |
Жөндеу-механикалық цехқа |
Электр станцияға |
Барлық ішкі (ыңғайласпа) қызмет |
||||||||
Мөлшері |
Сомасы |
Мөлшері |
Сомасы |
Мөлшері |
Сомасы |
Мөлшері |
Сомасы |
||||||||||
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
16 |
17 |
18 |
Электр станциясы |
кВт ч. |
69 540 |
- |
44 400 |
153000 |
197400 |
266940 |
- |
- |
1 200 |
4 200 |
2 000 |
7 000 |
|
|
3 200 |
11200 |
Қазандық |
тонна |
715 300 |
4 200 |
- |
170000 |
174200 |
889500 |
- |
- |
- |
- |
30 |
55500 |
24 |
44400 |
54 |
99900 |
Жөндеу-механикалық цех |
норма-час |
941 900 |
7 000 |
55 500 |
|
62 500 |
1004400 |
16 000 |
18 000 |
200 |
170000 |
- |
- |
180 |
153000 |
380 |
323000 |
Жиыны |
|
1 726 740 |
11 200 |
99 900 |
323000 |
434400 |
2160840 |
16 000 |
18 000 |
- |
174200 |
- |
62500 |
- |
197400 |
- |
434100 |
Кестенің жалғасы
|
Қызметтерді тұтынушылар бойынша бөлінген шығындар |
Барлық есептен шығарылған |
||||||||
Нақты өзіндік құн бойынша |
Мөлшері (17+19 жол +21+23+25) |
Сомасы (18+20+22 жол +24 +26) |
||||||||
Негізгі өндіріс бойынша технологиялық мақсаттарға |
Жабдықтарды жөндеу мен цехтардың ғимараттарын ұстауға |
Зауыт басқармасның мұқтажына |
Бөгде тарапқа көрсетілген қызметтерге |
|||||||
Мөлшері |
Сомасы |
Мөлшері |
Сомасы |
Мөлшері |
Сомасы |
Мөлшері |
Сомасы |
|||
19 |
20 |
21 |
22 |
23 |
24 |
25 |
26 |
27 |
28 |
|
Электр станциясы |
20 500 |
77 900 |
10 900 |
41 420 |
5 400 |
20 520 |
30 500 |
115 900 |
70 500 |
266 940 |
Қазандық |
50 |
94 000 |
135 |
253 800 |
85 |
159 800 |
150 |
282 00 |
474 |
889 500 |
Жөндеу-механикалық цех |
- |
|
500 |
430 000 |
40 |
34 400 |
250 |
215 000 |
1 170 |
1 002 400 |
Жиыны |
- |
171 900 |
- |
725220 |
- |
214 720 |
- |
612 900 |
- |
2158840 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Оның ішінде қосалқы өндірістерге (қазандық пен электр станциясына) 323 000 теңге жоспарлы өзіндік құн бойынша 380 норма-сағат, негізгі өндіріс цехтарына, зауыт басқармасы мен басқа ұйымдарға – 679 400 теңге нақты өзіндік құн бойынша 790 норма-сағат қызмет көрсетілді. Сөтіп, біздің мысалда 1 кВч 3-50 теңге, 1 т бу – 1 850 теңге және 1 норма-сағат жөндеу жұмыстары– 850 теңге жоспарлы өзіндік құнда осы қызметтердің бірлігінің нақты өзіндік құны тиісінше 3-79, 1876-58 и 856-75 теңгені құрады немесе олардың жоспарлы өзіндік құны нақты өзіндік құннан төмен.
Нарықтық экономика елдерінде ыңғайласпа қызметтерді сызықтық теңдеулер жүйесінің көмегімен бөлудің тура, қадамдық әдіс қолданылады.
Ұйымның екі негізгі өндірістік бөлімшесі (цехы) мен екі қызмет көрсететін қызметі (бөлімі) және олардың көрсеткіштер мынадай делік: