- •Кіріспе
- •I Бөлім. Әдептің теориялық негіздері
- •1.1 Әдеп ұғымының мәні және оның қоғамдағы рөлі
- •Ұлағатты сөздер
- •Өздік жұмысқа арналған тапсырмалар
- •Пайдаланған әдебиеттер
- •1.2 Әдептің даму тарихы.
- •Пайдаланған әдебиеттер
- •II Бөлім. Күнделікті қарым-қатынас мәдениетіндегі жеке тұлға
- •2.1. Әдептілік – мәдени қарым-қатынас таратудың формасы
- •Өздік жұмысқа арналған тапсырмалар
- •Пайдаланған әдебиеттер
- •2.2 Қазіргі заманғы күнделікті әдептілік
- •Өздік жұмысқа арналған тапсырмалар
- •Пайдаланған әдебиеттер
- •2.3 Сөз сөйлеу әдебі
- •Өзін-өзі бақылау сұрақтары
- •Өздік жұмысқа арналған тапсырмалар
- •Әдебиеттер
- •2.4. Үстел басындағы әдептілік
- •Өздік жұмыстарға арналған тапсырмалар
- •2.5 Қоғамдық орындардағы мінез-құлық әдебі
- •5.1 Мейманханада, Демалыс үйінде, Санаторийде.
- •Өзін-өзі бақылау сұрақтары
- •Қосымша әдебиеттер
- •2.6 Маманның сыртқы келбеті
- •Жігіттер гардеробы
- •Қыздардың гардеробы
- •Іскер адамдар киімдері
- •Ресми қабылдауларға арналған костюмдер
- •Галстукты байлаудың түрлері
- •Сән үлгілері.
- •Романтикалық стильдегі киім үлгілері
- •Фольклорлық (этникалық) стилдегі киім үлгілері
- •Қыздар мен жігіттердің шаш қою үлгілері
- •Аксессуарлар түрлері
- •Інжу тізбесі мен сырға
- •Өзін-өзі бақылау сұрақтары
- •Өздік жұмысқа арналған тапсырмалар
- •Әдебиеттер
- •Нақыл сөздер
- •III Бөлім Болашақ маман әдебі
- •3.1 Адамның қимыл-қозғалыс мәдениеті
- •Өзiн өзi бақылау сұрақтары
- •Өздік жұмысқа арналған тапсырмалар
- •Әдебиеттер
- •3.2. Сыйлық беру әдебі
- •Өзiн өзi бақылау сұрақтары
- •Өздік жұмысқа арналған тапсырмалар
- •Студент әдебі
- •Өзін-өзі бақылау сұрақтары
- •Өздік жұмыстарға арналған тапсырмалар
- •Әдебиеттер
- •3.4 Болашақ маманның қатынас мәдениеті
- •Өзін-өзі тексеру сұрақтары
- •Өздік жұмысқа арналған тапсырмалар
- •Пайдаланған әдебиеттер
- •3.5 Кикілжің және оны конструктивті жеңу
- •Өзін-өзі тексеру сұрақтары:
- •Өзіндік жұмысқа арналған тапсырмалар
- •Әдебиеттер
- •Тест «Кикілжіңді ұнататын тұлғасыз ба?»
- •Үш бөлім бойынша студенттердің өзін-өзі тексеруіне арналған тесттер «Мен қарым-қатынаста қандаймын»
- •Сіз қалай сөйлейсіз?
- •Жаңа танысқан адамдарыңызбен тез тіл табыса аласыз ба?
- •Сізді қалай жеңіл мойындауға болады?
- •Глоссарий
- •Сөйлеу этикеті
- •Өзіне қарату және назар аударту Бейтаныс адамды өзіне қарату
- •II. Сәлемдесу
- •III.Танысу
- •Таныстық кезіндегі жауаптар
- •IV.Қоштасу
- •V. Шақыру
- •VI. Өтініш, кеңес беру, ұсыныс жасау
- •VII.Өтінішпен шақыруды қабыл алу-алмау жауабы
- •VIII. Сұқбаттасушының пікірімен келісу-келіспеу
V. Шақыру
|
Сөйлеу этикет лебіздері
|
Қолданылатын жағдайлар, түсініктеме |
|
Мен сізді (сені) түскі асқа шақырамын (Мен) сізді (сені) ... шақырамын |
Жиі қолданыста |
|
(Мен) сізді (сені) ... шақырайын деп едім |
Етістіктің қалау райы шақыру түрінің нақты еместігін, сыпайы түрін көрсету |
|
Мен (сені) сізді ... шақырайын деп едім. |
Шешімнің нақты еместігін, сыпайы көрсету |
|
Мен сізді (сені) шақырамын. Менің сізді ... (сені) шақыруымы рұқсат па? |
Жылы нақты емес лебіз |
|
Сізді ... шақыруға рұқсат па? Менің сізді ... шақыруыма рұқсат па? |
Арнайы |
|
Сізді ... шақыруыма рұқсат етіңіз |
Арнайы, аға буынға айтылатын лебіз |
|
Келіңіздер... Шақырамын |
Сөз сөйлеуші өзіне қонаққа шақырады |
|
Кіріңіз (кір), Келіңіздер (кел) |
Достық қатынастағы жылы шырай таныту лебізі |
|
Барайық ... Жүріңдер ... |
Сөйлеушінің өзінің баратын жағына ерте жүру лебізі |
|
Кеттік ... Кіріп шағайық ... Барайық ... |
Ресми емес |
|
Кіріңіз. |
Үйге немесе бөлмеге кіруге шақыру |
|
Баратын болсақ қалай болар... |
Ресми емес
|
|
Келіңізші өтінем |
Өтініш реңктегі арнайы шақыру лебізі
|
|
Неге солай етпеске Мүмкіндігінше + { келіп кетуге, кіріп шығуға) Мүмкіндік болғанда |
Сұрастыру арқылы сыпайы шақыру |
|
Сіз (сен) жасасаңызшы Сіз (сен) келіңізші |
Нақты шақырғанға зауқы жоқ лебіз |
|
Бізге неге кіріп шықпасқа ......? Бізге неге жолығып шықпасқа...? Бізге неге ...? |
Кеңес беру реңктегі лебіз.
|
|
Жақсы болар еді Жаман емес Уақыты келді ғой + баруға, кіріп шығуға… |
Мақұлдайтын мүмкіндіктер реңктері |
|
Болды ғой Қажет қой Жасалуы қажет еді ғой + баруға, кіріуге, т.б. |
Қажеттілік лебізі |
|
Мен сіздің Мен үшін сіздің ... Маған сіздің (сенің) + барғаныңыз, кіріп шыққаныңыз… Сіздің (сенің) болғаныңыз, жақсы болар еді |
Қажеттілік лебізі |
|
Бұған сіз (сен) қалай қарайсыз (қарайсың) Сіз (сен) бұл мәселеге қалай қарайсыз
Сіз (сен) қарсы емессіз бе?
+ барғанға, Сіз (сен) қарсы емессіз бе, Сіз (сен) қарсылық етпейсіз ғой, |
Әңгімесесушімен кеңес сұрау барысындағы жылы лебіз |
VI. Өтініш, кеңес беру, ұсыныс жасау
|
Сөйлеу этикет лебіздері
|
Қолданылатын жағдайлар, түсініктеме |
|
(Мен) өтінемін (сізден, сенен) (Мен) кеңесемін (сізбен + қоңырау шалуға және т.б. (Мен) ұсынамын (сізге, саған) |
Көп қолданыстағы |
|
Мен өтінер едім Мен кеңес берер едім + шуламауға т.б. Мен ұсынар едім |
Қалау, тілек реңкі бойынша өтініш |
|
Жасаңдар ... жазыңдар ... әкеліңдер ... |
Өтініш, кеңес беру, ұсыныс айту лебізі |
|
Мархабат етіңіз Ғафу етіңіз Қоңырау шалуға + Сыпайырақ болыңыз Егерде сізге (саған) ауыр болмаса |
Сыпайы |
|
Досым бол + қоңырау шалшы |
Достық |
|
Маған рұқсат етіңізші Қоңырау шалғанға мархабат етіңіз |
Ресми, жасы үлкен адамдар арасындағы қолданыс |
|
Сен сізден (сенен) өтінемін Менің сізге (саған) + Жасауға өтінем |
Кешірім сұрау лебізі |
|
Менің сізге (саған) өтінішім бар Мен сізбен ақылдасайын деп едім Менің сізден өтінерім |
Шешімін таппаған өтініш (кеңес, ұсыныс) |
|
Сіз жасайсыз ба? ... Сіз (сен) келісесіз бе? Сіз (сен) келісетін бе едіңіз + мынаны жасағанға |
Нақты шешімі жоқ өтініш |
|
Өтініш ... + темекі тартпауға, тыныштықты сақтауға… |
Арнайы, хабарландыруда жиі қолданылады |
|
Қане, өлең айтайық |
Бірге жасауына өтініш жасау |
|
Қане, мен өзім + жасаймын… Мен өзімнің жасауыма тура келіп тұр |
Өзінің жасауына ешкімнің кедергі келтірмеуіне өтініші |
|
Ол (оның) -+- етістіктің жеке формасы
|
Іс-әрекетке араласуы |
|
Рұқсат па...? Рұқсат па ...? + кіруге, қоңырау шалуға Мен ...? Меніңше ...? |
Бір нәрсе жасауға рұқсат сұрау өтініші |
|
Сіз жасай аласыз ба ...? Сіз мүмкіндігі болса ...? + қоңырау шалсаңыз Сізге қолайлы ма ...? |
Сыпайы |
|
Сізге қоңырау шалу ауырлық тудырмай ма? |
арнайы |
|
(маған) болады ма? Болады ма? Болмай ма? + сұрауға, ұсынуға, ақылдасуға Мен жасай аламын ба /жасауға/ Мен жасай аламын ба ...? Мен жасай алмаспа екенмін...?
|
Сыпайы түрде |
|
Рұқсат па.... – қоңырау шалуға Болады ма... + кітапты, газетті
|
Ресми реңкте |
|
Жақсы болар еді Жаман болмас еді + қоңырау шалса Болды ғой |
Мүмкіндік түрінде |
|
Сізге (саған) қажет еді Қажет еді + қоңыру шалу Қажеттілік болар |
Қажеттілік реңкте |
|
Мүмкін сіз (сен) + алып келерсіз (алып келерсің) Сіз (сен) мүмкін болса |
Сыпайы, тыйым салынған |
|
Сіз + кітапты алып келмессіз бе? Сіз қоңырау шалмайсыз ба? |
Сыпайы, тыйым салынған |
|
Сіз (сен) кітапты алып келмейсіз бе? |
Еркін түрде |
|
Сөйлеспеңдер! Тыныш! Тыныштық! |
Кесімді бұйрық |
|
Шулаушы болмаңдар Қойыңдар + айғай-шу! Тоқтатыңдар! |
Бір нәрсені жасауға үзілді-кесілді тыйым салу |
|
Тоқтатыңдар! + айғай-шуды, әңгімені...! |
Бір нәрсені жасауға үзілді-кесілді тыйым салу |
|
Мен сіздің (сенің) Маған сіздің (сенің) Маған сіздің (сенің) қоңырау шалғаныңызды қалар едім Егер сіз (сен) қоңырау шалсаңыз (шалсаң) жақсы болар еді Егер сіз (сен) қоңырау шалсаңыз жаман болмас еді |
Қалау, тілек реңкі бойынша |
|
Бұны жасауға сіз (сен) қалай қарайсыз (қарайсың) Бұны біздің жасағанымызға қалай қарайсыз? Сіз (сен) (бұны біздің жасағанымызға) қарсы емессіз бе? Сен бұған қарсы емессің бе, егерде... |
әңгімелесушімен сыпайы талқылау реңкі |
