Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
деп негіздері оу ралы 2012-1 посл..doc
Скачиваний:
738
Добавлен:
06.03.2016
Размер:
11.89 Mб
Скачать

V. Шақыру

Сөйлеу этикет лебіздері

Қолданылатын жағдайлар, түсініктеме

Мен сізді (сені) түскі асқа шақырамын

(Мен) сізді (сені) ... шақырамын

Жиі қолданыста

(Мен) сізді (сені) ... шақырайын деп едім

Етістіктің қалау райы шақыру түрінің нақты еместігін, сыпайы түрін көрсету

Мен (сені) сізді ... шақырайын деп едім.

Шешімнің нақты еместігін, сыпайы көрсету

Мен сізді (сені) шақырамын.

Менің сізді ... (сені) шақыруымы рұқсат па?

Жылы нақты емес лебіз

Сізді ... шақыруға рұқсат па?

Менің сізді ... шақыруыма рұқсат па?

Арнайы

Сізді ... шақыруыма рұқсат етіңіз

Арнайы, аға буынға айтылатын лебіз

Келіңіздер...

Шақырамын

Сөз сөйлеуші өзіне қонаққа шақырады

Кіріңіз (кір),

Келіңіздер (кел)

Достық қатынастағы жылы шырай таныту лебізі

Барайық ... Жүріңдер ...

Сөйлеушінің өзінің баратын жағына ерте жүру лебізі

Кеттік ... Кіріп шағайық ... Барайық ...

Ресми емес

Кіріңіз.

Үйге немесе бөлмеге кіруге шақыру

Баратын болсақ қалай болар...

Ресми емес

Келіңізші өтінем

Өтініш реңктегі арнайы шақыру лебізі

Неге солай етпеске

Мүмкіндігінше + { келіп кетуге, кіріп шығуға)

Мүмкіндік болғанда

Сұрастыру арқылы сыпайы шақыру

Сіз (сен) жасасаңызшы

Сіз (сен) келіңізші

Нақты шақырғанға зауқы жоқ лебіз

Бізге неге кіріп шықпасқа ......?

Бізге неге жолығып шықпасқа...?

Бізге неге ...?

Кеңес беру реңктегі лебіз.

Жақсы болар еді

Жаман емес

Уақыты келді ғой + баруға, кіріп шығуға…

Мақұлдайтын мүмкіндіктер реңктері

Болды ғой

Қажет қой

Жасалуы қажет еді ғой + баруға, кіріуге, т.б.

Қажеттілік лебізі

Мен сіздің

Мен үшін сіздің ...

Маған сіздің (сенің) + барғаныңыз, кіріп шыққаныңыз…

Сіздің (сенің) болғаныңыз, жақсы болар еді

Қажеттілік лебізі

Бұған сіз (сен) қалай қарайсыз (қарайсың)

Сіз (сен) бұл мәселеге қалай қарайсыз

Сіз (сен) қарсы емессіз бе?

+ барғанға,

Сіз (сен) қарсы емессіз бе,

Сіз (сен) қарсылық етпейсіз ғой,

Әңгімесесушімен кеңес сұрау барысындағы жылы лебіз

VI. Өтініш, кеңес беру, ұсыныс жасау

Сөйлеу этикет лебіздері

Қолданылатын жағдайлар, түсініктеме

(Мен) өтінемін (сізден, сенен)

(Мен) кеңесемін (сізбен + қоңырау шалуға және т.б.

(Мен) ұсынамын (сізге, саған)

Көп қолданыстағы

Мен өтінер едім

Мен кеңес берер едім + шуламауға т.б.

Мен ұсынар едім

Қалау, тілек реңкі бойынша өтініш

Жасаңдар ... жазыңдар ...

әкеліңдер ...

Өтініш, кеңес беру, ұсыныс айту лебізі

Мархабат етіңіз

Ғафу етіңіз

Қоңырау шалуға +

Сыпайырақ болыңыз

Егерде сізге (саған) ауыр болмаса

Сыпайы

Досым бол + қоңырау шалшы

Достық

Маған рұқсат етіңізші

Қоңырау шалғанға мархабат етіңіз

Ресми, жасы үлкен адамдар арасындағы қолданыс

Сен сізден (сенен) өтінемін

Менің сізге (саған) + Жасауға өтінем

Кешірім сұрау лебізі

Менің сізге (саған) өтінішім бар

Мен сізбен ақылдасайын деп едім

Менің сізден өтінерім

Шешімін таппаған өтініш (кеңес, ұсыныс)

Сіз жасайсыз ба? ...

Сіз (сен) келісесіз бе?

Сіз (сен) келісетін бе едіңіз + мынаны жасағанға

Нақты шешімі жоқ өтініш

Өтініш ... + темекі тартпауға, тыныштықты сақтауға…

Арнайы, хабарландыруда жиі қолданылады

Қане, өлең айтайық

Бірге жасауына өтініш жасау

Қане, мен өзім + жасаймын…

Мен өзімнің жасауыма тура келіп тұр

Өзінің жасауына ешкімнің кедергі келтірмеуіне өтініші

Ол (оның) -+- етістіктің жеке формасы

Іс-әрекетке араласуы

Рұқсат па...?

Рұқсат па ...? + кіруге, қоңырау шалуға

Мен ...?

Меніңше ...?

Бір нәрсе жасауға рұқсат сұрау өтініші

Сіз жасай аласыз ба ...?

Сіз мүмкіндігі болса ...? + қоңырау шалсаңыз

Сізге қолайлы ма ...?

Сыпайы

Сізге қоңырау шалу ауырлық тудырмай ма?

арнайы

(маған) болады ма?

Болады ма?

Болмай ма? + сұрауға, ұсынуға, ақылдасуға

Мен жасай аламын ба /жасауға/

Мен жасай аламын ба ...?

Мен жасай алмаспа екенмін...?

Сыпайы түрде

Рұқсат па.... – қоңырау шалуға

Болады ма... + кітапты, газетті

Ресми реңкте

Жақсы болар еді

Жаман болмас еді + қоңырау шалса

Болды ғой

Мүмкіндік түрінде

Сізге (саған) қажет еді

Қажет еді + қоңыру шалу

Қажеттілік болар

Қажеттілік реңкте

Мүмкін сіз (сен) + алып келерсіз (алып келерсің)

Сіз (сен) мүмкін болса

Сыпайы, тыйым салынған

Сіз + кітапты алып келмессіз бе?

Сіз қоңырау шалмайсыз ба?

Сыпайы, тыйым салынған

Сіз (сен) кітапты алып келмейсіз бе?

Еркін түрде

Сөйлеспеңдер! Тыныш! Тыныштық!

Кесімді бұйрық

Шулаушы болмаңдар

Қойыңдар + айғай-шу!

Тоқтатыңдар!

Бір нәрсені жасауға үзілді-кесілді тыйым салу

Тоқтатыңдар! + айғай-шуды, әңгімені...!

Бір нәрсені жасауға үзілді-кесілді тыйым салу

Мен сіздің (сенің)

Маған сіздің (сенің)

Маған сіздің (сенің) қоңырау шалғаныңызды қалар едім

Егер сіз (сен) қоңырау шалсаңыз (шалсаң) жақсы болар еді

Егер сіз (сен) қоңырау шалсаңыз жаман болмас еді

Қалау, тілек реңкі бойынша

Бұны жасауға сіз (сен) қалай қарайсыз (қарайсың)

Бұны біздің жасағанымызға қалай қарайсыз?

Сіз (сен) (бұны біздің жасағанымызға) қарсы емессіз бе?

Сен бұған қарсы емессің бе, егерде...

әңгімелесушімен сыпайы талқылау реңкі