III.Танысу

Сөйлеу этикет лебіздері

Қолданылатын жағдайлар, түсініктеме

Танысайық. Танысып қоялық.

Менің сізбен (сенімен) танысқым келеді.

Сізбен танысуға болады ма? Танысалық.

Атымен (тегімен) таныспас бұрын

Танысуға рұқсат етіңіз.

Таныстыруға рұқсат етіңіз.

Ресми; бұл сөзден кейін жауапты күтпей-ақ таныстыру көбіне мынадай формаларда жүреді: (Мен) Алтынбаев (-а), мұғалім Алтынбаев(а)

Менің атым Марат, (Марат Хамитұлы),

Жанна (Жанна Жанатқызы).

Менің тегім Сарсенов(-а).

Мен Сәрсенов(-а). Сәрсенов(-а).

Тегімен, атымен, әкесінің атымен таныстырған кезде. Танысу ресмилігі және жас ерекшелігіне байланысты іске асады.

Есімің(із) (атың( кім? Тегіңіз (тегің) қалай? Сіздің аты-жөніңіз? Есіміңіз қалай?

Арнайы «сен» түрі тек балаларға айтылады.

Тегіңіз? Есіміңіз мен әкеңіздің аты? Сіздің аты-жөніңіз?

Сауалнамалық сұрау кезінде

Кешіріңіз, сіз кім боласыз? Кешіріңіз, кіммен сөйлесіп тұрғанымды білуге бола ма?

Сізге сөйлеуші сізбен танысы ретінде сөйлесіп тұрған кезде ғана айтылады.

Сөйлеу этикет лебіздері

Қолданылатын жағдайлар, түсініктеме

Таныс болыңыздар! (ғафу етіңіздер)!

Танысыңыз (менің досыммен).

Таныс болыңыздар!

а) таныстырушы танысушының аты-жөнін, кейде мамандығын және т.б.)

б) таныстыру кезінде олардың атын айтады (аты-жөнін)

Сізді таныстыруға рұқсат па.. (біреумен)

Сізді таныстыруға болады ма...

Таныстыруға (сізге) рұқсат етіңіз... (жаңа қызметкерді)

Ресми

Бұл Айнұр Мейрамқызы (мен сізге айтқан; сіздің таныс болғыңыз келген ....)

Алдыңғы айтылғандардан соң

Жақсы қарым-қатынас тілеймін

достық; орта және үлкен жастағы адамдардың қолданысы

Сөйлеу этикет лебіздері

Қолданылатын жағдайлар, түсініктеме

Сау болыңыз!

Көп қолданыстағы

Қош болыңыз!

Ұзақ мерзімділік мағынада қолданылуы мүмкін

Көріскенше! Жақсылықпен жүздесейік!

Тілектестікпен айтылады

Кездескенше! Көріскенше күн жақсы!

Жүздескенше (театрда, университетте, (сағат екіде, демалыста, кешке).

Ертеңге дейін!

Демалысқа дейін!

Кешке дейін!

Жазға дейін! Мерекеге дейін!

Сағат бірге дейін! Үшке дейін!

«Қош бол» дегеннің орнына қолданылады, немесе бір уақытта, бір жерде кездесу болғанда

Қайырлы түн!

Түндегі қоштасу

Жүздескенше

Достық нышанда

Салем!

Әзірше!

Барлығына !

Достық реңкте

Көбінесе, жақын таныстығы бар жастар арасында қолданылады

Мен сізбен (сенімен) әзір қоштаспаймын.

Біз әлі кездесеміз ғой

Егерде күні бойы тағы да көретін болса

Көріскенше.

Ерікті

Бетіңнен сүйдім! Жақсылықта жолығайық!

Жақын адамдар арасындағы телефон немесе хат жазу арқылы қоштасуғы қолданыстар

Қоштасуға рұқсат етіңіз!

Қоштасуға мүмкіндік беріңіз!

Ресми

Сізбен (сіздермен) қоштасайын деп едім

Ресми, аға ұрпақ арасындағы қолданыстар

Сөйлеу этикет лебіздері

Қолданылатын жағдайлар, түсініктеме

Қоштасу кезіндегі өтініш

Ұмытпаңыз. Телефон соғыңыз.

Келіңіз. Келіп тұрыңыз. Хабарласып тұрыңыз.

Жақын арада кездесе қоймайтын жағдайда сыпайылық үшін айтылады.

Хат жазып тұрыңыз.

Хат жазып тұруды ұмытпағайсыз.

Кетіп бара жатқан адаммен қоштасарда айтылады.

Жұбайыңызға сәлем айтыңыз.

Балалардың бетін сүйіңіз. Т.б.

Жақын адамдар арасында қолданылады.

Көңіліңізден шыға алмасақ, айыпқа бұйырмаңыз!

Қонаққа келген үлкен адамдарға айтылатын лебіз

Қоштасарда айтылатын тілектер

Жақсы демалуыңыға тілектеспін. Сапарларыңызға сәттілік тілеймін.

Жол жүріп бара жатқан адамға айтылады

Жолыңыз болсын. Жол амандығын берсін.

Алыс сапарға немесе көп уақытқа кетіп бара жатқан адамға айтылады.

Ісіңіз оңа бассын! Жақсылық тілеймін.

Ресми түрде айтылады

Десалыс жақсы өтсін. Көтеріңкі көңіл-күй тілеймін. т.б.

Демалысқа кетіп бара жатқан адамға айтылады

Сапар оңболсын.

Кетіп бара жатқан адамға айтылады.

Сау-саламат болыңыздар.

Кететін адамдардың қалған адамдарға айтатын лебізі

Ас дәмді болсын. Тәбеттеріңіз ашылсын.

Ас ішерде айтылатын лебіз

Ауырма(ңыз). Тез сауығып кет(іңіз).

Сырқат адамға айтылатын лебіз

Бақытты бол(ыңыз)

Жақын адаммен қоштасу лебізі

Ісіңе жеңілдік тілеймін. өз жеңісің өзіңе байланысты. (саған, сізге)

Жасөспірім арасында достық, әзіл ретінде айтылатын лебіздер