- •Кіріспе
- •I Бөлім. Әдептің теориялық негіздері
- •1.1 Әдеп ұғымының мәні және оның қоғамдағы рөлі
- •Ұлағатты сөздер
- •Өздік жұмысқа арналған тапсырмалар
- •Пайдаланған әдебиеттер
- •1.2 Әдептің даму тарихы.
- •Пайдаланған әдебиеттер
- •II Бөлім. Күнделікті қарым-қатынас мәдениетіндегі жеке тұлға
- •2.1. Әдептілік – мәдени қарым-қатынас таратудың формасы
- •Өздік жұмысқа арналған тапсырмалар
- •Пайдаланған әдебиеттер
- •2.2 Қазіргі заманғы күнделікті әдептілік
- •Өздік жұмысқа арналған тапсырмалар
- •Пайдаланған әдебиеттер
- •2.3 Сөз сөйлеу әдебі
- •Өзін-өзі бақылау сұрақтары
- •Өздік жұмысқа арналған тапсырмалар
- •Әдебиеттер
- •2.4. Үстел басындағы әдептілік
- •Өздік жұмыстарға арналған тапсырмалар
- •2.5 Қоғамдық орындардағы мінез-құлық әдебі
- •5.1 Мейманханада, Демалыс үйінде, Санаторийде.
- •Өзін-өзі бақылау сұрақтары
- •Қосымша әдебиеттер
- •2.6 Маманның сыртқы келбеті
- •Жігіттер гардеробы
- •Қыздардың гардеробы
- •Іскер адамдар киімдері
- •Ресми қабылдауларға арналған костюмдер
- •Галстукты байлаудың түрлері
- •Сән үлгілері.
- •Романтикалық стильдегі киім үлгілері
- •Фольклорлық (этникалық) стилдегі киім үлгілері
- •Қыздар мен жігіттердің шаш қою үлгілері
- •Аксессуарлар түрлері
- •Інжу тізбесі мен сырға
- •Өзін-өзі бақылау сұрақтары
- •Өздік жұмысқа арналған тапсырмалар
- •Әдебиеттер
- •Нақыл сөздер
- •III Бөлім Болашақ маман әдебі
- •3.1 Адамның қимыл-қозғалыс мәдениеті
- •Өзiн өзi бақылау сұрақтары
- •Өздік жұмысқа арналған тапсырмалар
- •Әдебиеттер
- •3.2. Сыйлық беру әдебі
- •Өзiн өзi бақылау сұрақтары
- •Өздік жұмысқа арналған тапсырмалар
- •Студент әдебі
- •Өзін-өзі бақылау сұрақтары
- •Өздік жұмыстарға арналған тапсырмалар
- •Әдебиеттер
- •3.4 Болашақ маманның қатынас мәдениеті
- •Өзін-өзі тексеру сұрақтары
- •Өздік жұмысқа арналған тапсырмалар
- •Пайдаланған әдебиеттер
- •3.5 Кикілжің және оны конструктивті жеңу
- •Өзін-өзі тексеру сұрақтары:
- •Өзіндік жұмысқа арналған тапсырмалар
- •Әдебиеттер
- •Тест «Кикілжіңді ұнататын тұлғасыз ба?»
- •Үш бөлім бойынша студенттердің өзін-өзі тексеруіне арналған тесттер «Мен қарым-қатынаста қандаймын»
- •Сіз қалай сөйлейсіз?
- •Жаңа танысқан адамдарыңызбен тез тіл табыса аласыз ба?
- •Сізді қалай жеңіл мойындауға болады?
- •Глоссарий
- •Сөйлеу этикеті
- •Өзіне қарату және назар аударту Бейтаныс адамды өзіне қарату
- •II. Сәлемдесу
- •III.Танысу
- •Таныстық кезіндегі жауаптар
- •IV.Қоштасу
- •V. Шақыру
- •VI. Өтініш, кеңес беру, ұсыныс жасау
- •VII.Өтінішпен шақыруды қабыл алу-алмау жауабы
- •VIII. Сұқбаттасушының пікірімен келісу-келіспеу
Үш бөлім бойынша студенттердің өзін-өзі тексеруіне арналған тесттер «Мен қарым-қатынаста қандаймын»
Берілген сұрақтарға зейін қойып оқып және оған шын пейілмен жауап қайтарыңыз. Сауалдарға «иә» және «жоқ», «иә немесе жоқ» деп жауап беруіңіз керек.
Сіздің достарыңыз көп пе?
Әрқашан да достарыңның арасында әңгімені қолдайсың ба?
Адамдармен қарым-қатынаста тұйықтығынызды, ұялшақтығыңызды жеңе аласың ба?
Басқалармен қарым-қатынастан жалқпайсыз ба?
Таныстарыңызбен кездескенде әрқашанда әңгімеңізді өзіңіз бастайсыз ба?
Ұнатпайтын адамдармен кездескенде жақтырмай тұрғаныңызды жасырасыз ба?
Жақындарыңызға ашуыңызды, жайсыз көңіл күйіңізді білдірмейсіз бе?
Досыңызбен ренжісіп қалсаңыз, достасуға бірінші қадам жасайсыз ба?
Жақын адамдарыңызға қатты сөз айтпайтын ұстамдысыз ба?
Қарым-қатынаста келісімге келе аласыз ба?
Пікірлескенде өз қарасыңызда тұра аласыз ба?
Өздері жоқ кезде таныстарыныз туралы жаман пікір айта аласыз ба?
Қызықты нәрсе естісеңіз достарыныңға айтып бергіңіз келе ме?
Нәтижесін бағалау:
«иә» деген жауапқа – 3 ұпай,
«иә» немесе «жоқ» деген жауапқа – 2 ұпай,
«жоқ» деген жауапқа – 1 ұпай.
Сіз қалай сөйлейсіз?
Сіз маңызды бір шараға қатысқалы тұрсыз. Ол басталғанша қобалжисыз ба?
Сізге жиналыста хабарлама немесе баяндама жасауды тапсырса, қанағатанбау немесе ұялу сезімі бола ма?
Дәрігерге көрінуді ұзаққа созбайсыз ба?
Сізге бұрын болмаған қалаға баруды ұсынды. Ісспараға барудан бас тартасыз ба?
Кез келген адаммен уайымыңызды бөлісе аласыз ба?
Көшеде танымайтын адам сізден сұраққа ауап беруді, уақытты айтуды немесе жол көрсетуді сұраса, ашуланасыз ба?
Әке мен бала мәселесі туралы адамдар арасында түрлі түсініспеушіліктер болады дегенге сенесіз бе?
Бірнеше ай бұрын танысыңызға берген қарыңызды қайтарып алуға ұяласыз ба?
Кафеде немесе асханада мерзімі өткен асты ұсынса, сіз үнсіз итеріп тастап отыра бересіз бе?
Таныс емес адаммен жалғыз өзіңіз бетпебет отырып әңгімесестіңіз. Оның бірінші болып әңгіме бастағанын жақтырасыз ба?
Сіз қайда болса да кезекке тұруды ұната қоймады делік. Сонда кезекке тұрудан бас тартасыз ба, әлде кезектің соңына дейін тұрып ұзақ күтесіз бе?
Жанжалды жағдайды қарайтын комиссияның құрамына кіруге қорқасыз ба?
Сурет, мәдени және әдеби шығармаларды бағалауды жеке пікіріңіз бар. Басқалардың пікірімен санасыз ба?
Өзіңіздің жүрегіңізге жақын сұрақ бойынша қате пікір естісеңіз, үндемей қаласыз ба, болмаса, қарсы пікір айтасыз ба?
Кейбір адамдардың қызметке байланысты немесе оқу тақырыбын түсінгісі келіп көмек сұрауы сіздің ашу-ызаңызды келтіре ме?
Өз көзқарасыңызды (пікіріңізді, бағаңызды) ауызша айтқаннан гөрі жазбаша түрде айтқанды ұнатасыз ба?
Жауаптың бағалануы:
Иә - 2 ұпай, кейде – 1 ұпай, жоқ – 2 ұпай.
30-32 ұпай. Сіз сөйлесуге шорқақсыз, бұдан сіз ғана емес, жақындарыңыз да қиналады. Басқалармен тіл табысуға тырысыңыз. өзіңізді бақылауға алыңыз.
25-29 ұпай. Тұйықсыз, көп сөйлемейсіз, жалғыздықты қалайсыз, жаңа тұрмыс, жаңа байланыстардың қажеттілігі сізге ұнамайды. Мінезіңіздің осы ерекшеліктерін білгесін, өзіңізге көңіліңіз толмайды. Сондықтан осыны жою өз қолыңызда екенін айтамыз.
19-24 ұпай. Сіз адамдармен қарым-қтынасқа белсендіңіз. Бөтен ортада өзіңізді еркін ұстайсыз. Сіздің айтқан сөздеріңізде мысқыл басым келеді. Бірақ бұл кемшілігіңізді түзетуге болады.
14-18 ұпай. Сіз жақсы сөйлесе аласыз, көп нәрсені білгіңіз келіп те тұрады. әңгімелесушіні ықыласпен тыңдайсыз, басқалармен сөйлескенде өз көзқарасыңызда тұрасыз. Шулы басқосуларды ұнатпайсыз, көп сөйлегендер ашуыңызды туғызады.
9-13 ұпай. Сіз сөйлесе аласыз, көп нәрсені білгіңіз келіп тұрады, әңгімені жақсы айтасыз, әр түрлі сауалдарға пікір білдіргенді ұнатасыз. Жаңа адамдармен ықыласпен таныссасыз, көзге түскенді қалайсыз. Кейде орындай алмайтыныңзға қарамастан бақалардың өтінішін жерге қалдымайсыз. Қиын жағдайларға тап келгенде, сізге жетіспей жататыны – ерлік, тұрақтылық, шыдамдылық. Шын ниеттенсеңіз, алынбайтын қамал жоқ.
4-8 ұпай. Сіз үнемі барлық істің ортасында жүресіз, пікірталасқа белсене араласасыз, кейде табыспен аяқтай алмасаңыз да, барлық істен бас тартпайсыз. Сондықтан әріптестеріңіз бен басшыларыңызды сізге қауіппен, күдікпен қарайды.
3 ұпайдан төмен. Сіздің сөйлесуіңіз шектен тыс. Көп сөйлеп, өзіңізге қатысы жоқ істерге араласасыз. Қаласаңыз да, қаламасаңызда пайда болған жайттар сізге қатысты өрбіп жатады. Қызбасыз, тез ашуланасыз. Оқу кезінде де, жатақханада да адамдардың сізбен сөйлесуі қиын. Осыны ойла.
Сөйлесудегі өзін-өзі бақылауды бағалау
Осы тесттің көмегімен өзіңіздің басқа адамдармен қатысыңызды бақылай аласыз. Кейбір жағдайларға әсер етуді сипаттайтын 10 сөйлем берілген. Оның әрбір сөйлемі дұрыс немесе дұрыс емес деп бағаланады. Дұрысты В әрпімен белгіле, дұрыс еместі Н әрпімен белгіле.
Менің ойымша басқа адамдардың әдеттеріне еліктеу қиын өнер.
Мен басқалардың назарын аудару немесе күлдіру үшін ақымақ адамды құлатар едім.
Менен жақсы әртіс шығар еді.
Басқа адамдарға мен қатты уайымшыл болып көрінемін.
Басқосуларда өзіме көптің назарын сирек аударам.
Әртүрлі жағдайларда, түрлі адамдармен сөйлескенде мен өзімді әрқалай ұстаймын.
Көзім жеткен нәрсені ғана жақтаймын.
Адамдармен іскерлік қатынас кезінде, сөйлескенде бәріне үлгеру үшін, басқалардың көңілінен шыққым келеді.
Өзіме ұнамайтын адамдармен де тіл табыса аламын.
Мен барлық уаықтта өзіме ұқсай бермеймін.
Бағалаудың қорытындысы: Н жауабы бойынша 1,5,7 сұрақтарға, В жауабы бойынша барлық қалған сұрақтарға 1 ұпайдан қойыңыз. Бәрін қосып сана.
0-3 ұпай. Сөйлесуді бақылауға ықыласыңыз төмен, яғни сіздің мінез-құлқыңыз бірқалыпты, сондықтан жағдайға байланысты өзгертуді қаламайсыз. Сөйлескенде шындықты айтасыз. Сіздің тура мінезіңізге қарай кейбіреулері сізді «жайсыз» адам деп есептейді.
4-6 ұпай. Сөйлесуді бақылауыңыз орташа. Сіз шыншылсыз, бірақ көңіл күйіңізді бақылай алмай қаласыз. Бірақ айналадағылармен санаса аласыз.
7-10 ұпай. Сөйлесуді бақылау деңгейіңіз жоғары, сіз басқалардың рөліне тез енесіз, жағдайға бейімделесіз, айнадағыларға қандай әсер қалдыратыңызды алдын ала байқай аласыз.
