Добавил:
ivanov666
Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз:
Предмет:
Файл:Русский язык и культура речи. Курс лекций
.pdf
ФЕДЕРАЛЬНОЕ ГОСУДАРСТВЕННОЕ БЮДЖЕТНОЕ
ОБРАЗОВАТЕЛЬНОЕ УЧРЕЖДЕНИЕ ВЫСШЕГО ОБРАЗОВАНИЯ
РОССИЙСКИЙ ГОСУДАРСТВЕННЫЙ
УНИВЕРСИТЕТ ПРАВОСУДИЯ
Б
А
И.Г. Брадецкая
Н.Ю. Соловьева
РУССКИЙ ЯЗЫК
И КУЛЬТУРА РЕЧИ
Курс лекций
К
А
Л
А
В
Р
И
А
Москва
2022
Т

808.5
81.2; 83.7
87
60
Авторы:
Брадецкая Ирина Геннадьевна,
, ,
;
Соловьева Наталья Юрьевна,
, ,
Рецензенты:
Ерохина Е.Л., .
,
, ;
Горностаева Л.Г.,
- ,
, .
Брадецкая И.Г., Соловьева Н.Ю.
87
60
: . — .: , 2022. — 156.
( : - ()
: op.raj.ru)
ISBN 978-5-93916-956-1
« »
, . ,
.
; ,
, .
«».
© .., 2022
© .., 2022
©
ISBN 978-5-93916-956-1
, 2022

Содержание
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6
Лекция 1. Культура. Язык. Речь
1.1. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8
1.2. : , , . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
1.3. : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .14
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18
Лекция 2. Нормированность какмеханизм культуры речи
2.1. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20
2.1. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .21
2.3. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22
2.4. . . . . . . . . . . . . . . . . . .25
2.5. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29
2.6. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32
Лекция 3. Лексикология. Лексические нормы
3.1. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34
3.2. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35
3.3. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36
3.4. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .38
3.5. . . . . . . . . . . . . . 43
3.6. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .45
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48
Лекция 4. Русская фразеология ивыразительность речи
4.1. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50
4.2. : . . . . 50
4.3. : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 53
4.4. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55
4.5. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 58
4.6. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 59
4.7. . . . . . 61
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 61
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62
Лекция 5. Грамматические нормы русской речи
5.1. .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64
5.2. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .67
5.3. . . . . 68
3

Русский язык и культура речи
5.4.
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 74
5.5.
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 75
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 77
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 77
Лекция 6. Синтаксические нормы икультура речи
6.1. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 80
6.2. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 80
6.3. , . . . . 81
6.4. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .83
6.5.
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85
6.6. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 86
6.7. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 87
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 88
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 88
Лекция 7. Коммуникативные нормы
7.1. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 91
7.2. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 93
7.3. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .96
7.4. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 99
7.5. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .101
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .102
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 102
Лекция 8. Функциональные стили русского языка
8.1. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .105
8.2. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 107
8.3. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 107
8.4. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 110
8.5. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 111
8.6. - . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 112
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .114
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 114
Лекция 9. Деловая риторика. Деловые переговоры. Деловые совещания
9.1. .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .117
9.2. , , ,
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 118
9.3. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 119
9.4. , , . . . . . . . . . . . . . . . . . . .121
9.5. . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 124
4

Содержание
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .128
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 128
Лекция 10. Юридическая лингвистика
10.1. . . . . . . . .131
10.2. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 134
10.3. .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 135
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .139
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 140
Краткий словарь терминов. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143
Ключи ктестам . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 154
Перечень таблиц и схем
1. . . . . . . . . . . . . . . . 14
2. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17
3.
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23
4. , . . . . . .26
5. . . . . . . . . . . . . . . . . . 54
6. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 67
7. ,
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .72
1. . . . . . . . . . 11
2. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 92
3.
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .106

От авторов
, ,
.
, ,
. , , , —
, . ,
, «
».
—
. ,
,
,
. , , , .
. — , , , , , , , .
,
; , , ,
.
, , , ,
, .
, : ,
, . .
« » -.
, , : , -
6

, , ,
,
,
.
, , «
», . « »
, .
, , . .
,
. (. - () : www.op.raj.ru) ,
:
1)ГубаеваТ. В. . .: , 2010;
2)НовиковаЛ. И. : -
(. 1, 2). ., , 2016;
4) Грибанская Е. Э., Береснева Л. Н. :
- . .: , 2018;
5) Брадецкая И. Г. : -
.— .: , 2018;
6)Румянцева О. О., Соловьева Н. Ю. -
: . .: , 2021.

Лекция 1
Культура. Язык. Речь
1.1. Культура вжизни общества икультура речи
— , -
.
Культу ра (. сultura— c, )
, .
- - ,
.
, , .
формы культуры: ,
. — , (
, , -
).
—
, .
три вида культуры:
культура общества — ,
, - ; , .
культура коллектива (, , ) —
, ,
; , .
культура личности ,
, . , ,
, , ,
.
8

1.1. Культура в жизни общества и культура речи
,
: , , .
Культур а ре чи , , ,
,— , .
, .
, , , , .
Важнейшие характеристики культуры:
;
( );
;
;
. .
,
( , . .)
« » .
1.Культура речи — ,
, .
, « » —
.
2.Культура речи— - , -
.
3.Культура речи— ,
, « ( , , , , ), ».
9

Лекция 1. Культура. Язык. Речь
« » . ,
.
Культура речи— ,
.
, ,
. , .
.
, « », Борис Нико-
лаевич Головин. ,
( 1977 .)
.
. .
,
. «
» « », « ».
, , ,
. . .
,
. . . , ,
«» .
, , -
, . ,
; —
; , , — , ,
.
,
. . (схема 1).
10
Соседние файлы в предмете [НЕСОРТИРОВАННОЕ]
