Добавил:
Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:

Алгебра (Для студентов-иностранцев). В 2 частях. Ч.2. Учебное пособие

.pdf
Скачиваний:
0
Добавлен:
12.08.2026
Размер:
1 Мб
Скачать

Пример 3. Найти производную функции y = x2 + 2 .

Решение. Пусть y = u , где u = x2 + 2 , тогда

y'= (

u )¢ × u¢ = 1

×u'= (x2 + 2)' =

x

.

 

 

2 u

2 x2 + 2

x2 + 2

 

Ответ: y' =

x

.

 

 

 

x 2 + 2

 

 

 

 

 

 

 

 

Пример 4. Найти производную функции y = cos 5x .

Решение. Пусть y = cos u , где u = 5x , тогда

y'= (cos u)'×u' = (-sin u) ×(5x )'= -sin 5 x ×5x ln 5 .

Ответ: y' = -sin 5x ×5x ln 5.

Пример 5.

Найти производную функции y = log3 (x3 -1) .

Решение. Пусть y = log3 u , где u = x3 -1, тогда

 

 

y' = (log

 

u)'×u' =

 

 

1

×u' =

3x2

.

 

 

3

 

 

 

(x3 -1) ln 3

 

 

 

 

 

 

 

 

u ln 3

 

Ответ:

y'=

3x2

 

 

 

.

 

 

 

 

 

 

 

 

(x3 -1)ln 3

 

 

 

 

 

 

 

 

Пример 6.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Найти производную функции y = earcsin x .

 

Решение. Пусть y = eи , где u = arcsin x , тогда

 

 

 

y'

=

(e

u

×

=

e

arcsin x ×

1 .

 

 

 

 

 

 

)' u'

 

 

 

 

1 - x2

 

 

 

 

 

 

 

 

1 .

 

 

 

Ответ:

y' = earcsin x ×

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1 - x2

 

 

 

 

 

51

Пример 7. Найти производную функции y = tg3 x .

Решение. Пусть y = u 3 , где u = tgx , тогда

y' = (u 3 )'×u' = 3tg2 x × 1 . cos2 x

Ответ: y'= 3tg2 x × 12 . cos x

Пример 8. Найти производную функции y = cos6 x .

Решение: y'= 6(cos x)5 ×(cos x)'= -6cos5 x ×sin x .

Ответ: y' = cos x . 2 sin x

Пример 9. Найти производную функции y = sin x .

Решение: y'=

1

×(sin x)'=

cos x .

2

sin x

2

sin x

Ответ: y' = cos x . 2 sin x

Контрольные задания

Найти производные функций:

1)y = (x2 +1)10 ;

2)y = 3 3x2 +5x +1 ;

3)y = e-x ;

4)y = sin 3x ;

52

5)y = tg5x ;

6)y = ln tgx ;

7)y = 4cos x ;

8)y = sin(x2 + 5x +1) ;

9)y = cos8 x ;

10)y = ln( x 2 + 8x + 4) ;

11) y = arctg x ;

12)y = (arcsin x)4 ;

13)y = e x ;

14)y = 4x3 ;

15)y = e-x (x8 +5x + 4) ;

16)y = sin 2 x2 ;

sin x

17)y = (x 2 +1)10 ;

18)y = 4 x ×cos4 x ;

19)y = x2 +1 ;

x+1

20)y = 1 tg 4 x - 1 tg 2 x - 1;

4 2

53

21)y = (arccos x)5 ;

22)y = sin(ln x) ;

sin x 23) y = 1+ ln sin x ;

x5

24) y = ln x5 + 2 ; 25) y = ln(2x3 +3x2 ) ; 26) y = esin x ;

27) y = x arcsin x + 1- x ;

28) y = ln( x + x 2 +1) ;

29) y =

x3

;

31+ x3

30)y = e x2 (x4 + 2) ;

31) y = arcsin 1 ; x

32)y = 3 ctgx ;

33)y = cos 2x - 2 cos x ;

34)y = log2 (x2 + 8) ;

35)y = (x2 + sin x)4 ;

36)y = 8-ctgx.

54

3.5. Логарифмическое дифференцирование

Пример 1. Найти производную показательно-степенной функции

y = uv (u > 0) ,

где u = u(x) , v = v(x) - функция, имеющие производные u' , v'

в данной точке. Решение.

1) Прологарифмируем функцию по основанию u' : ln y = v × ln u .

2) Продифференцируем обе части равенства по правилу дифференцирования сложной функции:

 

y'

= v' ln u + v

×

u'

 

 

 

 

 

 

,

 

 

 

y

u

 

 

или

 

 

 

 

 

 

u'

 

 

 

 

 

 

æ

 

 

 

ö

y' =

y ×çv' ln u + v ×

 

÷ .

 

 

 

 

 

è

 

 

 

u

ø

3) Подставим вместо y выражение uv , получим формулу

 

 

 

v

æ

 

v × u

¢ ö

y¢ = u

 

× çv¢ln u +

 

 

 

 

 

 

÷.

 

 

 

u

 

 

 

 

 

è

 

 

ø

Такой метод вычисления производной называется -лога рифмическим дифференцированием.

Пример 2. Найти производную функции y = x x . Решение.

1)ln y = x ×ln x .

2)(ln y)' = x' ln x + x(ln x)' ,

 

y'

1

или y' = y × (ln x +1) .

откуда

 

= ln x + x ×

 

y

x

3) y¢ = x x × (ln x +1). Ответ: y¢ = x x × (ln x +1).

55

Пример 2. Найти производную функции y = x x2 . Решение.

1) ln y = x 2 ×ln x .

2)

y'

= (x 2 )' ln x + x 2 (ln x)' = 2x ln x + x 2

1

, или

y

x

 

 

 

y' = y × (2x ln x + x) = yx × (2 ln x + 1) . 3) y' = x x2 x × (2 ln x + 1) = x x2 +1 × (2 ln x + 1) .

Ответ: y¢ = x x2 +1 × (2 ln x +1) .

Пример 3. Найти производную функции y = (sin x) cos x .

Решение.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1)

ln y = cos x ×ln(sin x) .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2)

y'

= (cos x)'ln(sin x) + cos x(ln(sin x))' =

 

 

 

 

 

 

 

 

y

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

= -sin x ln(sin x) + cos x ×

 

 

 

 

1

 

 

× cos x

 

 

 

sin x

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

æ

 

 

cos

2

ö

 

 

 

или

 

 

y' = y × ç- sin x ln(sin x) +

 

 

x

÷ .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

è

 

 

sin x ø

 

 

 

 

 

 

æ

 

cos

2

 

ö

 

 

 

3)

y' =

(sin x) cos x ×ç- sin x ln(sin x) +

 

 

 

x

÷ .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

è

 

 

sin x ø

 

 

 

Ответ:

æ

 

 

 

 

 

 

cos

2

x

ö

y¢ = (sin x)cos x × ç

- sin x ln(sin x) +

 

÷.

 

 

 

 

 

 

ç

 

 

 

 

 

 

 

sin x

÷

 

 

 

è

 

 

 

 

 

 

 

ø

Пример 4. Найти производную функции

y = (x + 5)2 (2x - 7)3 (x - 2)(x + 3) .

56

 

 

 

Решение.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1)

ln y = 2 ln(x + 5) + 3ln(2x - 7) + ln(x - 2) + ln(x + 3) .

 

 

 

2)

y'

=

 

 

 

2

 

+

 

 

3

 

+

 

1

 

+

 

1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

y

x

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

или

 

 

 

 

 

 

+ 5 2x -

7 x

- 2 x + 3

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2

 

 

 

 

3

 

 

 

 

1

 

 

 

 

1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

æ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ö

 

 

 

 

 

 

 

 

y' = y × ç

 

 

 

 

 

+

 

 

 

 

 

 

+

 

 

 

 

 

+

 

 

 

 

÷ .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

+

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

è x +

5 2x - 7 x - 2 x

3ø

 

 

 

 

 

 

 

 

3) y'= (x + 5)2 (2x - 7)3 (x - 2)(x + 3) ´

 

 

 

 

 

 

 

é

 

2

 

 

 

 

3

 

 

 

 

 

1

 

 

 

 

1

 

ù

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

´ ê

 

 

 

+

 

 

 

 

 

 

 

+

 

 

 

 

 

+

 

 

 

ú .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ë x + 5 2x - 7 x - 2 x + 3

û

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ответ:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2

 

 

 

 

 

 

3

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

é

 

2

 

 

3

 

1

 

1

ù

y' = ( x +

5 )

( 2x - 7 ) ( x -

2 )( x + 3 )

ê

 

 

 

+

 

 

+

 

+

 

ú .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ë x + 5 2x - 7 x - 2 x + 3

û

Пример 5. Найти производную функции

y= (2x - 1) 3 3x + 2 . (5x + 4) 2 × 3 1 - x

Решение.

 

 

 

 

 

 

 

1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1)

ln y = 3ln(2x -1) +

 

 

 

ln(3x + 2)

- 2 ln(5x +

4) -

 

ln(1 - x) .

 

2

3

2)

y'

3

 

×2 +

 

 

 

1

 

 

 

× 3 -

 

 

2

 

 

×5 -

1

 

 

 

×(-1) ,

 

 

=

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

y

2x - 1

2(3x + 2)

 

5x + 4

 

3(1 - x)

 

 

 

 

æ 6

 

 

 

 

 

 

3

10

 

 

 

 

1

ö

 

 

 

 

 

 

или

y' = y ×ç

 

 

 

+

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

-

 

 

 

 

+

 

 

 

 

 

÷ .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

+

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

è 2x

- 1 2(3x +

2) 5x

4 3(1 - x)ø

 

 

 

 

 

3)

y' =

(2 x - 1) 3

3x + 2 æ 6

 

 

3

 

 

-

10

 

+

 

 

1 ö

(5x + 4)

 

 

 

 

 

 

 

×ç

+

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

÷ .

 

 

 

 

2

× 3 1 - x è 2 x - 1 2(3x + 2) 5x + 4 3(1 - x)ø

Ответ:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

y¢ =

( 2 x -1)3

3x + 2

 

æ 6

 

 

 

 

 

 

3

 

 

 

 

10

 

 

 

 

 

 

 

1

ö

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

×

 

ç

 

 

 

+

 

 

 

 

 

-

 

 

 

+

 

 

 

 

 

÷.

 

( 5x + 4 )2 ×

3 1 - x

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

è 2x -1 2( 3x + 2 ) 5x +

4 3( 1

- x ) ø

57

Контрольные задания

Найти производные следующих функций:

1)y = xsin x ;

2)y = ( cos )arctgx ;

3)y = (x 2 + 3) x ;

4)y = x arctgx ;

5) y = x6 (x2 +1)10 (x3 +1)5 ;

1

6)y = x ln x ;

7)y = x-x × 2x × x2 ;

8)

y =

x2

x +1

;

(x -1)3 5 5x -1

 

 

 

 

æ

x öx

 

 

9)

y = ç

 

÷

;

 

 

 

 

 

 

è

1 + x ø

 

 

 

10)

y =

1

;

 

x +

x -1

 

 

 

 

 

11)

y = (x +1)3 × 4 x - 2 ;

 

 

5 (x - 3)2

 

 

12)

y =

2x ×(x +1)3

 

;

 

(x -1)2

2x +1

 

13)y = logx 2 x ;

14)y = logcos x sin x .

58

3.6. Дифференцирование неявных функций

Определение. Неявная функция – это функция y = f (x) , которая задана уравнением

F( x, y) = 0 .

Например x 2 + y 2 = 4 – неявная функция.

Решение.

1) Продифференцируем по x данное уравнение, рассматривая y как функцию от x:

 

 

 

F ' ( x, y) + F ' (x, y) × y ' = 0 .

 

 

 

x

y

x

2) Найдем yx'

из полученного уравнения:

 

 

 

F ' ( x, y)

 

'

y '

= -

x

, если

Fy (x, y) ¹ 0 .

F ' (x, y)

x

 

 

 

 

 

 

 

y

 

 

Пример

 

1.

Найти

производную

неявной

функции

x 3 y 2 + 3xy + 4 = 0 .

 

 

 

 

 

Решение.

 

 

 

 

 

 

1) (x3 y2 + 3xy + 4)'x

+ (x3 y2 + 3xy + 4)'y × y' = 0

 

или

 

 

 

 

 

 

 

(3x2 y2 + 3y)+ (x3 ×2 y + 3x)× y' = 0 .

 

 

2) y'= -

3x2 y2 + 3y

 

 

 

 

 

.

 

 

 

x3 × 2 y + 3x

 

 

 

Ответ: y

¢

3x 2 y 2

+ 3y

 

 

 

= - x

3 × 2 y + 3x .

 

 

 

 

 

 

 

Пример

 

2.

Найти

производную

неявной

функции

arctgy - y + x = 0 .

 

 

 

 

 

Решение.

 

 

 

 

 

 

1) (arctgy - y + x)¢x +

arctg( y - y + x )¢y × y¢ = 0

 

 

59

или

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

æ

 

1

 

ö

× y' = 0 .

 

 

 

 

 

1 + ç

 

 

 

 

 

 

- 1÷

 

 

 

 

 

 

+ y2

 

 

 

 

 

 

è 1

ø

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2) y' =

 

 

 

 

1

 

 

=

1 + y2 .

 

 

 

 

 

 

 

1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1 -

 

 

 

 

 

 

 

y2

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1 + y2

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ответ:

y¢ =

 

 

1

 

 

 

=

1 + y 2

.

 

 

 

 

 

1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1 -

 

 

 

 

y 2

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1 + y 2

 

 

 

 

 

 

 

Пример

3.

 

 

 

Найти

 

 

производную

неявной

функции

x 3 + ln y - x 2 e y = 0 .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Решение.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1) 3x 2 +

y'

 

 

- 2xe y - x 2 e y y' = 0

 

 

 

y

 

 

 

 

или

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

3x 2 y + y'-2xe y y - x 2e y yy' = 0

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2)

y'

=

 

2xe y y - 3x

2 y

.

 

 

 

 

 

 

 

 

1 - x 2 e y y

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ответ: y' =

2xe y y - 3x 2 y

.

 

 

 

 

 

- x2 e y y

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1

 

 

 

 

 

Контрольные задания

Найти производные неявных функций:

1)x2 + y2 = 5ex ;

2)y = x2 - 5 y 2 + 4xy -1 = 0 ;

3)y = sin(x + 2 y) ;

4) x + y = a ;

5) arctg y = ln x 2 + y 2 ; x

60

Соседние файлы в предмете [НЕСОРТИРОВАННОЕ]