2. Мәтінде кездескен төмендегі сөздер мен сөз тіркестерінің мағынасын түсіндіріңіз.

Көлденең, ауыр дене еңбегі, спортпен шұғылданатын, еркін өтуіне мүмкіндік жасау, кері қарай ақпау, алға қарай, жүрек жұмысы немесе жүректің соғуы, тынығу, айналадағы жағдайлар, баяу, үлкен қысыммен, айдау, көмір қышқыл газын сіңіру, қанның түсі өзгеру, қоректендіру қызметі, шақырым, қан айналым шеңбері, өкпеден жасушаларға тасу, бір қалыпты болу, барлық қызметтерін атқарып үлгеру, жұқпалы аурулар.

3.Мәтінде кездескен төмендегі сөздер мен сөз тіркестерінің аудармасын жаттаңыз.

бұлшық ет – мышцы

талшық – волокно

құлақша – предсердие

қарынша – желудочек

жиырылу – сокращение; сжиматься

босаңсу – расслабление

күретамыр – артерия

көктамыр – вена

қылтамыр – капилляры

қаныққан – насыщенный

алқызыл – алый; румяный

ұлпа – ткань

жасуша – клетка

серпімді – упругий

тарамдалу – разветвление

қолқа – аорта

күкірт – сера

қалқу – всплытие, всплывани

4.Төмендегі суреттерді пайдалана отырып, жүректің құрылысы туралы әңгімелеңіз.

5.Мағынасына қарай екі бағанды сәйкестендіріңіз.

Қан қылтамырдан көк тамырға өтеді де, одан соң жүректің оң жақ құлақшасына келіп құяды	айналадағы жағдайларға және тағы басқа әсерлерге байланысты.
Жүректің массасы мен өлшемдері кейбір ауруларда (жүрек ақауында)	оның құлақшалары қанға толады және жүрек тынығады.
Босаңсу және үзіліс кезеңдерінде жүрекке қан келіп	сондықтан ол кері қарай ақпайды, үнемі алға қарай ағады.
Жүректің соғуы адамның денсаулығына, оның еңбек етуіне	оның әрекетінде де маңызы зор.
Қақпақшалар тек қарынша жаққа ғана ашылады да, қанның құлақшадан қарыншаға еркін өтуіне мүмкіндік жасайды	көктамырда қан қысымы төмен болады.
Қан мен қан айналымының адам өмірін сақтауда,	және ұзақ уақыт ауыр дене еңбегімен немесе спортпен шұғылданатын адамдарда өзгеше болады.

6.Берілген тұжырымдардың дұрыс не қате екенін анықтаңыз.

Жүрек кеуде қуысының оң жағына жақын орналасады.

Қан мен қан айналымының адам өмірін сақтауда, оның әрекетінде де маңызы зор.

Эндокардтың астында қолқа орналасады.

Адам қансыз өмір сүре алады.

Жүректің жұмысы өте күрделі.

Қан денені жұқпалы аурулардан қорғайды.

Ересек адамдарда 10 литрдей қан болады.

Қан 23 секунд ішінде денені бір рет айналып шығады.

Кіші қан айналым шеңбері сол қарыншадан басталады.

7.Қалып қойған сөздерді жазып, өзіңізді тексеріңіз.

• Қақпақшалар тек _____ жаққа ғана ашылады, қанның құлақшадан _____ еркін өтуіне

жасайды, соңдықтан ол ______ қарай ақпайды, үнемі алға қарай ағады.

• Босаңсу және үзіліс______ жүрекке қан келіп, оның _______ қанға толады және жүрек тынығады.

• Күретамырлар бұлшық етке батыңқырап ______ да, тарамдалып _______ бөлінеді, қылтамырлар арқылы зат алмасу _________ қатысады.

• Қан оттегін өкпеден ______ тасып, оның _________ көмірқышқыл газын тыныс алу мүшелеріне жеткізеді.

• Қан мен қан айналымының адам ______ сақтауда, оның әрекетінде де маңызы зор.