- •Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі қ. И. Сәтбаев атындағы қазақ ұлттық техникалық университеті
- •«Жерасты кен қазу жұмыстарын жүргізудің арнайы сұрақтары»
- •5В070700 - «Тау–кен ісі» мамандығына арналған
- •1 Пәннің оқу бағдарламасы – syllabus
- •1.3 Пререквизиттері:
- •1.4 Постреквизиттері:
- •1.5 Пәннің қысқаша мазмұны
- •1.6 Тапсырмалардың тізімі мен түрлері және оларды орындау кестесі
- •1.7 Әдебиеттер тізімі
- •8. Юсупов х. А., Кабетенов т. Определение линии наименьшего сопротивления скважинных зарядов. Вестник Жезказганского университета имени о. А. Байконурова № 2, 2004. С. 78-80.
- •1.8 Білімді бақылау және бағалау
- •1 Модуль бойынша бақылау жүргізу үшін сұрақтар:
- •2 Модуль бойынша бақылау жүргізу үшін сұрақтар:
- •1.9 Курстың саясаты мен процедурасы
- •Негізгі таратылатын материалдар мазмұны
- •1.2. Бұрғыаттыру жұмыстарының негізгі көрсеткіштері
- •2 Дәріс. Тарамды ұңғымалар жинағының параметрлерін анықтау
- •3 Дәріс. Тарамды ұңғымалар жинағының толық оқталмау коэффициентін анықтау
- •5 Дәріс. Тазарта қазу жұмыстарын жүргізу кезінде а. Н. Ханукаев әдістемесі бойынша кідіртпелі уақыт аралығының оңтайлы шамасын есептеу.
- •6 Дәріс. Қатар және тарам аралығындағы оңтайлы кідіртпелі уақытты анықтау.
- •7 Дәріс. Ұңғымалық оқтамдар атылысының теріс нәтижелері және олардың алдын алу тәсілдері.
- •8 Дәріс. Лақтырысты және түсірілгі атылысы, шоғырлаған қопсыту оқтамдарының атылысы кезінде жыныс кесектерінің ұшуы бойынша қауіпсіз қашықтық.
- •9 Дәріс. Атылыс кезінде сейсмикалық қауіпсіз қашықтықты анықтау
- •10 Дәріс. Тар, қиын жағдайларда аттыру жұмыстары
- •11 Дәріс. Соққылық ауа толқындары әсерінің құрылыстар мен ғимараттар үшін қауіпсіз қашықтығы
- •Қорғалынатын нысаннан берілген қашықтықта орналасқан аз қоймасының сиымдылығын анықтау
- •12 Дәріс. Сыртқы және ұңғымалық (шпурлық) оқтамдардың атылысы кезінде, соққылық ауа толқындарының әйнек, терезелерге әсерінің қауіпсіз қашықтығы
- •13 Дәріс. Дүмпудің (детонация) берілуі бойынша қауіпсіз қашықтығын анықтау
- •Дүмпу берілуі бойынша қауіпсіз қашықтықты анықтау
- •14 Дәріс. Найзағай тартқыштың қорғау аумағы. Сырықты найзағай тартқыш
- •Жеке (одиночный) сырықты найзағай тартқыштың қорғау аумағын есептеуге мысалдар
- •14.2 Сурет. 1-найзағай тартқыш; 2-қорғалынатын құрылыс.
- •Қос сырықты найзағай тартқыш
- •Атылыс материалдары қоймасының қос сырықты найзағай тартқышының қорғау аумағын есептеу
- •15 Дәріс. Желдетіс жоспарларын жасау нұсқаунамасы.
- •2.3 Практикапық сабақтардың, жоспары
- •1 Тақырып. Бұрғыаттыру жұмыстарының негізгі көрсеткіштері.
- •2 Тақырып. Тарамды уңғымалар жинағының параметрлерін анықтау.
- •3 Тақырып. Тарамды ұңғымалар жинағының толық оқталмау коэффициентін анықтау.
- •4 Тақырып. Жыныстардың жеке дара (отдельных) кесектерінің ұшуы бойынша қауіпті аумақтарын анықтау.
- •5 Тақырып. Тазарта қазу жұмыстарын жүргізу кезінде аралықтың (интервала) оңтайлы шамасын есептеу
- •6 Тақырып. Ұнғыманың қатары жоне тарамдары арасындағы оңтайлы кідіртпе уақытын анықтау.
- •7 Тақырып. Ұцғымалық оқтамдар атылысының теріс нәтижелері және олардың алдын алу.
- •8 Тақырып. Соққылық ауа толқындары әсерінің құрылыстар мен ғимараттар ұшін қауіпсіз қашықтығы.
- •9 Тақырып. Аттыру жұмыстарында сейсмикалық қауіпсіз қашықтықты аныктау. Тапсырма:
- •10 Тақырып. Тар жағдайларда аттыру жұмыстары.
- •11 Тақырып. Соққылық ауа толқындары өсерінің құрылыстар мен ғимараттар үпгін қауіпсіз қашыктығы
- •12 Тақырып. Сыртқы және ұнғымалық (шпурлық) қопсытушы оқтамдардың атылысы кезінде, соққылық ауа толқындарьшың әйнек, терезелерге әсерінің қауіпсіз қашықтығыв анықтау.
- •13 Тақырып. Дүмпудің берілуі бойынша қауіпсіз қашықтықгы анықтау Тапсырма.
- •14 Тақырып. Найзағай тартқыштардың қорғау аумағы.
- •15Тақырып. Желдетіс жоспарларын құру нұсқаунамасы. Тапсырма.
- •2.4 Оқытушының жетекшілігімен орыядалатын студенттердіқ өзіндік жумыстары бойынша откізілетін сабақтардын жоспары (соөж) Тапсырма.
- •1 Тақырып. Бұрғыаттыру жұмыстарының негізгі көрсеткіштері.
- •2 Тақырып. Уатылған кенді жеткізу және толтырмалау процесі.
- •3 Тақырып. Тарамды ұңғымалар жинағының толық оқталмау коэффициентін анықтау.
- •4 Тақырып. Жыныстардың жеке дара (отдельных) кесектерінің ұшуы бойынша қауіпті аумақтарын анықтау.
- •5 Тақырып. Тазарта қазу жұмыстарын жүргізу кезінде аралықтың (интервала) оңтайлы шамасын есептеу
- •7 Тақырып. Ұңғымалық оқтамдар атылысының теріс нәтижелері және олардың алдын алу.
- •8 Тақырып. Соққылық ауа толқындары әсерінің құрылыстар мен ғимараттар үшін қауіпсіз қашықтығы.
- •9 Тақырып. Аттыру жұмыстарында сейсмикалық қауіпсіз қашықтықты анықтау.
- •10 Тақырып. Тар жағдайларда аттыру жұмыстары.
- •11 Тақырып. Соққылық ауа толқындары әсерінің құрылыстар мен ғимараттар үшін қауіпсіз қашықтығы
- •12 Тақырып. Сыртқы және ұңғымалық (шпурлық) қопсытушы оқтамдардың атылысы кезінде, соққылық ауа толқындарының әйнек, терезелерге әсерінің қауіпсіз қашықтығын анықтау
- •13 Тақырып. Дүмпудің берілуі бойынша қауіпсіз қашықтықты анықтау
- •14 Тақырып. Найзағай тартқыштардың қорғау аумағы.
- •15 Тақырып. Желдетіс жоспарларын құру нұсқаунамасы.
- •2.4 Оқытушының жетекшілігімен орындалатын студенттердің өзіндік жұмыстары бойынша өткізілетін сабақтардың жоспары (соөж)
- •2.5 Студенттердің өздік жұмыстары бойынша сабақ жоспары (сөж)
- •2.6 «Жерасты тау-кен жұмыстарының арнайы сұрақтары» пәні бойынша өздік бақылау үшін тест тапсырмалары
- •Тест сұрақтардың дұрыс жауабының паспорты
- •2.7 Курс бойынша емтихан сұрақтары
- •Глоссарий
2.6 «Жерасты тау-кен жұмыстарының арнайы сұрақтары» пәні бойынша өздік бақылау үшін тест тапсырмалары
1. Қысқа қарысу сызығы дегеніміз не?
А) Қ.Қ.С оқтамның ортасынан немесе өсінен аршылған бетке дейінгі қысқа қашықтық.
В) (Қ.Қ.С) оқтамның ортасынан немесе өсінен кертпештің бетіне дейінгі қысқа қашықтық.
С) (Қ.Қ.С) оқтамның ортасынан немесе өсінен ұңғыманың ернеуіне дейінгі қысқа қашықтық.
Д) (Қ.Қ.С) оқтамның ортасынан немесе өсінен келесі тарамға дейінгі қысқа қашықтық.
Е) Жауаптардың барлығы дұрыс.
2. Есептік қарысу сызығы дегеніміз не?
А) оқтамдарды есептеу кезінде қабылданатын оқтамның ортасынан немесе өсінен аршылған бетке дейінгі қысқа есептік қашықтық. Ұңғымалық (скважиналық) және шпурлық оқтамдар үшін, екі аршылған жазықтықтар кезінде бірінші қатардың Е.Қ.С. ретінде табан қарысу сызығы қабылданады, ал одан кейінгі қатарларға – ұңғыма (скважина) немесе шпур қатарларының өзара қашықтығы қабылданады.
В) Аттыру жұмыстарын жүргізу кезінде, оқтамдарды есептеу үшін БҚЕ сәйкес алынатын оқтамның ортасынан немесе өсінен аршылған бетке дейінгі қысқа қашықтық.
С) Кен бикен және кенқайран кенорындарын игеру кезінде, оқтамдарды есептеу үшін БҚЕ сәйкес алынатын оқтамның ортасынан немесе өсінен аршылған бетке дейінгі қысқа қашықтық.
Д) Оқтамдарды есептеу үшін, комбинаттың бас инженерінің бұйрығымен қабылданатын оқтамның ортасынан немесе өсінен аршылған бетке дейінгі қысқа қашықтық.
Е) Оқтамдарды есептеу үшін, шақтының бас инженерінің бұйрығымен қабылданатын оқтамның ортасынан немесе өсінен аршылған бетке дейінгі қысқа қашықтық.
3. Шоғырланған оқтам дегеніміз не?
А) Ең кіші көлденең және ең жоғары қия өлшемдері аралығындағы қатынас 1 : 5 кем болмайтын оқтам. Егер χ ≥ 0,41 болса, шоғырланған оқтам түріне, ал χ < 0,41 болса ұзартылған түрге жатады.
В) Ең кіші көлденең және ең жоғары қия өлшемдері аралығындағы қатынас 1 : 5 кем болмайтын оқтам. Егер χ ≥ 0,6 болса, шоғырланған оқтам түріне, ал χ < 0,6 болса ұзартылған түрге жатады.
С) Ең кіші көлденең және ең жоғары қия өлшемдері аралығындағы қатынас 1 : 5 кем болмайтын оқтам. Егер χ ≥ 0,7 болса, шоғырланған оқтам түріне, ал χ < 0,7 болса ұзартылған түрге жатады.
Д) Ең кіші көлденең және ең жоғары қия өлшемдері аралығындағы қатынас 1 : 5 кем болмайтын оқтам. Егер χ ≥ 0,8 болса, шоғырланған оқтам түріне, ал χ < 0,8 болса ұзартылған түрге жатады.
Е) Ең кіші көлденең және ең жоғары қия өлшемдері аралығындағы қатынас 1 : 5 кем болмайтын оқтам. Егер χ ≥ 0,88 болса, шоғырланған оқтам түріне, ал χ < 0,88 болса ұзартылған түрге жатады.
4.
Ұңғыманың атылғыш затпен толтырылу
коэффициенті (
)
тең:
А) Ұңғымадағы оқтам ұзындығының (м), бұрғыланған ұңғыма тереңдігінің L (м) қатынасына тең.
В) Ұңғымадағы оқтам ұзындығының (м), кертпештің ортаңғы бөлігіне дейін бұрғыланған ұңғыма тереңдігінің L (м) қатынасына тең.
С) Ұңғымадағы оқтам ұзындығының (м), кертпештің 2/3 биіктігінде бұрғыланған ұңғыма тереңдігінің L (м) қатынасына тең.
Д) Ұңғымадағы оқтамның жарты ұзындығының (м), кертпештің 2/3 биіктігінде бұрғыланған ұңғыма тереңдігінің L (м) қатынасына тең.
Е) Ұңғымадағы оқтам ұзындығының 2/3 бөлігінің (м), кертпештің биіктігінде бұрғыланған ұңғыма тереңдігінің L (м) қатынасына тең.
5.
Ұңғыманың тығындамамен толтырылу
коэффициенті (
)
тең:
А) Тығындама ұзындығының (м) ұңғыманың оқтамнан бос жоғарғы бөлігінің ұзындығы (м) қатынасына тең.
В)
Оқтам ұзындығының
(м)
ұңғыманың оқтамнан бос жоғарғы бөлігінің
ұзындығы
(м)
қатынасына тең.
С) Оқтам ұзындығының (м) ұңғымадағы тығындама ұзындығынының (м) қатынасына тең,
Д)
Оқтам ұзындығының
(м)
ұңғыманың асыра бұрғылау ұзындығығының
(м)
қатынасына тең.
Е)
Тығындама ұзындығының
(м)
кертпеш табанынан жоғарғы оқтам
бөлігінің ұзындығы
(м)
қатынасына тең.
6. Қопсытудың ыдыратынды оқтамдарын (п<1) аттыру кезінде жыныс кесектерінің ұшуы бойынша қауіпті аумақтың радиусы берілген оқтамдар ішінен төменде көрсетілген қандай формуланың Wmax жоғары мәні бойынша қабылданады?
А)
Қопсытудың
ыдыратынды оқтамдарын (п<1)
аттыру кезінде жыныс кесектерінің ұшуы
бойынша қауіпті аумақтың радиусы
берілген оқтамдар ішінен
жоғары мәні бойынша қабылданады.
В)
Қопсытудың
ыдыратынды оқтамдарын (п<1)
аттыру кезінде жыныс кесектерінің ұшуы
бойынша қауіпті аумақтың радиусы
берілген оқтамдар ішінен
жоғары мәні бойынша қабылданады.
С)
Қопсытудың
ыдыратынды оқтамдарын (п<1)
аттыру кезінде жыныс кесектерінің ұшуы
бойынша қауіпті аумақтың радиусы
берілген оқтамдар ішінен
жоғары мәні бойынша қабылданады.
Д)
Қопсытудың
ыдыратынды оқтамдарын (п<1)
аттыру кезінде жыныс кесектерінің ұшуы
бойынша қауіпті аумақтың радиусы
берілген оқтамдар ішінен
жоғары мәні бойынша қабылданады.
Е) Жауаптардың барлығы дұрыс.
7. Жалпы массасы Q болатын, атылғыш заттардың белгілі бір N оқтамдарын бірмезгілде (кідіртпесіз) аттыру кезінде, қорғалынатын нысан (обьект) мен жақын оқтамның және ең алыста орналасқан оқтам қашықтықтарының айырмашылығы 20% асатын болса, онда нысан сейсмикалық қауіпті аумақтан тыс орналасады, егер төменде көрсетілген қандай шарт сақталынса?
А)
В)
С)
Д)
Е)
8. Соққылық ауа толқындарының жою (поражающей) қабілетін азайту үшін қандай әдіс қолданылуы мүмкін?
А) Сыртқы оқтамды топырақ қабаттарымен толтыру (тығындау).
В) Сыртқы оқтамды ірі жыныс кесектерімен толтыру (тығындау).
С) Сыртқы оқтамды бетон плиталармен толтыру (тығындау).
Д) Сыртқы оқтамды ағаш маетриалдармен толтыру (тығындау).
Е) Жауаптардың барлығы дұрыс.
9. Бірмезгілде аттырылатын (ұзындығы өзінің диаметрінен 12-ге кіші) N ұңғымалық (шпурлық) оқтамдар тобы үшін оқтамның эквиваленттік массасын анықтау формуласын көрсетіңіз?
А)
В)
С)
Д)
Е)
10. Жер бетіндегі активті оқтамды атылыс материалдары нысанының атылысы дүмпуінің келесі бір осындай пассивті оқтам – нысанына берілуін жою қашықтығы rд қандай формуламен анықталады?
А)
В)
С)
Д)
Е)
11. Сыртқы оқтамның соққылық ауа толқындарының адамдарға әсерінің қауіпсіз қашықтығын анықтау формуласын көрсетіңіз?
А)
В)
С)
Д)
Е)
12. 1 м2 алаңға тиеселі жабындының (жабындының) массасы қандай формуламен анықталады?
А)
В)
С)
Д)
Е)
13. Атылыс теліміне жабындымен тосқауыл (перекрытия) қою шамасы деп соңғы шеткі ұңғыма ортасынан жабынды шетіне дейінгі қашықтықты айтады және ол қандай формуламен анықталады?
А)
В)
С)
Д)
Е)
14. Жабындыға атылыстың газтәрізді өнімдерінің әсерін жою үшін, жабындыны аттырылатын блоктың үстінен қаншама биіктікте орнату керек?
А)
В)
С)
Д)
Е)
15. Ұңғымалық (скважиналық) оқтамдарды топтастыра (сериялы) аттыру кезінде Wе қандай формуламен анықталады?
А)
В)
С)
Д)
Е)
16. Табан қарысу сызығын анықтау формуласын көрсетіңіз?
А)
В)
С)
Д)
Е)
17. Жеке (одиночный) сырықты найзағай тартқыштың, қорғалынатын құрылыстың биіктігі деңгейінде қорғау аумағының радиусін мына формуламен анықтаймыз?
А)
В)
С)
Д)
Е)
18. Қос сырықты найзағай тартқыштың қорғау аумағы конусының төбесі (вершина) қандай биіктікте болады?
А)
В)
С)
Д)
Е)
19. Желдетіс жоспарында шартты белгілермен не көрсетілуі (түсірілуі) тиіс?
А) Ауаның желдетістік ағыншасының қозғалысы; таза – қызыл және лас ауа – көк түсті бағытпен (стрелкамен) көрсетілуі
В) Ауаның желдетістік ағыншасының қозғалысы; таза – қара және лас ауа – ақ бағытпен (стрелкамен) көрсетілуі
С) Ауаның желдетістік ағыншасының қозғалысы; таза – сары және лас ауа – жасыл бағытпен (стрелкамен) көрсетілуі
Д) Ауаның желдетістік ағыншасының қозғалысы; таза – қара және лас ауа – сары бағытпен (стрелкамен) көрсетілуі
Е) Еш нәрсе көрсетілмеуі тиіс.
20. Желі кен қабаттарын қазып жатқан шақтыларда, сондай-ақ тау-кен қазу жұмыстарын бірнеше деңгейжиектерде қатар жүргізу кезінде не жасалуы тиіс:
А) Негізгі деңгейжиектердегі желдетіс жоспарлары және желдетістің аксонометриялық сұлбалары жасалуы тиіс?
В) Тек қана негізгі деңгейжиектердегі желдетіс жоспарлары жасалуы тиіс.
С) Негізгі деңгейжиектердегі желдетістің аксонометриялық сұлбалары жасалуы тиіс.
Д) Тек қана деңгейжиектердегі желдеткіштердің орналасуы ғана көрсетілуі тиіс.
Е) Дұрыс жауабы жоқ.
