- •Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі қ. И. Сәтбаев атындағы қазақ ұлттық техникалық университеті
- •«Жерасты кен қазу жұмыстарын жүргізудің арнайы сұрақтары»
- •5В070700 - «Тау–кен ісі» мамандығына арналған
- •1 Пәннің оқу бағдарламасы – syllabus
- •1.3 Пререквизиттері:
- •1.4 Постреквизиттері:
- •1.5 Пәннің қысқаша мазмұны
- •1.6 Тапсырмалардың тізімі мен түрлері және оларды орындау кестесі
- •1.7 Әдебиеттер тізімі
- •8. Юсупов х. А., Кабетенов т. Определение линии наименьшего сопротивления скважинных зарядов. Вестник Жезказганского университета имени о. А. Байконурова № 2, 2004. С. 78-80.
- •1.8 Білімді бақылау және бағалау
- •1 Модуль бойынша бақылау жүргізу үшін сұрақтар:
- •2 Модуль бойынша бақылау жүргізу үшін сұрақтар:
- •1.9 Курстың саясаты мен процедурасы
- •Негізгі таратылатын материалдар мазмұны
- •1.2. Бұрғыаттыру жұмыстарының негізгі көрсеткіштері
- •2 Дәріс. Тарамды ұңғымалар жинағының параметрлерін анықтау
- •3 Дәріс. Тарамды ұңғымалар жинағының толық оқталмау коэффициентін анықтау
- •5 Дәріс. Тазарта қазу жұмыстарын жүргізу кезінде а. Н. Ханукаев әдістемесі бойынша кідіртпелі уақыт аралығының оңтайлы шамасын есептеу.
- •6 Дәріс. Қатар және тарам аралығындағы оңтайлы кідіртпелі уақытты анықтау.
- •7 Дәріс. Ұңғымалық оқтамдар атылысының теріс нәтижелері және олардың алдын алу тәсілдері.
- •8 Дәріс. Лақтырысты және түсірілгі атылысы, шоғырлаған қопсыту оқтамдарының атылысы кезінде жыныс кесектерінің ұшуы бойынша қауіпсіз қашықтық.
- •9 Дәріс. Атылыс кезінде сейсмикалық қауіпсіз қашықтықты анықтау
- •10 Дәріс. Тар, қиын жағдайларда аттыру жұмыстары
- •11 Дәріс. Соққылық ауа толқындары әсерінің құрылыстар мен ғимараттар үшін қауіпсіз қашықтығы
- •Қорғалынатын нысаннан берілген қашықтықта орналасқан аз қоймасының сиымдылығын анықтау
- •12 Дәріс. Сыртқы және ұңғымалық (шпурлық) оқтамдардың атылысы кезінде, соққылық ауа толқындарының әйнек, терезелерге әсерінің қауіпсіз қашықтығы
- •13 Дәріс. Дүмпудің (детонация) берілуі бойынша қауіпсіз қашықтығын анықтау
- •Дүмпу берілуі бойынша қауіпсіз қашықтықты анықтау
- •14 Дәріс. Найзағай тартқыштың қорғау аумағы. Сырықты найзағай тартқыш
- •Жеке (одиночный) сырықты найзағай тартқыштың қорғау аумағын есептеуге мысалдар
- •14.2 Сурет. 1-найзағай тартқыш; 2-қорғалынатын құрылыс.
- •Қос сырықты найзағай тартқыш
- •Атылыс материалдары қоймасының қос сырықты найзағай тартқышының қорғау аумағын есептеу
- •15 Дәріс. Желдетіс жоспарларын жасау нұсқаунамасы.
- •2.3 Практикапық сабақтардың, жоспары
- •1 Тақырып. Бұрғыаттыру жұмыстарының негізгі көрсеткіштері.
- •2 Тақырып. Тарамды уңғымалар жинағының параметрлерін анықтау.
- •3 Тақырып. Тарамды ұңғымалар жинағының толық оқталмау коэффициентін анықтау.
- •4 Тақырып. Жыныстардың жеке дара (отдельных) кесектерінің ұшуы бойынша қауіпті аумақтарын анықтау.
- •5 Тақырып. Тазарта қазу жұмыстарын жүргізу кезінде аралықтың (интервала) оңтайлы шамасын есептеу
- •6 Тақырып. Ұнғыманың қатары жоне тарамдары арасындағы оңтайлы кідіртпе уақытын анықтау.
- •7 Тақырып. Ұцғымалық оқтамдар атылысының теріс нәтижелері және олардың алдын алу.
- •8 Тақырып. Соққылық ауа толқындары әсерінің құрылыстар мен ғимараттар ұшін қауіпсіз қашықтығы.
- •9 Тақырып. Аттыру жұмыстарында сейсмикалық қауіпсіз қашықтықты аныктау. Тапсырма:
- •10 Тақырып. Тар жағдайларда аттыру жұмыстары.
- •11 Тақырып. Соққылық ауа толқындары өсерінің құрылыстар мен ғимараттар үпгін қауіпсіз қашыктығы
- •12 Тақырып. Сыртқы және ұнғымалық (шпурлық) қопсытушы оқтамдардың атылысы кезінде, соққылық ауа толқындарьшың әйнек, терезелерге әсерінің қауіпсіз қашықтығыв анықтау.
- •13 Тақырып. Дүмпудің берілуі бойынша қауіпсіз қашықтықгы анықтау Тапсырма.
- •14 Тақырып. Найзағай тартқыштардың қорғау аумағы.
- •15Тақырып. Желдетіс жоспарларын құру нұсқаунамасы. Тапсырма.
- •2.4 Оқытушының жетекшілігімен орыядалатын студенттердіқ өзіндік жумыстары бойынша откізілетін сабақтардын жоспары (соөж) Тапсырма.
- •1 Тақырып. Бұрғыаттыру жұмыстарының негізгі көрсеткіштері.
- •2 Тақырып. Уатылған кенді жеткізу және толтырмалау процесі.
- •3 Тақырып. Тарамды ұңғымалар жинағының толық оқталмау коэффициентін анықтау.
- •4 Тақырып. Жыныстардың жеке дара (отдельных) кесектерінің ұшуы бойынша қауіпті аумақтарын анықтау.
- •5 Тақырып. Тазарта қазу жұмыстарын жүргізу кезінде аралықтың (интервала) оңтайлы шамасын есептеу
- •7 Тақырып. Ұңғымалық оқтамдар атылысының теріс нәтижелері және олардың алдын алу.
- •8 Тақырып. Соққылық ауа толқындары әсерінің құрылыстар мен ғимараттар үшін қауіпсіз қашықтығы.
- •9 Тақырып. Аттыру жұмыстарында сейсмикалық қауіпсіз қашықтықты анықтау.
- •10 Тақырып. Тар жағдайларда аттыру жұмыстары.
- •11 Тақырып. Соққылық ауа толқындары әсерінің құрылыстар мен ғимараттар үшін қауіпсіз қашықтығы
- •12 Тақырып. Сыртқы және ұңғымалық (шпурлық) қопсытушы оқтамдардың атылысы кезінде, соққылық ауа толқындарының әйнек, терезелерге әсерінің қауіпсіз қашықтығын анықтау
- •13 Тақырып. Дүмпудің берілуі бойынша қауіпсіз қашықтықты анықтау
- •14 Тақырып. Найзағай тартқыштардың қорғау аумағы.
- •15 Тақырып. Желдетіс жоспарларын құру нұсқаунамасы.
- •2.4 Оқытушының жетекшілігімен орындалатын студенттердің өзіндік жұмыстары бойынша өткізілетін сабақтардың жоспары (соөж)
- •2.5 Студенттердің өздік жұмыстары бойынша сабақ жоспары (сөж)
- •2.6 «Жерасты тау-кен жұмыстарының арнайы сұрақтары» пәні бойынша өздік бақылау үшін тест тапсырмалары
- •Тест сұрақтардың дұрыс жауабының паспорты
- •2.7 Курс бойынша емтихан сұрақтары
- •Глоссарий
11 Тақырып. Соққылық ауа толқындары әсерінің құрылыстар мен ғимараттар үшін қауіпсіз қашықтығы
Тапсырма.
Әдістемелік ұсыныс:
Жұмысты орындау үшін соққылық ауа толқындары әсерінің (САТ) құрылыстар мен ғимараттар үшін қауіпсіз қашықтығын анықтау әдістемелерімен танысып шығу керек.
Нег: 1. [184-188].
Бақылау сұрақтары:
1) БҚЕ бойынша зақымданудың қанша дәрежесі қарастырылған?
2) Ашық оқтам және өз биіктігінде тереңдетілген оқтам дегеніміз не?
3) САТ әсерін кемітудің қандай тәсілдері бар?
12 Тақырып. Сыртқы және ұңғымалық (шпурлық) қопсытушы оқтамдардың атылысы кезінде, соққылық ауа толқындарының әйнек, терезелерге әсерінің қауіпсіз қашықтығын анықтау
Тапсырма.
1. Ұңғымалық оқтамдар тобын аттыру кезінде, соққылық ауа толқындарының әйнек, терезелерге әсерінің қауіпті аумағының радиусін анықтау қажет (12.1 кестеге қараңыз).
2. Бірінші тапсырмада берілген шарттар бойынша, егер 600 және 800 м қашықтықта тұрғын поселкелер орналасса бір мезгілде аттырылатын АЗ оқтамдарының ең жоғарғы шамасын анықтау қажет.
Әдістемелік ұсыныс:
Жұмысты орындау үшін көрсетілген әдебиеттерден сыртқы және ұңғымалық (шпурлық) оқтамдардың атылысы кезінде, соққылық ауа толқындарының әйнек, терезелерге әсерінің қауіпсіз қашықтығын анықтау әдістемелерімен танысу керек.
Нег: 1. [188-193].
Бақылау сұрақтары:
1) Сыртқы және ұңғымалық (шпурлық) қопсытушы оқтамдардың атылысы кезінде, СН және Е сыныптамасына бойынша VI-VIII топтағы жыныстарды аттыруда соққылық ауа толқындарының әйнек, терезелерге әсерінің қауіпсіз қашықтығын қандай формуламен анықтайды?
2) Сыртқы оқтамдар үшін оқтамның эквиваленттік массасын қалай анықтайды?
Әдістемелік ұсыныс:
Жұмысты орындау үшін көрсетілген әдебиеттерден сыртқы және ұңғымалық (шпурлық) оқтамдардың атылысы кезінде, соққылық ауа толқындарының адамдарға әсерінің қауіпсіз қашықтығын анықтау әдістемелерімен танысу керек.
Нег: 1. [193].
Бақылау сұрақтары:
1) Екінші қайтара ұсақтау кезінде, ДП желісін қосудың (жалғастырудың) қандай сенімді тәсілдері бар?
2) Соққылық ауа толқындарының адамдарға әсерінің қауіпсіз қашықтығы қандай формуламен анықталады және оның өзіндік ерекшелігі қандай?
13 Тақырып. Дүмпудің берілуі бойынша қауіпсіз қашықтықты анықтау
Тапсырма.
1. Екі қойма арасындағы дүмпудің берілуінің қауіпсіз қашықтығын rд анықтау керек, екі қойманың бірі сыртқы, тротилды сақтауға , ал екіншісі сыртқы емес гранулит және 6 ЖВ аммонитті сақтауға арналған. Есептеуге қажетті мәліметтер 13.1 кестеде келтірілген.
Әдістемелік ұсыныс: Жұмысты орындау үшін көрсетілген әдебиеттерден дүмпудің берілуі бойынша қауіпсіз қашықтықты анықтау анықтау әдістемелерімен танысу керек.
Нег: 1. [193-199].
Бақылау сұрақтары:
1) 13.1 және 13.2 кестелерінің қызметін түсіндіріңіз?
2) ДП және электрлік дүмпіткіш сондай-ақ капсюль дүмпіткіш деген не?
3) Жоғары қауіптілікті нысандардағы атылғыш материалдар не себептен активті оқтамдар ретінде қабылданады?
14 Тақырып. Найзағай тартқыштардың қорғау аумағы.
Тапсырма.
1. «Найзағай тартқыштардың қорғау аумағы» тақырыбына құрастыру. Рефератта дәріс сабақтарындағы материалдардырды пайдалана отырып жеке (одиночный) сырықты және қос сырықты найзағай тартқыштың қорғау аумақтарын анықтауға мысалдар келтірілуі керек. Қорғалынатын нысандардың өлшемдері (ғимараттың ұзындығы, ені және биіктігі) оқытушымен келісіліп алынады.
Әдістемелік ұсыныс:
Жұмысты орындау үшін найзағай тартқыштардың қорғау аумағын анықтау әдістемелерін оқып білу керек.
Нег: 1. [205-216].
Бақылау сұрақтары:
1) Бөлек жеке тұрған найзағай тартқыш деген не?
2) Сырықты (стержневые) найзағай тартқыштар дегеніміңз не?
3) Биіктігі h жеке сырықты найзағай тартқыштың қорғау аумағын салыңыз.
4) h1 және h2 әртүрлі биіктігі қос сырықты найзағай тартқыштың қорғау аумағын салыңыз.
