14 Дәріс. Найзағай тартқыштың қорғау аумағы. Сырықты найзағай тартқыш

h биіктіктегі жеке сырықты (стержневой) найзағай тартқыштың қорғау аумағы – ол төбесі (ұшы) h_o<h биіктігінде болатын дөңгелек конус (14.1-суретте). Қорғалынатын құрылыс биіктігіндегі аумақтың жазық қимасын r_x радиусіндегі дөңгелек шеңбер білдіреді.

Жеке (одиночный) сырықты найзағай тартқыштың қорғау аумағының өлшемдері мынадай болады,

(14.1)

14.1 сурет. Сырықты (стержневой) найзағай тартқыштың қорғау аумағының сұлбасы: 1-жер деңгейіндегі қорғау аумағының жер деңгейіндегі шекарасы; 2-қоғалынатын құрылыстың биіктігі деңгендегі шекарасы.

Жеке (одиночный) сырықты найзағай тартқыштың қорғау аумағын есептеуге мысалдар

1. Excel электронды кестесіне қорғалынатын нысанның (қойманың және т.б.) қажетті өлшемдерін жазамыз (14.1 кестесін қараңыз).

2. А4 форматына қорғалынатын нысанның өлшемдерін түсіреміз (14.2 суретте).

3. Қорғалынатын құрылыстың биіктігі деңгейінде қорғау аумағының радиусін мына формуламен анықтаймыз.

(14.1 кестенің 5 бағанасына қараңыз)

14.1 кесте

Қоймаланың өлшемдері және қорғалынатын құрылыс пен найзағай тартқыш арасындағы қашықтық

Жеке (одиночный) сырықты найзағай тартқыштың қорғау аумағын есептеуге мысалдар
Қойманың қажетті өлшемдері				Анықталынатын өлшемдер, м				Шешімнің нәтижесі
a, м	b, м	hx, м	Sb, м	rx,м	h, м	r0, м	h0, м
1	2	3	4	5	6	7	8	9
25	6	4	3	15,40	19,21	20,39	16,33	15,3999

14.2 Сурет. 1-найзағай тартқыш; 2-қорғалынатын құрылыс.

14.1 формулаға h_x,және r_x мәндерін қойып h анықтаймыз. Ол үшін Excel электронды кестесінің 9 қатарына 14.1 белгілі теңдеуінің r_x мәндерін оң жағын саламыз да, 6 қатар мәндерін өзгеру параметрлерін таңдау үшін «сервиске» кіріп, нәтижесінде 19,2126 м аламыз. Басқа параметрелер 14.1 формуласына сәйкес жүргізіледі. Алынған нәтижелер кестеге түсіріледі.

Қос сырықты найзағай тартқыш

Белгілі бір h биітіктегі қос сырықты найзағай тартқыштың қорғау аумағы 14.3 суретте келтірілген. Бұл найзағай тартқыштың да қорғау аумағы, жеке (одиночный) сырықты найзағай тартқыштың қорғау аумағы қалай анықталса, дәл солай етіп анықтайды. Келтірілген екі найзағай тартқыштың да h_o , өлшемдері (размеры) 14.1 формуламен анықталады.

14.3 сурет. Қос сырықты найзағай тартқыштың қорғау аумағының сұлбасы: 1, 2, 3 – тиісінше, жер және қорғалынатын құрылыстың биіктігі деңгейіндегі қорғау аумағының шекаралары

Қос сырықты найзағай тартқыштың қорғау аумағының мынада й габариттері бар:

болғанда ;

болғанда (14.2)

Қорғау аумағы кезінде болады. L>3h болғанда, сырықты найзағай тартқыштарды жеке (одиночный) найзағай ретінде қарастыру керек.

Биіктіктері h₁ және h₂ әр түрлі екі найзағай тартқыштардың қорғау аумағы 14.4 суретте көрсетілген.

Бұл найзағай тартқыштардың да қорғау аумағы, жеке (одиночный) сырықты найзағай тартқыштың қорғау аумағы қалай анықталса, дәл солай етіп анықтайды, өлшемдері (размеры) 14.1 формуламен есептеледі. Ал қалған өлшемдері мына формулалар бойынша анықталады,

(14.3)

мұнда және (14.2) және (14.3) формулалары бойынша есептеледі.

Биіктігі әр түрлі қос найзағай тартқыштар үшін қорғау аумағы кезінде болады.