- •Кыргыздын гиннесс китеби
- •Кадыров Ысмайыл. Кыргыздын Гиннесс китеби. – б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2008. – 216 б. Китебинен алынды
- •Алгы сөз
- •Кыргыз Республикасы жөнүндө кыскача маалымат
- •Облустар боюнча маалыматтар
- •Кыргыз жазуусу
- •Алгачкы кыргыз башкаруучулары, тарыхый инсандар
- •Кыргыз элчиликтери
- •Кыргызстан Борбордук Аткаруу Комитетинин, Жогорку Кеңештин төрагалары
- •Алгачкы саясий ишмерлер
- •Кыргыз жергеси
- •Табышмактуу жерлер
- •Чыдамкай, өжөр жана өзгөчө
- •Эң байыркы
- •Эң узун
- •Эң узак
- •Эң кичине, аз, кыска
- •Эң кеч, акыркы
- •Эң бийик, терең, чуңкур, калың, күчтүү, күлүк, сейрек, кызык
- •Эл каттоо
- •Статистика
- •Бишкек шаары
- •Майрамдар, салтанаттар
- •Сьезддер, курултайлар
- •Жаңы жылдык балаты
- •Китепкана
- •Саламаттык сактоо
- •Билим берүү
- •Атайын орто жана жогорку билим берүү
- •Окуу китептери
- •Илимий мекемелер
- •Тунгуч илимпоз-окумуштуулар
- •Чет өлкөлүк академияларга Кыргызстандан мүчө болгон алгачкы окумуштуулар
- •Физика-математика
- •Медицина
- •Биология
- •Айыл чарба
- •Ветеринария
- •Экономика
- •Зоология
- •Техника тармактары
- •Геология – минералогия
- •Топурак таануу
- •Филология
- •Кыргыз тили
- •Чет тилдери
- •Журналистика
- •Стенография
- •Саясат таануу
- •Социология
- •Этнография
- •Педагогика
- •Манас таануу
- •Адабият
- •Журналистика
- •Мезгилдүү басма сөз
- •Басма-полиграфия жана китеп чыгаруу
- •Радиоуктуруу, телекөрсөтүү
- •Айыл чарба
- •Байланыш
- •Архитектура, курулуш
- •Транспорт
- •Ысыккөлдөгү алгачкы кемелер
- •Авиация
- •Космонавтика
- •Милиция
- •Улуу согуш, репрессия, Афганстан
- •Олимпиялык оюндар
- •Ордо. Кыргыз улуттук ордо оюнунун эрежелерин баяндап жазган 1-китептин автору – Осмон Команов.
- •Футбол. 1921-ж. 12-мартта Пишпекте республикалар аралык футболдук алгачкы беттешүү (Пишпек - Верный) өткөн.
- •Мылтык атуу. Кыргыз спортунун тарыхында мылтык атуу спорту боюнча 1-жолу алтын медалды Алымбек Садабаев 1957-ж. Украинада өткөн эл аралык мелдеште жеңип алган. Азыр Орто-Сай айылында жашайт.
- •Ат спорту. Кыргыздагы 1-саяпкер – Толубай сынчы.
- •Кикбоксинг. Кикбоксёрлордон эң биринчи дүйнөлүк чемпион наамын 1995-ж. Шабан Шадманов жеңип алган.
- •Жеңил атлетика. 100 – 400 – 1500 м аралыкка чуркоо боюнча 1-жолу 1921-ж. Эркектер ортосунда мелдеш өткөрүлгөн.
- •Кыргызстандын сыйлыктары
- •Эл аралык сыйлыктар
- •Ардак наамдар
- •Автор жөнүндө кыскача маалымат
Байланыш
Бишкектеги алгачкы телеграф станциясы 1873-ж. 8-майда ачылган.
Бишкек уездинде почта конторасы 1878-ж. 14-майда ачылган.
1994ж. 12июлда Бишкекте 1жолу мурда болуп көрбөгөн жаңы телефон шыңгыраган. Ошол күндөн тарта республикада кубаттуу телекоммуникация доору башталган. Анын негиздөөчүсү - бүткүл дүйнө жүзү менен түздөнтүз сүйлөштүрө ала турган уюктук (сотовый) байланыштын алгачкы оператору КАТЕЛ (Кыргыз-Америка телефону) компаниясы болгон.
Архитектура, курулуш
1920 – 30-ж. Кыргызстанда өнөр жай курулуштары башталып, алгачкы инженер-куруучулар Андрей Зенков менен Юрий Дубов кыргыз архитектурасына чоң салым кошкон. Кыргыз эл комиссарларынын Өкмөт үйүнүн, азыркы “Эркин-Тоо” басмаканасынын, педагогика университетинин, соода министрлигинин, Ош, Жалал-Абад жана Каракол шаарларындагы көрүнүктүү имараттардын демилгечилери болушкан.
“Кыргызмамдолбоор” уюму 1932-ж. түзүлгөн.
“Асанбай” кичирайонунун долбоору 1982-ж. 30-январда жактырылган.
Кыргызстандын тарыхындагы 1-беш жылдыздуу мейманкана (отель) – “хуЛтт” (мурунку “Кыргызстан”). 2001-ж. ремонту бүткөрүлүп, пайдаланууга берилген. 186 номерлүү. Офиси кенен, президенттик жана люкс номерлүү, редженси клуб, банкеттик жана конференс залдары, ресторан, бар, ден соолук чыңдоочу борбор, бассейни бар.
Байчериков Марсбек Мадабиевич (1938-90) Нарын шаарында алгачкы көп кабаттуу имараттарды куруу ишин 1-баштаган инженер-механик. Ал курулуш техникасын, механизмдерин өз колу менен монтаждап ишке киргизген. Бул ошол учурда тоо койнундагы курулуш революциясы болгон. Ал кийин көп жылдар улуттук коопсуздук ишинде жетекчилик кызматта иштеген. Афганстанда өкмөттүк жетекчилердин ичинен интернационалдык милдет аткарган (1987-89) жогорку инстанциянын бирден бир өкүлү полковник М.Байчериков гана болгон.
СССРде космонавттар шаары аталган Гагарин шаарын курууга жарыяланган бүткүл союздук конкурста долбоорду жеңип, 10 жыл ошол шаардын башкы архитектору болуп иштеп жана ал шаарды курууга жигердүү катышкан, башка эл-жерде башкы архитектор болгон 1-кыргыз – архитектура илиминин кандидаты Кеңешов Төлөбай Сейдакматович.
Транспорт
Боом капчыгайына алгачкы араба жолу 1878-ж. салынган. Ага согуш жылдарында темир жол курулуп, 1-поезд 1948-ж. май айында өткөн.
Кыргыздардан чыккан 1-жол-курулуш инженери – Кусейин Көлбаев.
1920-ж. 10-июлда Токмокто автомобиль оңдоочу алгачкы устакана ачылган.
Алгачкы пезд Олуяатадан Бишкекке 1924-ж. 8-августта келген.
Пишпек станциясыныне депосунда 1941-жылдан поезд айдай баштаган 1-машинист - Өмүрова Аписа..
1988-ж. 14-мартта Кант-Токмок-Быстровка айланма трассасынын курулушу аяктаган.
Алгачкы кыргыз микроавтобусу – “Токмок – 2201” 1998-ж. чыгарылган. Аны Токмок шаарындагы № 2 авторемонт заводунун инженерлери менен техникалык кызматкерлери ойлоп табышкан (заводдун директору Үсөнбек Есенбаев). Микроавтобустун кыймылдаткычы жана шассиси ГАЗ-24 автомобилиники, кузовун жергиликтүү чеберлер өздөрү жасашкан. Биринчи машиненин ачкычы Кыргызтелерадиокорпорациясынын 40 жылдык юблейинде анын жетекчилигине (президенти А.Карыпкулов) тапшырылган.
