- •Кыргыздын гиннесс китеби
- •Кадыров Ысмайыл. Кыргыздын Гиннесс китеби. – б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2008. – 216 б. Китебинен алынды
- •Алгы сөз
- •Кыргыз Республикасы жөнүндө кыскача маалымат
- •Облустар боюнча маалыматтар
- •Кыргыз жазуусу
- •Алгачкы кыргыз башкаруучулары, тарыхый инсандар
- •Кыргыз элчиликтери
- •Кыргызстан Борбордук Аткаруу Комитетинин, Жогорку Кеңештин төрагалары
- •Алгачкы саясий ишмерлер
- •Кыргыз жергеси
- •Табышмактуу жерлер
- •Чыдамкай, өжөр жана өзгөчө
- •Эң байыркы
- •Эң узун
- •Эң узак
- •Эң кичине, аз, кыска
- •Эң кеч, акыркы
- •Эң бийик, терең, чуңкур, калың, күчтүү, күлүк, сейрек, кызык
- •Эл каттоо
- •Статистика
- •Бишкек шаары
- •Майрамдар, салтанаттар
- •Сьезддер, курултайлар
- •Жаңы жылдык балаты
- •Китепкана
- •Саламаттык сактоо
- •Билим берүү
- •Атайын орто жана жогорку билим берүү
- •Окуу китептери
- •Илимий мекемелер
- •Тунгуч илимпоз-окумуштуулар
- •Чет өлкөлүк академияларга Кыргызстандан мүчө болгон алгачкы окумуштуулар
- •Физика-математика
- •Медицина
- •Биология
- •Айыл чарба
- •Ветеринария
- •Экономика
- •Зоология
- •Техника тармактары
- •Геология – минералогия
- •Топурак таануу
- •Филология
- •Кыргыз тили
- •Чет тилдери
- •Журналистика
- •Стенография
- •Саясат таануу
- •Социология
- •Этнография
- •Педагогика
- •Манас таануу
- •Адабият
- •Журналистика
- •Мезгилдүү басма сөз
- •Басма-полиграфия жана китеп чыгаруу
- •Радиоуктуруу, телекөрсөтүү
- •Айыл чарба
- •Байланыш
- •Архитектура, курулуш
- •Транспорт
- •Ысыккөлдөгү алгачкы кемелер
- •Авиация
- •Космонавтика
- •Милиция
- •Улуу согуш, репрессия, Афганстан
- •Олимпиялык оюндар
- •Ордо. Кыргыз улуттук ордо оюнунун эрежелерин баяндап жазган 1-китептин автору – Осмон Команов.
- •Футбол. 1921-ж. 12-мартта Пишпекте республикалар аралык футболдук алгачкы беттешүү (Пишпек - Верный) өткөн.
- •Мылтык атуу. Кыргыз спортунун тарыхында мылтык атуу спорту боюнча 1-жолу алтын медалды Алымбек Садабаев 1957-ж. Украинада өткөн эл аралык мелдеште жеңип алган. Азыр Орто-Сай айылында жашайт.
- •Ат спорту. Кыргыздагы 1-саяпкер – Толубай сынчы.
- •Кикбоксинг. Кикбоксёрлордон эң биринчи дүйнөлүк чемпион наамын 1995-ж. Шабан Шадманов жеңип алган.
- •Жеңил атлетика. 100 – 400 – 1500 м аралыкка чуркоо боюнча 1-жолу 1921-ж. Эркектер ортосунда мелдеш өткөрүлгөн.
- •Кыргызстандын сыйлыктары
- •Эл аралык сыйлыктар
- •Ардак наамдар
- •Автор жөнүндө кыскача маалымат
Чет тилдери
Немис тилинин грамматикасы боюнча докторлук диссертация жактаган Борбордук Азиядагы тунгуч илимпоз, Уралдан Борбордук Азияга чейинки аймактагы немис тилинин тарыхый синтаксисине адистешкен жалгыз илим доктору – Амангелди Бекбалаев.
Журналистика
Кыргыз кыздарынан чыккан тунгуч журналист-жетекчи (1960-71-ж. «Кыргызстан аялдары» журналынын редактору), Атамекендик согуш мезгилинде жоокерлер (айрыкча акын-жазуучулар, илимпоздор, журналисттер ж.б.) менен эң көп кат алышкан, алгачкы стенографиячылардын бири (18 жашында Москвадан стенографисттер курсун бүткөн) – Курман Кыдырбаева (1916-ж.т., КР маданиятына эмгек сиңирген ишмер).
Стенография
Алгачкы кыргыз стенографисти Айша Султаналиевна Карасаева. Ал кыргыз стенографиясынын техникасын эң биринчи иштеп чыккан. “Кыргыз тилинин стенографиясы” деген китеп жазган жана студенттерге үйрөткөн. Кыргыз кыз-келиндеринен чыккан алгачкы билимдүү педагог да Айша апа болуп эсептелет.
Тарых
Алгачкы чыгыш таануучу, орто жана соңку кылымдарда Кыргызстан аймагындагы мамлекеттик түзүлүштөр, Караханилер каганаты, Чагатай улусу, Хайду мамлекети жана Моголстан тарыхы боюнча чыгыштаануу илиминдеги көрүнүктүү изилдөөчү, илим доктору, профессор Өмүркүл Караев (1930-2002). Ал кыргыз илимпоздорунан алгачкылардан болуп, араб-перс булактарында кыргыздарга жана Кыргызстан менен байланышкан тарыхый маалыматтарга таянып, кыргыз элинин этногенези боюнча айрым маселелерди ачып берүүгө, кыргыздардын ҮX–X кылымдарда эле Теңиртоо аймагын байырлагандыгын илимий негизде далилдөөгө, алардын азыркы аймактарга Енесайдан журт которуп келиши жөнүндөгү проблемаларды изилдөөгө чоң салым кошкон.
Саясат таануу
1924–28-жылдары Москвадагы И.В.Сталин атындагы Коммунисттик университетте жана Ташкендеги Орто Азия Коммунисттик университетинде аспирантурада окуган алгачкы педагог жана партиялык кызматкер – Сабира Телтаева (Турсунова).
Кыргызстанда гуманитардык илимпоздордон 1-болуп саясат таануу (политология) илими боюнча докторлук диссертацияны 1999-ж. Жолборс Жоробеков коргогон.
Мамлекеттик башкаруу боюнча алгачкы илимий эмгектердин бири – профессор Аалыбек Акуновдун “Кыргызстанда өткөөл мезгилдеги мамлекеттик башкаруу” (1999) деген монографиясы.
Тышкы саясат боюнча докторлук диссертация жактаган алгачкы илимпоз – Аликбек Жекшенкулов.
Борбордук Азия өлкөлөрү менен Кытайдын мамилесинин өнүгүшү боюнча кытай тилинде Кыргызстандан 1-кандидаттык диссертацияны Субакожоева Айзада Муратбековна 2004-ж. Пекинде жактаган.
Социология
Кыргызстанда социологиялык илимий мектепти негиздөөчү – илимпоз Табалдиев Асанбек (1935 - 75).
Кыргызстанда социология илими боюнча 1-илим доктору – С.С.Нурова.
Социология боюнча кыргыз тилинде 1-кандидаттык диссертацияны Салморбекова Рита Бобуевна жактаган (2006-ж., 26 жашында).
Этнография
1-кыргыз этнограф-окумуштуусу – М.Айтбаев.
Кыргызстанда этнография боюнча докторлук диссертацияны 1-болуп 1993-ж. Асанканов Аблабек коргогон. Ал Кыргызстан элинин этнологиясын изилдеген окумуштуулар тобун түзгөн.
Кыргыздын алгачкы кесипкөй этнограф кыздарынын бири – тарых илимдеринин кандидаты, доцент Мамбеталиева Какен (1936 - 84).
Нукура элдик кол өнөрчүлөрдү эл арасынан изилдеп, жыйнап, китептерди чыгарган, кыргыздын 1-элдик этнографы аталган – Амантур Акматалиев. Анын “Кыргыздын уз-усталары” аттуу антологиясы (Бишкек, 1997) ушул багыттагы тунгуч антология. Көркөм кол өнөрчүлүктү аздектеп, кесип катары туткан уз-усталар, алардын уздануу-усануу ыкмалары жөнүндө түзүлгөн мындай антология дегеле дүйнөлүк тажрыйбада алгачкы ирет даярдалган.