2. Гетерогенді катализ..

Гетерогенді катализ деп әрекеттесетін реагент пен ондағы катализатор әр түрлі фазада болатын реакцияларды айтады. Гетерогенді катализде катализа-тор қатты зат, ал реагенттер не сұйық, не газды күйінде болады. Мұндай реакциялар екі фаза аралығында, яғни фазалық бетте, катализатордың бетін-де жүреді.

Гетерогенді катализде катализатор болатын заттың қасиеті, табиғи ерек- шелігі мен құрылысы, химиялық құрамы мен беттік сипатының маңызы зор. Барлық гетерогенді каталиттік реакциялар өте қарапайым болса да, бірнеше реакциялар арқылы жүреді:

1) әрекеттесуші молекулалардың өзара жақындасуы;

2) молекулалардың катализатордағы активтілік орталығына бағытталуы;

3) әрекеттесетін молекуланың адсорбциялануы;

4) молекулалардың химиялық өзгеруі;

5) реакция өнімінің десорбциялануы;

6) өнімнің катализатор бетінен алыстауы.

Катализатордың активтілігі концентрацияға, температураға, қысымға, реагенттер мен катализатордың химиялық құрамына байланысты болады.

3. Гетерогенді катализдің механизмі Дифффузия мен адсорбцияның ролі.

Гетерогенді катализдің механизмі мен себептерін түсінуде екі жайдың ма-ңызы зор: 1) катализатор бетіне әрекеттесетін реагенттің адсорбциялануы; 2) каталиттік реакцияларға катализатордың беті түгелдей қатынаспай, тек активті орталық деп аталатын жекеленген шағын бөлшектерден тұратын, аса көп емес бөлігінің ғана әрекеттесуі.

Көптеген химиялық реакциялардың жылдамдығын реакцияға бөгде бір заттарды қатыстыру арқылы өзгертуге болады. Бөгде заттардың аз ғана мөлшері әсерінен реакция жылдамдығы кенеттен өседі, не азаяды., ал бөгде зат реакция аяғында таза күйінде бөліріп шығады. Бұл құбылысты катализ деп, ал реакция жылдамдығын өзгертетін бөгде затты катализатор деп атайды. 1. Гетерогенді химиялық реакция белгілері, артықшылығы қандай?

2. Гетерогенді катализдің ерекшіліктері қандай?

3. Гетерогенді катализдің механизмін түсіндір, қандай реакциялар арқылы жүреді?

4. Дифффузия мен адсорбцияның ролі. Қандай?

Әдебиеттер:

1. Киреев В.А. Курс физической химии. – М.Химия, 1995 г., 6-10 с.

2. Страмберг А.Г., Семченко Д.П. Физическая химия. – М.-Высшая шкла, 1993 г., 8-12 с.

3. Оспанов Х.Х. Физическая химия. – Алматы, 1999 г., 6-12 с.

4.. Жайлауов С. Физикалық химия. Алматы: Рауан, 1992

5. Болдырев А.И. Физическая и коллоидная химия. М.: Высшая школа, 1983.

6.. Жайлау С.Ж., Кулажанова К.С. Физическая и коллоидная химия. – Алматы: Санат, 1999, с. 234.

13-Дәріс

Электрохимия.

Жоспар

1. Электрохимиялық жүйе мен электрохимиялық реакция. Оның ерекшеліктері.

2. Электрліхимиялық тепе-теңдік.

3. Электрліхимиялық потенциал.

Электрохимия- химиялық процестер мен электрлі құбылыстар арасындағы байланысты зерттейтін физикалық химияның бір тарауы.

Бұл тарауда еріген және балқыған электролиттердің де қасиеттері қарастырылады.

Электролит ерітінділер деп қозғалыстағы иондардың көмегімен электрлік ток өткізетін ерітінділерді айтады.

Электрохимия құрамына электролиз процестері мен оларға кері жүретін гальваникалық элементтердегі процестер де енеді. Мұндағы бірінші және екінші процестерде электролиттер ерітінділері (балқыма) мен көбіне металл пластинкасынан жасалған электродтардан тұрады.

Бақылау сұрақтары:

1. Электрохимиялық жүйе мен электрохимиялық реакция дегеніміз не?

2. Электрохимиялық реакция ерекшеліктері, мәні неде?

2. Электрохимиялық тепе-теңдік қалай орнығады?

3. Электрохимиялық потенциал қалай анықталады?

Әдебиеттер:

1. Киреев В.А. Курс физической химии. – М.Химия, 1995 г., 6-10 с.

2. Страмберг А.Г., Семченко Д.П. Физическая химия. – М.-Высшая шкла, 1993 г., 8-12 с.

3. Оспанов Х.Х. Физическая химия. – Алматы, 1999 г., 6-12 с.

4.. Жайлауов С. Физикалық химия. Алматы: Рауан, 1992

5. Болдырев А.И. Физическая и коллоидная химия. М.: Высшая школа, 1983.

6.. Жайлау С.Ж., Кулажанова К.С. Физическая и коллоидная химия. – Алматы: Санат, 1999, с. 234.

14 – дәріс