- •Компьютерлік желілер
- •Компьютерлік желілер топологиясы
- •1.1.1 Компьютерлік желілер туралы түсінік
- •1.1.2 Компьютерлік желінің даму тарихы
- •1.1.3 Желінің негізгі компоненттері
- •Ethernet, TokengRing, fddi желілік технологиялары
- •Ethernet желілік технологиясы
- •TokengRing желілік технологиясы
- •Fddi желілік технологиясы
- •1.2.4 Кейбір желілік технологиялар
- •Құрылғы адрестерден қалауы бойынша өзiне адрес белгiлейдi.
- •Құрылғы басқа құрылғыларға өзiнiң адресi туралы хабарлап, басқа жерлерден қолданбайтындығы жайлы тексерiс жүргiзедi.
- •Егер адрес ешкiммен қолданылмаса, онда оны құрылғы есiнде сақтап, кейiнгi жұмыстарында қолданады.
- •1.3 Желілік модельдер
- •1.3.1 Osi ашық жүйелердің қарым-қатынас моделі
- •Желілік хаттамалар
- •2.1 Хаттамалар түрлері
- •Хаттамалар жұмысы
- •Apple Talk - АррIе Computer фирмасы хаттамаларының жеке стегi. Ол желiлiк ортада компьютерге файл мен принтердi бiрiгiп қолдануға көмектеседi.
- •2.1.2 Хаттамалар стегi
- •2.2.1 Ip адресация
- •2.3 Tcp/ip хаттамасының тұтастығы
- •2.3.1 Udp, icmp, dhcp, arp хаттамалары
- •2.4 Желілік қосымшаларды қолдану
- •Желілік операциялық жүйе. Желіні администрациялау
- •3.1Желілік ож түрлері және жұмыс жасау принциптері
- •3.2 Желіні администрациялау. Dns – серверлер. Виртуалды машинаны орнату және баптау.
- •Ауқымды Интернет желісі
- •4.1 Интернет сипаттамасы және оған қосылу
- •4.2 Интернет қызметтері
- •4.2.1 Электрондық пошта e-mail
- •4.2.2 Www интернет қызметі
- •23Сурет. Браузер терезесі
- •4.2.3 Ftp интернет қызметі
- •Telnet интернет қызметi
- •Жаңалықтар нтернет қызметi
- •Gopher нтернет қызметi
- •5.1 Желі қорғау құралдары мен әдістері. Filtering, Firewall ашық кілттері.
- •5.2 Вирустан қорғану
- •5.3 Бағдарламаларды қорғаудың қазіргі әдістері. Электрондык сандық қол. Жаңа буынды электрондық кілттері.
- •5.4 Криптографиялық қорғау әдістерінің түсініктері
- •5.4 .1 Ақпаратты криптографиялық қорғау
- •5.5 Шифрлеу мен дешифрлеудың негізгі әдістері
- •5.5.1 Ашық мәтінді, мәтіншифр бойынша кілтін анықтау
- •6.1 Html. Құжаттарды құру және редакциялау
- •6.1.1 Html құжаттарының сапасы
- •6.1.1 Html құжатының негізгі элементтері
- •Құжат құрылымы:
- •Тегтердің белгіленуі:
- •Түстік тегтердің белгіленуі:
- •Жолдарды беру амалдары:
- •Тақырыптар:
- •Мәтін абзацы:
- •Мәтінді бөлуге арналған тегтер:
- •Безендіру тегтері:
- •Суреттер:
- •Кестелер:
- •Ұяшықтарды біріктіру:
- •6.2 Гиперсілтеме тегі, фрейм мен пішіндер қолдану
- •6.2.1 Гипермәтіндік сілтемелерді ұйымдастыру
- •Гиперсілтемелер:
- •Сілтемелер түсі:
- •6.2.2 Фреймдер
- •Сыртқылар:
- •6.3 Java тілінің негізгі ұғымдары
- •6.3.1 JavaScript қолдану аумағы және сценарий өңдеушілер
- •Гиперсілтемемен енгізілген сценарий
- •Оқиғалар мен әрекеттер өңделуіші түрінде енгізілген сценарий
- •Script элементтерімен енгізілген сценарий
- •6.3.2 Java-скриптердің құрылымы мен принциптері
- •6.4 Java-скриптердің шаблоны мен безендіру
- •6.5 Flash Macromedia тілінің сипаттамасы
- •6.6 Macromedia Flash интерфейсі
- •6.7 Растрлық графиканы импорттау, объектілерді түрлендіру (бұрмалау).
- •6.8. Сайт құру принциптері.
- •Тәжірибелік жұмыстар
- •Тест сұрақтары
Gopher нтернет қызметi
Gopher
FTP файлдарды тасымалдауда жақсы қызмет атқарады, бiрақ бұл хаттамада көптеген компьютерлерге таратылған файлдармен жұмыс iстеуге арналған құралдар жоқ. Сондықтан да сондай файлдардың тасымалдау жұмысын атқаратын Gopher жүйесi құрылды. Gopher жүйесiнiң мәзiрi арқылы қорлар тiзiмiн көрiп қана қоймай, керек материалдардың қай жерде орналасқанын бiлмей-ақ, ол материалдарды бiрденен қабылдай аласыз. Gopher – FTP пен Telnet бағдарламалары сияқты жалпылама көру жүйесiнiң бiрi. Интернетте бұл кең таралған.
5 Бөлім
Желі қауіпсіздігі және қорғау
5.1 Желі қорғау құралдары мен әдістері. Filtering, Firewall ашық кілттері.
5.2 Вирустан қорғану
5.3 Бағдарламаларды қорғаудың қазіргі әдістері. Электрондык сандық қол. Жаңа буынды электрондық кілттері.
5.4 Криптографиялық қорғау әдістерінің түсініктері
Криптография – шифрлер туралы ғылым – негізінен мемлекеттік және әскери құпияларды жасыру үшін қолданылып келгендіктен ұзақ уақыт бойы құпия болып келді. Қазіргі уақытта криптографиялық әдістер мен құралдар мемлекетпен қоса жеке тұлғалар мен ұйымдардың ақпараттық қауіпсіздігін қамтамасыз етеді. Мәселе тек олардың құпиялығында емес. Бүкіл жер жүзі бойынша тым көп әр түрлі ақпарат сандық (цифрлы) түрде таратылады, және бұл ақпараттар үшін қаскүнемдік танысу, жинау, алмастырып қою, фальсификациялау және т.б. қауіптер төніп тұр. Мұндай қауіп-қатерден қорғанудың ең сенімді әдістерін криптографияның дәл өзі қамтамасыз етеді.
Күн сайын криптография мен криптографиялық әдістер біздің күнделікті өміріміз бен тұрмысымызға кеңінен еніп келеді. Міне бірнеше мысал. E-mail-ді жібере отырып біз кей жағдайларда менюдің мына сұрағына жауап береміз: “Шифрлеу режимі қажет пе?”. Банк карточкасының иегері терминал арқылы банкке жүгіне отырып, алдымен карточканы аутентификациялаудың криптографиялық протоколын орындайды.
Криптографиялық әдістер (ақпаратты қорғау) мен криптоанализдің (қорғауды бұзу) көптеген түрлері шығып жатыр. Олардың криптотұрақтылық пен өнімділік сияқты талаптары әрдайым өсіп келеді.
Генерацияланатын сандар өзінің статистикалық қасиеттері бойынша шынайы кездейсоқ сандардың тізбегіне барынша жақындатылған, бұл өз кезегінде криптографиядағы ақпараттың қауіпсіздік деңгейін көбейтеді. Осы негізде алынған шифрленген мәліметтің дешифрлейтін кілтсіз ақпараттық құндылығы жоқ және біркелкі үлестіруге жақын болатын символдар сөздігінің ықтималдық үлестіру жиілігі болады, бөгде адам үшін бұл толығымен мағынасы жоқ мәлімет болып көрінеді. Кілттерді орнына қоя отырып бұзуға тырысқан бөгде адам жүйенің күйлері алғашқы мәндерге экспоненциалды сезгіштік мәселесіне тап болады. Яғни, жүйенің алғашқы күйін беру барысында сәл ғана қателіктің өзі жиналып, бірнеше итерациялардан кейін алынған үлгіге тіптен сәйкес келмейтін нәтижеге алып келетін қасиетке ие. Әр түрлі дәлдік деңгейі бар кілттерді қолдану толығымен әр түрлі нәтижелерге алып келеді.
Жүргізіліп отырылған жұмыстардың негізгі мақсаты ақпаратты байланыс каналдары беру барысында, ақпаратты сақтау құрылғыларында сақтау барысында сырт көзден қорғау үшін қарастырылып отырылған жаңа криптографиялық әдісті комплекстік зерттеу, және бұл әдіспен шифрлеуді тәжірибелік түрде жүзеге асыру. Тәжірибелік түрде жүзеге асыру тек аналитикалық және зерттеу жұмыстарының қанағаттандырарлық нәтижелерінде ғана орынды болады.