- •Компьютерлік желілер
- •Компьютерлік желілер топологиясы
- •1.1.1 Компьютерлік желілер туралы түсінік
- •1.1.2 Компьютерлік желінің даму тарихы
- •1.1.3 Желінің негізгі компоненттері
- •Ethernet, TokengRing, fddi желілік технологиялары
- •Ethernet желілік технологиясы
- •TokengRing желілік технологиясы
- •Fddi желілік технологиясы
- •1.2.4 Кейбір желілік технологиялар
- •Құрылғы адрестерден қалауы бойынша өзiне адрес белгiлейдi.
- •Құрылғы басқа құрылғыларға өзiнiң адресi туралы хабарлап, басқа жерлерден қолданбайтындығы жайлы тексерiс жүргiзедi.
- •Егер адрес ешкiммен қолданылмаса, онда оны құрылғы есiнде сақтап, кейiнгi жұмыстарында қолданады.
- •1.3 Желілік модельдер
- •1.3.1 Osi ашық жүйелердің қарым-қатынас моделі
- •Желілік хаттамалар
- •2.1 Хаттамалар түрлері
- •Хаттамалар жұмысы
- •Apple Talk - АррIе Computer фирмасы хаттамаларының жеке стегi. Ол желiлiк ортада компьютерге файл мен принтердi бiрiгiп қолдануға көмектеседi.
- •2.1.2 Хаттамалар стегi
- •2.2.1 Ip адресация
- •2.3 Tcp/ip хаттамасының тұтастығы
- •2.3.1 Udp, icmp, dhcp, arp хаттамалары
- •2.4 Желілік қосымшаларды қолдану
- •Желілік операциялық жүйе. Желіні администрациялау
- •3.1Желілік ож түрлері және жұмыс жасау принциптері
- •3.2 Желіні администрациялау. Dns – серверлер. Виртуалды машинаны орнату және баптау.
- •Ауқымды Интернет желісі
- •4.1 Интернет сипаттамасы және оған қосылу
- •4.2 Интернет қызметтері
- •4.2.1 Электрондық пошта e-mail
- •4.2.2 Www интернет қызметі
- •23Сурет. Браузер терезесі
- •4.2.3 Ftp интернет қызметі
- •Telnet интернет қызметi
- •Жаңалықтар нтернет қызметi
- •Gopher нтернет қызметi
- •5.1 Желі қорғау құралдары мен әдістері. Filtering, Firewall ашық кілттері.
- •5.2 Вирустан қорғану
- •5.3 Бағдарламаларды қорғаудың қазіргі әдістері. Электрондык сандық қол. Жаңа буынды электрондық кілттері.
- •5.4 Криптографиялық қорғау әдістерінің түсініктері
- •5.4 .1 Ақпаратты криптографиялық қорғау
- •5.5 Шифрлеу мен дешифрлеудың негізгі әдістері
- •5.5.1 Ашық мәтінді, мәтіншифр бойынша кілтін анықтау
- •6.1 Html. Құжаттарды құру және редакциялау
- •6.1.1 Html құжаттарының сапасы
- •6.1.1 Html құжатының негізгі элементтері
- •Құжат құрылымы:
- •Тегтердің белгіленуі:
- •Түстік тегтердің белгіленуі:
- •Жолдарды беру амалдары:
- •Тақырыптар:
- •Мәтін абзацы:
- •Мәтінді бөлуге арналған тегтер:
- •Безендіру тегтері:
- •Суреттер:
- •Кестелер:
- •Ұяшықтарды біріктіру:
- •6.2 Гиперсілтеме тегі, фрейм мен пішіндер қолдану
- •6.2.1 Гипермәтіндік сілтемелерді ұйымдастыру
- •Гиперсілтемелер:
- •Сілтемелер түсі:
- •6.2.2 Фреймдер
- •Сыртқылар:
- •6.3 Java тілінің негізгі ұғымдары
- •6.3.1 JavaScript қолдану аумағы және сценарий өңдеушілер
- •Гиперсілтемемен енгізілген сценарий
- •Оқиғалар мен әрекеттер өңделуіші түрінде енгізілген сценарий
- •Script элементтерімен енгізілген сценарий
- •6.3.2 Java-скриптердің құрылымы мен принциптері
- •6.4 Java-скриптердің шаблоны мен безендіру
- •6.5 Flash Macromedia тілінің сипаттамасы
- •6.6 Macromedia Flash интерфейсі
- •6.7 Растрлық графиканы импорттау, объектілерді түрлендіру (бұрмалау).
- •6.8. Сайт құру принциптері.
- •Тәжірибелік жұмыстар
- •Тест сұрақтары
23Сурет. Браузер терезесі
Өзімізге белгілі, адамдарға сандық емес, аттық адрестерді пайдалану тиімді, ыңғайлы. Бұл арқылы адам WEB беттермен жұмыс істегенде оның URL-адрестерін пайдаланатынын түсіндіруге болады. Ал керісінше, желі серверлері тек беттің IP-адрестерін ғана қолданады. Осындай беттерді алу үшін гипермәтіннің тарату хаттамалары (НТТР-Hyper Text Trasfer Protocol) жасалынған. Бұл хаттамалар, бұрыннан белгілі ТСР/ІР ретіндегі, Интернет желілерінің арасындағы өзара әсерлесуінің негізі, хаттамалар базасында жұмыс істейді. WEB-серверге ақпараттық беттердің көру программаларынан сұраулар келіп түседі. Содан кейін барып олардың URL-адрестері бойынша файлды немесе құжатты іздестіру жүргізіледі.
Мысалы: WEB-сайт беттерін іздеуге арналған ресурстардың әмбебап көрсеткіші:
http://abai.uni.sci.kz/index.htm,
мұндағы
http:// - қол жеткізу хаттамасы,
abai.uni.sci.kz - сервердің аты,
/index.htm - WEB-бет файлының жолы.
Ақпараттық беттерді көруге арналған арнайы бағдарламаларды браузерлер деп атайды. Көруге арналған бағдарлама беттен-бетке, алғашқы құжаттан кейінгі құжатқа гиперсілтеме арқылы өтуге, WEB-беттердің мазмұнын қағазға шығаруға мүмкіндік береді. Электрондық пошталар сервистерін, ақпараттық жүйелер телеконференцияларын, файлдардың жіберілуін қамтамасыз етеді. Көптеп таралған көру бағдарламаларына: Internet Explorer, Netscape Navigator, Opera, Mozilla Firefox және т.б. жатады.
4.2.3 Ftp интернет қызметі
File Transfer Protocol
File Transfer Protocol (FTP) - бұл файлды және құжатты жiберу мүмкiндiгi бар хаттама. Онда желiмен жұмыс iстеу әдiсiнiң бiрi ретiнде жинақтайтын FTP-серверлерi болады. Мұндай файлдарға тiкелей байланысуға болмайды, тек FTP-серверлерiнен локальды серверге көшiру арқылы iске асырылады. FTP - бұл файлды TCP/IP - ортаға жiберу программасы. Ол OSI қолданбалы моделiнде жасалған. FTP - компьютерлер арасында файлдарды жiберу хаттамаларының iшiндегi ең көп қолданылатын хаттама. Ол мәтiндiк, сол сияқты екiлiк файлды да жiберуге мүмкiндiк бередi.
Telnet интернет қызметi
Telnet – Интернеттiң алғашқы хаттамаларының бiрi. Оны Интернеттiң өшiрiлген терминал хосты ретiнде пайдалануға болады. Интернеттiң хост-компьютерiмен байланыс кезiнде Сiздiң компьютерiңiздiң пернетақтасы мен дисплейi өшiрiлген компьютерге қосылған секiлдi жұмыс iстейдi. Сондықтан да жер шарының кез-келген жерiнде отырып-ақ, бағдарламаларыңызды қоса аласыз.
Жаңалықтар нтернет қызметi
Жаңалықтар
Network News Transfer Protokol (NNTP – жаңалықтарды тасымалдайтын желілік хаттама) – кең аумаққа таратуда арнайы жасалынған Интернеттiң стандартты хаттамасы. USENET – NNTP қолданудағы бiр бөлшегi. Бұл жерде жарнама тақтасы, әңгiме мен жаңалықтар бар. Network News өзiнiң бесмыңнан астам жүйедегi конференциясын ұсынады. Олар жаңалықтар тобы деп аталып, жылына 365 күн, тәулiгiне 24 сағат жұмыс iстейдi. Конференциямен жұмыс жасау үшiн Интернеттен арнайы бағдарламаны жазып алу қажет. Көптеген коммерциялық броузерлерде, сонымен қатар Microsoft Іnternet Explorer-де бұл бағдарламалар орнатылған. Network News пен e-mail арасындағы айырмашылық, ол Network News-те жаңалық тобы мен конференция тобындағы араласу жалпы түрде жүредi. Network News әрдайым барлық жаңа жаңалықтар мен жаңа мақалаларды ұсына отырып, өте тез жылдамдықпен жұмыс iстейдi.