50. Бақылау жүйесінің қызметкерлерді ынталандырумен байланысы.

Бақылау жүйесіндегі қызметкерлерді ынталандыру – нақты, алайда қиын жүзеге асырылатын мақсаттарға жету жолдарын көрсету арқылы дұрыс еңбек қарбаластығын ұстап отыру, қызметкерлер арасындағы бәсекелестікті ояту, жарыстық қасиеттерін дамыту және жеке қызығушылықтарын тұдыру. Смета қызметкерлерді жалпы түрде кәсіпорынның мақсаты қол жеткізу қызығушылығында жұмыс атқаруынына итермелеу арқылы олардың жұмысына әсер ететін жағымды құрал бола алады. Смета өздігінен белгіленген нормаларды білдіреді. Оған қол жеткізуге белгілі бір жағдайларда менеджердің жеке өз қызығушылықтары болуы да мүмкін. Алайда кейде сметалар тиімділігі төмен жұмыс нәтижесігің несеме қызметкерлер арасындағы түсінбеушіліктердің де себебі болуы мүмкін. Бірақ егер кәсіпорын қызметкерлері сметаны құруға белсенді атсалысқан болса, және смета менеджерлердің өз бөлімшелерін басқаруға көмектесетін құрал ретінде болса, онда ол жарықтық қасиеттің үлкен ынталандырушысы бола алады. Және керісінше егер смета жоғары жақтан қатаң түрде тапсырылса және көп бөлігінде жарысқа емес, қауіпге негіз болса, онда ол пайдадан гөрі зиян әкелетін тежеуші фактор болады. Қызметкрелердің мотивациялау сонымен қоса бюджеттеуде де қолданылады. Себебі үйлесiмдi бюджеттерi үшiн ұзақ мерзiмдi есептердiң табысындағы ұйым өз кезегiнде көмектесуi керек болатын жеке бағдарлаушы қызықтыру болуы керек.

51.Ықшамды бюджетті құру методикасы. Ықшамды бюджет бұл бюджет түрлерінің бірі. Жалпы бюджеттің келесңдей түрлері бар: статикалық бюджет, нөлдік деңгейдегі бюджет және ықшамды бюджет. Ықшамды бюджет – жоспарланған сату, шығындар негізінде нақты көлемге сәікестелінген негізде жасалынады. Бұл бюджетті құру методикасы 4 этапта жүргізіледі:1)бағаны анықтау үшін жоспар бойынша сату бағасы өнімнің айнымалы шығындары негізіндетұрақта шығындардың деңгейі арқылы жасалынады. 2)нақты шығындалған және сатылған өнімдер деңгейін анықтау. 3)ықшамды бюджет негізінде сатылған өнім мен шығындалған өнім деңгейінің сомасы анықталады. 4)ықшамды бюджет бойынша жоспарланған шығындар мен нақты шығындар анықталып, өнімнің 1 данасына шыққан шығын есептелінеді. Ауытқуларды анықтау немесе ықшамдалған бюджет пен статикалық бюджеттің ауытқуын анықтау 2 деңгейде жүргізіледі: 1)статикалық бюджет бойынша ауытқу анықталады; 2)ықшамды бюджеттен және көлем бойынша ауытқу анықталады. Ықшамды бюджет бұл әрбір келесі периодты қосу арқылы яғни ай, тоқсан бойынша және алдыңғы периодты азайту арқылы жаңарады. Бұл бюджет болашақ шығындарды және қызметтің сенімділігін болжау мүмкін болмаған жағдайда тиімді. Ықшамды бюджетті келесі әдіспен дайындауға болады:1. Келесі жылға бюджет бақылау периодтарына бөлінеді, мысалға тоқсандарға. 2. Жоспарлау процесі әрбір 3 айлық бақылау периодының аяғында қайталанады. 3.Бірінші бақылау периодының аяғында период нәтижелері бюджетпен салыстырылады. Бұл талдаудың қорытындылары қалған бақылау периодтарындағы бюджеттің жаңаруы және бюджетті келесі 3 айға қосу үшін қолданылады. Осылай, компания келесі жылға бюджетті қайтадан алады.

54. Стратегиялық басқару есебі туралы түсінік. Стр-қ басқ-y есебі-ұйымның өз мүмкіндіктерін нарықтың берген мүмкіндіктерімен қосы пайдалану негізінде ұйымның алдына қойған мақсаттарға қол жеткізу. Стр-қ басқ-y есебі ол ұйымды стр-қ шешім қабылдау үшін ақпаратпен қамтамасыз ету. Стр-қ басқ-y есебіің әдістері ұйымның жалпы бәсекелестік стратегиясын, ақпараттың техникасын, өзіндік құнды есептеудің алдыңғы қатарлы тәсілдерін пайдалану кезінде құптау үшін қарастырылған. Стр-қ басқ-y есебі ұйымның қаржылық ақпарат,нарықтағы қарсыластардың шығындарын,шығындардың құрылымын, ұйым стр-сы мен бәсекелестердің стр-сын бірнеше жыл бойы талдау тәсілі. Стр-қ басқару есебі қажеттілігі мен зерттейтін бағытына байланысты бірнеше деңгейде сипатталған: 1.Басқару есебі дәстүрлі ішкі шеңберінен шығып,бәсекелестер туралы ақпараттар жинау. 2.Ұйымның қабылған стр-қ бағыты мен күтілетін юасқару есебін пайдаланылуы арасындағы байланысты анықтау. 3. Бәсекелестікте шығындарды азайтуды талдау, ресурстарды оптималды пайдалану және өнімнің құндылық байданысы негізінде оны әртарапты пайдалану арқылы оның артықшылығына қол жеткізу. Ұйым өзінің стр-сын анықтағанда халық шаруашылығының балансы туралы барлық ақпаратты білуі немесе талдауы 5бағытта жүргізілуі керек:1.бәсекелестер;2.осы нарыққа шығуы мүмкін компаниялар;3.біз шығарып жатқан өнімге ұқсас өнімдер;4.сатып алушылар бағасының өзгеруі;5.шикізат пен жабдықтаушылардың бағасының өзгеруі.