14-es_1 / Высшая математика (РТФ) / умк_Вакульчик_Элементы линейной алгебры
.pdf
Обучающая задача. |
Найти производную |
dy |
в точке М0(–2; 1) |
|
|||
|
|
dx |
|
функции у(х), заданной неявно уравнениями: |
|||
10. x3 + x2 y + y2 = 0 ; |
20. y ln y = x + 3 . |
||
Решение. 10.
Первый способ: дифференцируем уравнение по x, считая y функцией от x: 3x2 + (x2 )¢ × y + x2 × y¢ + 2 y × y¢ = 0 3x2 + 2xy + y¢(x2 ) + 2 y × y¢ = 0 ,
y¢ = - |
3x2 + 2xy |
, y¢(M 0 ) |
= y¢(-2; 1) = - |
3(-2)2 + 2(-2) ×1 |
= - |
4 |
. |
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
|
x2 + 2 y |
|
|
|
|
|
|
|
|
(-2)2 + 2 ×1 |
3 |
|
||||||
Второй способ: |
F¢ = 3x2 |
+ 2xy ; F¢ = x2 |
+ 2 y ; |
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
y |
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
y¢ |
= - |
3x2 + 2xy |
. |
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
x2 + 2 y |
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
20. Дифференцируем уравнение по x |
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
y¢ × ln y + y × |
1 |
× y¢ =1 |
|
y′ × ln y + y′ =1 |
|
y′(ln y +1) =1, |
||||||||||||
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
y |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
y¢ = |
1 |
|
y¢(M 0 ) = |
|
1 |
|
=1. |
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
ln y +1 |
|
|
|
|
ln1 +1 |
|
|
|
|||||
Но у¢ можно было найти по-другому, используя формулу производ- ной обратной функции:
x = y ln y − 3 |
x¢ |
= ln y + y × |
1 |
x′ |
= ln y + 1 |
|
|||||
|
|||||||||||
|
y |
|
|
|
|
|
y |
|
y |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
y¢ |
= |
1 |
= |
1 |
. |
|
|
|||
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
x |
|
x¢y |
|
ln y +1 |
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|||||
Выполнить (самостоятельно, каждому свой вариант, два студен- та у доски выполняют свои задания, по желанию третий уровень вы- полняется у доски для получения оценки «10»).
|
|
|
|
Уровень I |
|
|
|
|
|
||
Найти производную |
dy |
|
в точке M |
|
( x ; y |
|
) . |
|
|
||
|
0 |
0 |
|
||||||||
|
|
dx |
0 |
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
1) x3 - 2x2 y2 + 5x + y - 5 = 0 , |
|
M0 (1;1) . |
|
||||||||
Ответ: - |
3x2 - 4xy2 + 5 |
, |
|
y¢ |
(1;1) = |
1 |
; |
||||
|
|
|
|||||||||
|
1 - 4x2 y |
|
|
|
|
|
|
x |
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
252 |
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
Решение. Уравнение |
|
|
касательной |
|
к |
кривой |
|
имеет |
|
вид |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
y − y |
0 |
= y′( x |
|
)( x − x |
) . Найдем координаты точки касания |
|
M |
0 |
( x ; y |
) и |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
0 |
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
0 |
|
|||||
угловой коэффициент касательной y′( x ) : |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3p |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3π |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
x = x (t |
|
|
) = 2cos |
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
y = y (t |
|
) = 2sin |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||
|
|
|
0 |
= 2 - |
|
|
|
|
= - |
2 , |
0 |
= |
2 . |
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
0 |
|
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
Производная |
|
′ |
|
|
равная |
|
yt′ |
, |
есть |
|
|
|
|
|
|
y |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
|
|
|
yx , |
|
|
|
xt¢ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
функция |
|
|
|
параметра |
|
|
t, |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
поэтому |
|
|
M0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
y′ |
( x |
|
) = y′ |
(t |
0 |
) . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3π |
|
|
|
|
|
|
|
||||
x |
0 |
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
В нашем случае |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4 |
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
(2sin t )¢ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
||||||
|
|
|
|
y¢ |
|
= |
|
= -ctg t , |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
x |
|
(2cos t )¢ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
y¢ = |
|
|
3p |
|
= -ctg |
3p |
=1. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
4 |
|
|
|
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
Составляем уравнение касательной |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
y - |
|
|
=1×(x + |
|
|
) |
|
y = x + 2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
2 |
или |
2 . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||
Выполнить (самостоятельно, каждому свой вариант, два студен- та у доски выполняют свои задания, по желанию третий уровень вы- полняется у доски для получения оценки «10»).
Упражнение. Найти производную |
dy |
в точке t0 от функции, за- |
|
dx |
|||
|
|
данной параметрически. Составить уравнение касательной к кривой в точ- ке, соответствующей значению параметра t0 . Сделать чертеж.
|
|
|
3 |
t |
|
|
π |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1) |
x = sin |
|
t0 |
= |
; |
|
x = cos 2t |
|
|
π |
|
||||||||
|
|
|
|
3 |
4) |
t0 |
= |
; |
|||||||||||
|
y = cos3 t, |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4 |
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
y = |
4sin 2t, |
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
π |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 cost |
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
||||
2) |
x = |
t0 |
= |
; |
|
x = |
|
sin3 t |
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
π |
||||||||
|
|
|
|
3 |
|
|
|||||||||||||
|
y = sin t, |
|
|
|
5) |
|
|
|
t0 |
= - |
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
; |
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
4 |
||
|
x = t - sin t |
|
|
π |
|
|
y = |
|
|
cos |
|
t, |
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
3) |
|
|
|
|
t0 |
= |
3 |
; |
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
||
|
y = (1 - cost ), |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
257
Найдите y(10) ( x |
) |
|
Уровень II |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
1) y = e−2 x , |
|
x0 = 0 ; |
9) y = |
|
1 |
|
, |
x = 0 ; |
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
2) y = ln (1 + 2x) , |
x0 = 0 ; |
|
|
1 − 3x |
|
0 |
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
= π ; |
||||||||||||||||||
10) y = sin 3x , |
x |
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= π ; |
|||||||||||||
3) |
y = cos 2x , |
|
x0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
6 |
|||||||
|
11) y = e−4 x , |
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
x |
= 0 ; |
||||||||||
|
y = |
|
1 |
|
|
|
|
|
12) y = ln (1 + 4x), |
0 |
|
|
||||||||||
4) |
|
|
, |
|
x0 = 0 ; |
x0 = 0 ; |
||||||||||||||||
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
|
|
1 − 2x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= π ; |
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
π |
13) y = cos 4x , |
x |
|||||||||||
5) |
y = sin 2x , |
|
x0 |
= ; |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
4 |
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4 |
14) y = |
|
1 |
|
|
x0 = 0 ; |
|||||||
6) y = e |
−3x |
, |
|
|
x0 = 0 ; |
|
|
, |
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
− 4x |
|||||||||||||||||||
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|||||||||||||||
7) y = ln (1 + 3x) , |
x0 = 0 ; |
15) y = sin 4x , |
x0 |
= |
π |
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
; |
||||||||||||
8) |
y = cos3x , |
|
x |
= π ; |
16) y = ln ( x −1) , |
|
|
8 |
||||||||||||||
|
x0 = 2 . |
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
3 |
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
Найдите y(n) ( x). |
|
Уровень III |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
1) y = ln (x2 + x − 2); |
|
|
2) y = |
1 + x |
|
. |
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 − x |
|
|
|
|
|||||||
4. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1. (a x )¢ = a x ln a, |
(a x )¢¢ = a x ln2 a, …, |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
(a x )(n) = a x lnn a, (ex )(n) = ex ; |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
2. (xm )¢ = mxm−1 , |
|
(xm )¢¢ = m ×(m -1) mxm−2 , …, |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
(xm )(n) = m (m -1)(m - 2)…(m - n +1) mxm−n ; |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
3. |
(sin x)(n) |
= sin x + n × p ; |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
4. |
(cos x)(n) |
= cos x + n × p |
; |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5. (ln x)(n) = (-1)n−1 × (n -1)! . |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
xn |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
260 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

